انجمن علوم سیاسی ایران پژوهشنامه علوم سیاسی 1735790X مقالات آماده انتشار 2026 07 27 History in the Service of Ideology: The Theory of "Return to Origins" and "Historical Determinism" in Anti-Modernist Discourse تاریخ در خدمت ایدئولوژی: تئوری «بازگشت به اصل» و «تقدیرگرایی تاریخی» در گفتمان ضدمدرنیته 568 10.22034/ipsa.2026.568 FA سید مهدی ساداتی نژاد هیات علمی دانشگاه تهران 0000-0002-4802-0735 محمدرضا صالحی وثیق دانشجو دکتری علوم سیاسی دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، تهران، ایران. 0000-0002-1157-6326 Journal Article 2026 05 18 This study aimed to analyze the ideological function of historiography in anti-modernist discourse by examining how the theories of "return to origins" and "historical determinism" operate in the thought of Sayyid Qutb and Fardid within Karl Löwith's theoretical framework. The central research question addressed how these two thinkers redefined history not merely as a philosophy of history, but as a method for understanding reality and directing political-ideological action. The research adopted a qualitative approach within an interpretive-critical methodological horizon, drawing on Löwith's theory of "eschatological secularization" to explore the mechanisms of producing the "eschatological-restorationist subject" and the transformation of history into a path between submission to modern sovereignty or rebellion against it. The findings revealed that Fardid, through his conceptualization of "Occidentosis" (Gharbzadegi) as "historical affliction," and Qutb, through his radical redefinition of "Jahiliyyah" as a trans-historical condition, reproduced the same modern eschatological structure in reverse, thereby creating an "inverted historical determinism." This process resulted in the production of a "revolutionary-conservative subject" who perceived history as the battleground of an existential struggle between authenticity and deviation, pursuing both a return to the golden past and fundamental transformation of the future through "conservative revolution." The study's most significant theoretical contribution was the discovery that anti-modernist discourse represented not the negation of history, but its appropriation by a "rival theology" that transformed history from an instrument of knowledge into a tool for producing political legitimacy and ideological mobilization, while constraining pluralist thinking through absolute dichotomizations. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کارکرد ایدئولوژیک تاریخ‌نگاری در گفتمان ضدمدرنیته، نحوه عملکرد تئوری «بازگشت به اصل» و «تقدیرگرایی تاریخی» در اندیشه سیدقطب و فردید را در چارچوب نظری کارل لووِیت بررسی کرد. مسئله اصلی پژوهش این بود که چگونه این دو متفکر تاریخ را نه صرفاً به مثابه یک فلسفه تاریخی، بلکه به عنوان روشی برای فهم واقعیت و جهت‌دهی به عمل سیاسی-ایدئولوژیک بازتعریف کردند. رویکرد پژوهش کیفی و در افق روش‌شناسی تفسیری-انتقادی بود که بر اساس نظریه «سکولاریزاسیون آخرالزمانی» لووِیت، مکانیسم‌های تولید «سوژه آخرالزمانی-بازگشتی» و تبدیل تاریخ به مسیری بین تسلیم در برابر حاکمیت مدرن یا شورش علیه آن را کاوش کرد. یافته‌های پژوهش آشکار ساخت که فردید با مفهوم‌پردازی «غرب‌زدگی» به مثابه «حوالت تاریخی» و قطب با بازتعریف رادیکال «جاهلیت» به عنوان وضعیت فراتاریخی، همان ساختار آخرالزمانی مدرن را در جهت معکوس بازتولید کردند و «تقدیرگرایی تاریخی معکوس» ایجاد نمودند. این فرایند منجر به تولید «سوژه انقلابی-محافظه‌کار» شد که تاریخ را بستر مبارزه وجودی میان اصالت و انحراف تلقی کرده و از طریق «انقلاب محافظه‌کارانه» به بازگشت به گذشته طلایی و تغییر بنیادین آینده پرداخت. مهم‌ترین دستاورد نظری پژوهش، کشف این بود که گفتمان ضدمدرنیته نه نفی تاریخ، بلکه تصرف آن توسط «الهیات رقیب» بود که تاریخ را از ابزار شناخت به ابزار تولید مشروعیت سیاسی و بسیج ایدئولوژیک تبدیل کرد و از طریق دوگانه‌سازی‌های مطلق، فضای تفکر پلورالیستی را محدود نمود.