انجمن علوم سیاسی ایران پژوهشنامه علوم سیاسی 1735790X مقالات آماده انتشار 2026 05 21 Systematic Review of Research on Iranian Elite Migration: A Meta-Synthesis of Studies from the Last Three Decades مرور نظام‌مند پژوهش‌های پیرامون مهاجرت نخبگان ایرانی: مرور فراترکیبی پژوهش‌های سه دهه اخیر 557 10.22034/ipsa.2026.557 FA طاها عشایری دانشیار-عضو هیات علمی دانشگاه محقق اردبیلی، گروه جامعه شناسی 0000-0001-8210-8899 Journal Article 2025 12 03 "Over the past three decades, the migration of Iranian elites has become one of the structural challenges facing the country's scientific and economic system. The aim of this study is to conduct a systematic review and meta-synthesis of previous research on the migration of Iranian elites. This study was carried out through a systematic review and meta-synthesis approach, based on the seven-step model proposed by Sandelowski and Barroso (2007). The research population consisted of 114 scientific documents published between 2005 and 2025, with a sample size of 59 (purposeful sampling). Accordingly, four main dimensions of Iranian elite migration were identified and enumerated during the period from 2005 to 2025: the social dimension (social anomie, decline in social capital, dissatisfaction, discrimination, and low quality of life); the cultural dimension (repulsiveness of the educational system, decline in the status of knowledge, cultural and educational attractions of the destination, lack of educational justice, and industry inefficiency); the economic dimension (economic pressures, weak scientific investment, economic anomie, and significant disparities in income and job opportunities); and the political dimension (political discrimination, complex bureaucracy, law evasion, corruption, and low political capital) مهاجرت نخبگان ایرانی طی سه دهه اخیر به یکی از چالش‌های ساختاری نظام علمی و اقتصادی کشور تبدیل‌شده است. هدف این پژوهش، مرور نظام‌مند و فراترکیب مطالعات پیشین در زمینه مهاجرت نخبگان ایرانی است. این پژوهش با مرور نظام‌مند و رویکرد فراترکیب و بر اساس مدل هفت‌مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو (۲۰۰۷) انجام‌شده و جامعه پژوهش شامل ۱۱۴ سند علمی منتشرشده در بازه زمانی ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴ به حجم نمونه 59(نمونه گیری هدفمند) بوده است. بر این اساس چهار زمینه اصلی مهاجرت نخبگان ایرانی شامل زمینه اجتماعی (آنومی اجتماعی، افت سرمایه اجتماعی، نارضایتی، تبعیض و کیفیت پایین زندگی)؛ فرهنگی (دافعه سیستم آموزشی، کاهش منزلت دانش، جاذبه‌های فرهنگی و آموزشی مقصد، ضعف عدالت آموزشی و ناکارآمدی صنعت)؛ اقتصادی (فشارهای اقتصادی، ضعف سرمایه‌گذاری علمی، آنومی اقتصادی و تفاوت فاحش درآمد و فرصت‌های شغلی) و زمینه سیاسی (تبعیض سیاسی، بوروکراسی پیچیده، قانون‌گریزی، فساد و سرمایه سیاسی پایین) طی فاصله زمانی 1384 الی 1404 شناسایی و احصاء شدند.