انجمن علوم سیاسی ایران پژوهشنامه علوم سیاسی 1735790X 13 2 2018 11 22 THE PATHOLOGY OF IRAN-AFGHANISTAN RELATIONS FROM POLITICAL ECONOMY PERSPECTIVE (2001-2018) آسیب شناسی روابط بازرگانی ایران و افغانستان از منظر رهیافت اقتصاد سیاسی (2018-2001) 187 224 349 FA ناصر یوسف زهی دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد حسین فرزانه پور استادیار و عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه بیرجند احمد بخشی استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه بیرجند Journal Article 2018 05 05 Iran's first rank in exporting goods to Afghanistan in the years 2015-2017 is an indicator of improvement in the relations of the two countries. The improvement of economic relations has had positive effects on Tehran-Kabul political ties. But these commercial relations are still having many problems. The present paper using political economy approach and historical studies of the foreign affairs relations of the two countries (1794-2017) seeks to identify the most important political and economic challenges affecting Iran-Afghanistan trade relations in national, regional and world levels (2001-2018). The importance of this paper is representation of recent two and multi-lateral foreign development of Iran and Afghanistan with economic approach.The research results contain several points. First, the economic relations between Iran and Afghanistan from Qajar Period to present have been influenced by governed ideologies of the two countries and the international system.Second, Iran and Afghanistan in post-Taliban arena and in the scene of practice have not yet achieved a common objective and regional political consensus.Third, political instability, administrative corruption, non-economic discourse of parties, and the economy of rentiers in both countries have had negative reflections on trade relations between the two countries. Fourth, the ineffectiveness of regional organizations such as ECO and the influence of regional and trans-regional countries on Afghanistan have negatively affect the economic ties between Tehran and Kabul. But unlike the political-security problems, the present growth of economic transactions between Iran and Afghanistan could bring about common objective and sustainable interests for the two states. رتبه نخستِ ایران در صادرات کالا به افغانستان در سال‌های 2017-2015م. حاکی از تحولی عظیم در روابط اقتصادی دو کشور و تأثیرگذار بر تعاملات سیاسی آنان است. بااین‌وجود، پیوندهای بازرگانی ایران و افغانستان با مشکلات متعددی همراه است. نوشتار حاضر، با کاربست رهیافت اقتصاد سیاسی، مطالعه تاریخیِ روابط خارجی دو کشور (2018-1794م.) و طرح این پرسش که؛ مهم‌ترین چالش‌های سیاسی و اقتصادیِ تأثیرگذار در روابط بازرگانی ایران و افغانستان در سطوح ملی، منطقه‌ای و جهانی (2018-2001م.) کداماند، درصدد شناسایی و تحلیل این مشکلات برآمده است. اهمیت پژوهش، بازنمایی دگردیسی تحولات خارجیِ دوجانبهو چندجانبهی اخیرِ ایران و افغانستان با رویکردی اقتصادی است. یافته‌های مقاله، حاوی چند نکته است. نخست؛ تاریخ روابط اقتصادی ایران و افغانستان، متأثر از فرازونشیب‌های گفتمان‌های حاکم بر سیاست خارجیِ دو کشور و نظام بین‌الملل بوده است. دوم؛ بی‌ثباتی سیاسی-اقتصادی، فساد اداری و اقتصاد رانتی در هر دو کشور، بازتاب‌های منفی بر تعاملات بازرگانی آنان گذاشته است. سوم؛ سازمان‌های منطقه‌ایِ اقتصادی نظیر اکو، نتوانسته‌اند در گسترش روابط اقتصادی ایران و افغانستان نقش بسزایی ایفا کنند. بااین‌وجود، انتظار می‌رود رشد تعاملات اقتصادی، برخلاف مسائل صرفاً سیاسی و امنیتی، بتواند منافع مشترک و پایداری برای دو دولت به ارمغان آورد.

http://www.ipsajournal.ir/article_349_0bb4aec1710521c12ee76289d9440817.pdf