Analysis of the Iranian Student Movement (1941-1979) based on Hannah Arendt's "Practice" Components

Document Type : Research Paper

Authors

1 Assistant Professor in Political science, Faculty of Administrative Science and Economics, Arak University، Arak.

2 Master of Political Science, Faculty of Humanities, University of Guilan

Abstract
The Iranian student movement, as an important part of the country's history and a phenomenon focused on activism that aims to concoct and reform, has always been involved in politics, both during the Pahlavi and Islamic Republic periods. In this article, student movements were analyzed according to Hannah Arendt's theory and from the perspective of action components. The condition for action is to observe the micro-components that Arendt presented for a free and humane political society, and they must be observed in the case of revolutions and movements in order to truly realize the politics. Components such as speaking, appearing/ being seen, freedom, plurality, self disclosure, presence in public arena, rejection of fanaticism are considered characteristics of Arendt's practice. The main question is: How many types of Iranian student movements existed before the 1979 revolution, and what extent did they possess the components of Arendt's practice? In response to this question, three types of student movements were identified: leftist (Marxist), nationalist, and religious (Islamic). Considering Arendt's political thought, different aspects of the movement were analyzed with a comparative approach. Further studies showed that each type of student movement, despite the expansion of social forces and public mobilization in different periods, did not inspire Arendt's concept of action and rather raised group and ideological demands rather than action in the Arendtian sense of the word that had the capacity to connect with freedom and politics.

Keywords

Subjects

آبراهامیان، یرواند (۱۳۹۴). مردم در سیاست ایران، ترجمه بهرنگ رجبی، تهران: چشمه.
آبراهامیان، یرواند (۱۳۹6). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی ولیلایی، چاپ  ، تهران: نی.
ارسطو (۱۳۹۳). سیاست، ترجمه حمید عنایت، تهران: امیرکبیر.
آرنت (۱۴۰۲). آزادیِ آزاد بودن و چند مقاله دیگر،‌ ترجمه هاجر خرقانی، تهران؛ خوب.
آرنت، هانا (۱۳۹۵). توتالیتاریسم، ترجمه محسن ثلاثی، تهران:ثالث.
آرنت، هانا (۱۴۰۰). آخرین مصاحبه‌ها و گفتگوها، ترجمه هوشنگ جیرانی، تهران: خزه.
آرنت، هانا (۱۴۰۱). اندیشیدن و ملاحظات اخلاقی، ترجمه عباس باقری، تهران: نی.
آرنت، هانا (۱۴۰۱). انقلاب مجارستان؛ مقاومت مردمی علیه توتالیتاریسم، ترجمه کیومرث خواجویها، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
آرنت، هانا (۱۴۰۱). وضع بشر، ترجمه مسعود علیا، تهران: ققنوس.
امام‌جمعه‌زاد، سیدجواد و علی تدین‌راد (1376). «بررسی امر سیاسی در اندیشه ارسطو و هانا آرنت و نقد این مفهوم در عصر حاضر»، مطالعات سیاسی، سال سوم، شماره ۱۲، 1-16.
انصاری، منصور (1376). «حوزه عمومی در اندیشة سیاسی هانا آرنت»، مجله سیاسی ـ اقتصادی، شماره 117-118، 124-175.
انصاری، منصور (1400). «بازجست تفکر در اندیشة سیاسی هانا آرنت؛ درهم شدن وضع بشری و حیات ذهن»، جستارهای سیاسی معاصر، دوره 12 ، شمارة 1، 1-23.
باقی، عمادالدین(۱۳۷۹). جنبش دانشجویی ایران؛ از آغاز تا انقلاب اسلامی، تهران: جامعه ایرانیان.
بردشا، لی (۱۴۰۱). فلسفه سیاسی هانا آرنت، ترجمه خشایار دیهیمی، تهران: فرهنگ نو.
برنشتاین، ریچارد (۱۴۰۱). چرا هانا آرنت را باید امروز خواند؟، ترجمه حمید قانعی (فاضلی)، تهران: آشیان.
بشیریه، حسین (1376). ساختار جنبش دانشجویی، ماهنامه ایران فردا، سال ششم، شماره ۲۸، آبان و آذر ۱۳۷۶.
بشیریه، حسین (1395). جامعه‌شناسی سیاسی، تهران: نی.
بشیریه، حسین (۱۳۹۸). گذار به دموکراسی، تهران: نگاه معاصر.
بشیریه، حسین (۱۴۰۰). دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران، تهران: نگاه معاصر.
بشیریه، حسین (1401). تاریخ اندیشه‌های سیاسی قرن بیستم، تهران: نی.
بشیریه، حسین، مراد ثقفی، محمد حیدری،‌ جلال بشاریت و علیرضا اشراقی (1380).‌ «جنبش دانشجویی و کوشش برای نقد قدرت». بازتاب اندیشه، تیر ۱۳۸۰، شماره ۱۶.
پناهی‌نسب، صادق و محمدناصر پاکنژاد (۱۳۹۹). «تحلیل جامعه‌شناختی جنبش دانشجویی در ایران بر مبنای نظریه رفتار جمعی نیل اسملسر، مطالعة موردی تسخیر سفارت آمریکا»، دولت پژوهی جمهوری اسلامی ایران، سال ششم، شماره 4، 57-77.
تدین‌راد، علی، نجف‌پور، «بررسی نسبت خشونت، جنگ و سیاست با تاکید بر اندیشه‌های هانا آرنت»، سیاست‌پژوهی اسلامی ایرانی، سال اول، شماره سوم، پاییز ۱۴۰۱.
جانسون، آلتنبرند.آ (۱۴۰۱). فلسفه هانا آرنت، ترجمه خشایار دیهیمی، تهران: فرهنگ نو.
جبارنژاد، محسن (1397) «در کشاکش رادیکالیسم و محافظه‌کاری؛ فکر سیاسی و جریان چپ در ایران معاصر»، روزنامه فرهیختگان آنلاین، ۱۳۹۷-۰۲-۰۴، https://farhikhtegandaily.com/news/17740/
جلائی‌پور، حمیدرضا (۱۳۸۹). «فهم جنبش دانشجویی در ایران با تاکید بر فعالیت‌های دانشجویی در دوره اصلاحات»، بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره 1، شماره 3، 179-213.
جهانبگلو، رامین (۱۳۸۵). هانا آرنت و سیاست مدرن، مجله بخارا، شماره ۵۸، 155-166.
جیرانی، هوشنگ (1399)، «درآمدی بر جنبش دانشجویی در ایران ۱۳۵۷ـ ۱۳۲۰»، تهران: خزه.
جیرانی، هوشنگ (۱۴۰۰). درآمدی بر جنبش دانشجویی در ایران ۱۳۵ ـ ۱۳۲۰، تهران: خزه.
حسینی بهشتی، سید علیرضا و محمود علی‌پور (1400). «مفهوم داوری سیاسی و نسبت آن با تعدد‌گرایی در اندیشة هانا آرنت و مارتا نوسبام»، سیاست، دوره 51، شماره 1، 99-132.
حسینیان، روح‌الله (۱۳۸۵). بازخوانی نهضت ملی ایران، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.  
خرمشاد، محمدباقر (1384). «جنبش دانشجویی در ایران تاملی نظری»، خردنامه، شماره ۷۹، ۱۷ آذر ۱۳۸۴.
خورشیدنام، عباس (1400). «جنبش دانشجویی و چارچوب‌بندی اعتراضات سیاسی»،‌ فصلنامه علوم اجتماعی،‌ سال بیست و هشتم، شماره ۹۴،‌  121-161.
خورشیدنام، عباس (1402). «جنبش دانشجویی و رادیکالیسم سیاسی؛ چگونه مبارزه‌های دانشجویی در سه دهۀ اول سلطنت پهلوی دوم به نتیجۀ ناخواستۀ تثبیت وضعیت موجود منجر می‌شد؟»، جامعه‌ شناسی نهادهای اجتماعی، شماره 22، 161-181.
خوش‌بیان سروستانی، امین  و مهرو‌ ماهر (1395). «بررسی مقایسه‌ای تئوری هانا آرنت با انقلاب اسلامی ایران در خصوص انقلاب»، مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، سال دوم، شماره 3، 22-30.  
دبیری‌مهر، امیر (۱۴۰۰). اسلام و دموکراسی در ایران، تهران: نقد فرهنگ.
زاهد، سعید (1403). جنبش های اجتماعی معاصر ایران، قم: کتاب طه.
زیباکلام، صادق (۱۳۷۲). مقدمه‌ای بر انقلاب اسلامی ایران، تهران: روزنه.
زیدآبادی، احمد (1399). الزامات سیاست در عصر ملت- دولت، چاپ هفتم، تهران: نی.
سبزه‌ای، محمدتقی (۱۳۹۵). «تحلیل جامعه‌شناسی حوزة عمومی در ایران پس از انقلاب»، فصلنامه علوم اجتماعی، دوره 22، شماره 71،  صفحه 48-89.
سرخوش، نیکو (1392). « نگاهی به امر متعال در اندیشه هانا آرنت و فمینیسم»، شناخت، شماره 68 ، 91 - 108.
شایان‌مهر، علیرضا (۱۳۹۸). هانا آرنت، تهران: اختران.
شهرابی فراهانی، عباس (1391). دربارة هانا آرنت: نظریه عمل ۲، انسان شناسی و فرهنگ، https://anthropologyandculture.com
شیرودی، مرتضی (1388). «تحلیلی جامعه شناختی از جنبش دانشجویی ایران»، حصون، شماره 21، https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5415/7498/93643 
شیرودی، مرتضی (۱۳۹۱). «توان‌سنجی گفتمان‌های جنبش دانشجویی ایران معاصر»، پژوهش نامه انقلاب اسلامی، دوره 2، شماره 5، 67-89.
 عابدی اردکانی، محمد و محمود علی‌پور (۱۳۹۳). «مفهوم خود و نسبت آن با عمل سیاسی در اندیشه هانا آرنت و هربرت مارکوزه»، پژوهش سیاست نظری، پاییز و زمستان 1392 ، شماره 14، 1-10.
عبدی، مصطفی (۱۳۹۵). «جنبش‌های اجتماعی و مسئله تغییر ساختارهای اجتماعی در ایران آسیایی»، مجله جامعه شناسی ایران، دوره 16، شماره 2، 48-72.
عرب، محمد (1390). «جنبش دانشجویی؛ شاه کلید تحولات مثبت اجتماعی»، دوماهنامه خودنویس، سال اول، شمارة 1، 10-12.
علی‌حسینی، علی، سارا نجف‎‌پور و علی تدین‌راد (1396). «روش‌شناسی هانا آرنت در فهم پدیده‌های سیاسی»، روش‌شناسی علوم انسانی،‌ دوره 23، شماره 92، 163-194.
فرایا، هلن (۱۳۹۸). خشونت، ترجمه عباس باقری، تهران: فرزان روز.
فوران، جان (1400). یک قرن انقلاب در ایران، ترجمة حسن اسدی، تهران: مولی.
کریم‌زاده،  و عباس منوچهری (۱۳۹۷). «رابطة مدنی و توانمندی: مطالعه تطبیقی هانا آرنت و آمارتیا سن»، پژوهش سیاست نظری، شماره 26، دوره 14، 97-131.
کریمیان، علیرضا (۱۳۹۰). جنبش دانشجویی در ایران؛ از تاسیس دانشگاه تا پیروزی انقلاب اسلامی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
کسرایی، محمدسالار و علی پوزش شیرازی (1388). «مطالعه سیر تغییر در دفتر تحکیم وحدت (1358-1376)»، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال چهارم، شماره 4، 175-200.
کشاورز شکری، عباس و محمد رحمتی (1392). « شیوه‌های عضوگیری نهضت آزادی (1357-1342)»، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال هشتم، شماره سوم، 133- 160.
مطلبی، مسعود (1394). «آسیب‌شناسی اصالت و استقلال جنبش دانشجویی در ایران معاصر»،‌ پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی، سال ششم، شماره بیست و دوم، بهار ۱۳۹۴.
مکنت، آریا، (1397). «خشونت در وضعیت بشر:‌ بررسی و نقد کتاب بحران‌های جمهوریت»،‌ فصلنامه نقد کتاب علوم انسانی، شماره ۴ ـ ۳، پاییز و زمستان ۱۳۹۷.
نجف‌پور، سارا و علی تدین‌ راد (۱۳۹۸). «نسبت سیاست و فهم در منظومة فکری هانا آرنت»، دانش سیاسی، شماره 30، 567-590.
نجف‌پور، سارا و علی تدین‌راد (1397). «واکاوی امر سیاسی در فضای مجازی از منظری آرنتی»،‌ پژوهش سیاست نظری، شماره بیست و ششم،‌ پاییز و زمستان ۱۳۹۸.
نراقی، احسان (1354). جامعه، جوانان و دانشگاه، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.
ووینکل، آنته (۱۴۰۰) درآمدی بر هانا آرنت؛ فیلسوف آزادی، ترجمه سید امین‌الدین ابطحی، تهران: پیله.
یونسی، مصطفی و علی تدین راد (1388). «سیاست و اگزیستانسیالیسم: بررسی رویکرد هانا آرنت به مفهوم عمل»،‌ پژوهش سیاست نظری، شماره ششم، تابستان و پاییز ۱۳۸۸.
Arendt, H (1963). Über die Revolution, München: Piper verlag.
Arendt, H (1978). Das Urteilen. München: Piper velag.
Arendt, H (1971). Wahrheit und Lüge in der Politik, Berlin: Piper velag.
Arendt, H (1961). Zwischen Vergangenheit und Zukunft, Berlin: Piper velag.
Arendt, H (1970). Macht und Gewalt, Deutschland: Serie Piper.
Arendt, H (1964). Zur person – Gespräch mit Günter Gaus, über Politik, [TV inerview/ October 28]. ZDF: http://www.youtube.com/watch?v=dsolmQfVsO4 .
Arendt, H (1964). The Human Condition, Chicago: University of Chicago Press.
Arendt, H (1970). On Violence, New York: Harcourt Brace Jovanovich.
Arendt, H (1978). The Life of the Mind, New York: Harcourt Brace Jovanovich.
Jin- WooLee (2006) Hannah Arendt und die Grenze der politischen Freiheit, Hat Politik überhaupt noch einen Sinn, Synthesis Philosophica 21 (2):327-338.
Häs, Diana (2015) Von der Initialität und Initiative des Handelns in Hannah Arendts Philosophie der Natalität, Dissertation zur Erlangung des Doktorgarades- Universsität Osnabrück: Gleichzeitig erschienen in; https://repositorium.uni-osnabrueck.de .
Kropf, Elisabeth Anna (2009). Gemein sache machen. Revisionen der Arbeitsgeselschaft; Neue Arbeit bei frithjof Bergmann – Handeln bei Hannah Arendt, Institut für Philosophie an der Katholisch- Theologischen Fakultät.
Mayrhofer, Rita (2021) “Planning for Vita Activa; Labor, Work and Action in a Communal Urban Gardening Project in Vienna”, Sustainability, Volume 13, number 9864: MDPI.
Volume 20, Issue 4 - Serial Number 80
No. 80
Autumn 2025
Pages 227-272

  • Receive Date 10 June 2025
  • Revise Date 12 September 2025
  • Accept Date 20 October 2025