شالوده‌شکنی اصل چهل‌وچهارم قانون اساسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

تولید هر متن در شرایط ویژه و با درجه‌های متفاوتی از انتخاب و در پیوندی خاص با قدرت صورت می‌پذیرد و به همین شکل در دسترس خوانندگانی قرار می‌گیرد که شرایط متفاوتی دارند. تحلیلگران گفتمان بر این عقیده‌اند که با توجه به فقدان واقعیت اجتماعی ناب، گفتمان خنثی و بی‌طرف نیز وجود ندارد، بلکه ما با گفتمان‌ها یا متن‌های وابسته به اشخاص، جناح‌ها، ایدئولوژی‌ها و فرهنگ‌های خاص مواجهیم؛ اما شناخت دیدگاه‌ها و موضع‌گیری‌های اجتماعی، سیاسی و ایدئولوژیک نویسنده که هم در متن و هم در خارج از آن پنهان است، بدون توجه به اینکه افراد گوناگون به متن یا گفتار به شیوه‌های مختلف می‌نگرند، کمابیش غیرممکن است؛ بنابراین باید به متن به مثابه یک کل معنادار نگریست که این معنا لزوماً در خود آن نیست. وانگهی هیچ متن خنثی و بی‌طرفی وجود ندارد زیرا با تأثیر‌پذیری از بافت یا زمینه اجتماعی ـ فرهنگی، دارای بار ایدئولوژیک می‌شود تنها به آن دلیل که هر متنی در شرایط و موقعیت خاص تولید می‌شود و ازاین‌رو همیشه رنگ خالق خود را با خود همراه دارد.
متن اصل چهل‌وچهار قانون اساسی ایران واجد معنا و زاییدة بافتاری ویژه است. کوشش نگارنده بر آن است که با کاربست «شالوده‌شکنی ـ واسازی» نشان دهد که چهرة حقیقی متن اصل چهل‌وچهار چه بوده و در زمانة تولید متن، از آنْ چه معناهایی استدراک می‌شده است. شالوده‌شکنی در حقیقت نشان می‌دهد هر متنی دو برداشت را در بردارد: برداشت نخست، برداشتی وفادارانه به متن و بیانگر تعیین‌کنندگی یک‌سویة آن است؛ ولی برداشت دوم شالوده‌شکنانه است و نشان می‌دهد چه مفاهیمی در مرز و حاشیه‌های متن، حذف، طرد و یا سرکوب شده‌اند. در زمانة وجود گوناگونی برداشت‌ها از اصل چهل‌وچهار، نیازمند فهم آنچه هستیم که در واقع رواج داشته تا بفهمیم با برداشت‌های امروزی چه تفاوت‌هایی یافته است. آیا در عمل اصل چهل‌وچهار قانون اساسی قابل اجراست؟

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Article 44 of the Constitution of the Islamic Republic of Iran: A Deconstructionist View

چکیده [English]

Each text is produced in certain conditions and with different degrees of selection and based on a certain relation with power, and it is available for readers who have different conditions. Analysts believe that there is no null and neuter discourse, because of the lack of pure social fact, but we are faced with discourses or texts belonging to certain people, fractions, ideologies and cultures. However, it is still impossible to recognize the author’s social, political and ideological views and positions which are hidden both iwithin the text and outside it, notwithstanding that different people view the text or discourse in different manners. Therefore, the text shall be viewed as a meaningful totality while this meaning is not necessarily inside the text itself. Meanwhile there is no null and neuter text, because it will have an ideological value, by being affected by the social/cultural texture or background, just because each text is produced in certain condition and situation and therefore it is always accompanied with the creator’s color and nature. The text of the article 44 of Iran’s Constitution has special meaning and is resulted from a special texture. Using a deconstructionist view, the author seeks to show the true face of the text of that article as well as reveal the meaning was attached to it at the time of its production. Deconstruction actually shows that each text has two meanings. First is a meaning and understanding which is loyal to the text and shows its one-dimensional determination. The second meaning and understanding is deconstructionist, i.e. it shows the concepts on the edge and margin of the text that have been omitted or suppressed. At the time when there are different understandings of the article 44, we need to understand what meanings have been attached to it when was being produced in order to realize the differences with current understandings. Is Article 44 of the constitution of Iran practically applicable?

کلیدواژه‌ها [English]

  • واژه‌های کلیدی: اصل چهل‌وچهار قانون اساسی
  • زمانة تدوین متن قانون اساسی
  • خبرگان قانون اساسی
  • تئوری انقلاب اسلامی
  • شالوده‌شکنی
  • تاریخ دریافت: 18 آبان 1390
  • تاریخ پذیرش: 18 آبان 1390