Inflation Tax as a Governance Tool: Sociopolitical Effects of Budgetary Policymaking in the Islamic Republic of Iran

Delirpour, Parviz

doi:10.22034/ipsa.2025.555

Inflation Tax as a Governance Tool: Sociopolitical Effects of Budgetary Policymaking in the Islamic Republic of Iran

Document Type : Research Paper

Author

Parviz Delirpour

Department of Political Science, Faculty of Social Sciences, Payam Noor University, Tehran, Iran

https://doi.org/10.22034/ipsa.2025.555

Abstract

This study investigates the relationship between budget deficits and inflation in Iran, emphasizing inflation as a hidden instrument of government financing. Budget deficits in Iran are not episodic but structural, persisting across both boom and recession, with significant implications for macroeconomic stability and social justice.
The research pursues three objectives: first, to provide a theoretical explanation of the deficit–inflation nexus; second, to conduct an empirical analysis of historical budgetary and inflationary trends, particularly during periods of declining oil revenues and international sanctions; and third, to assess the social and distributive consequences of this mechanism.
Employing a qualitative–analytical methodology, the findings reveal that Iranian budget deficits have frequently been financed through borrowing from the Central Bank and monetary expansion. This approach has fueled liquidity growth and entrenched chronic inflation. Historical evidence from the 1980s to the 2010s demonstrates that successive governments repeatedly resorted to this mechanism under fiscal stress, particularly when oil revenues declined or sanctions intensified.
The consequences include economic instability, reduced investment, erosion of public trust, and widening social inequalities. The study concludes that inflation in Iran should not be viewed merely as a monetary phenomenon but as a deliberate tool for financing persistent budget deficits.
Policy recommendations highlight the need to reduce dependence on oil revenues, broaden the tax base, enhance fiscal transparency, strengthen Central Bank independence, and reinforce supervisory institutions to mitigate the structural reliance on inflationary financing.

Keywords

Budget deficit

inflation

inflation tax

Iranian economy

fiscal policy

20.1001.1.1735790.1404.20.4.5.2

Subjects

ابونوری، ع.، مفتح، س.، و پرهیزی‌گشتی، ه. (۱۳۸۹). تجزیه و تحلیل اثر تورم بر توزیع درآمد در ایران. اقتصاد مالی، ۵(۱۳)، ۷۷–۹۶.

احمدی، س.، خضری، م.، زندی، ف.، و صفوی، ب. (1403). بررسی تأثیر تورم بر رانت‌جویی از درآمدهای مالیاتی: رویکرد DSGE. پژوهشنامه اقتصاد کالن، ۱۹(42)، ۱۱۵–۱۳۸. http://doi:10.2139/ssrn.4166863

آرتا، ف.، طاهری، م.، و آقایی‌بجستانی، م. (۱۴۰۱آ). آسیب‌شناسی وقفه‌های قانونی مرحله وصول و پرداخت مالیات (مطالعه تطبیقی ایران و ایالات متحده). پژوهشنامه مالیات، (56)، ۵۲–۷۵.

باقرپور، ا.، و شاکری، ع. (1402). تحلیل رابطه تورم و کسری بودجه دولت در اقتصاد ایران: رویکرد همدوسی موجکی. فصلنامه پژوهش‌های اقتصاد کلان، 19(2)، 95-120. 112. https://doi.org/10.22047/hsd.2024.433334.1007

بیات، قلیچ، و ‌وهاب. (1399). بررسی آثار روش‌های مختلف تامین مالی کسری بودجه دولت بر متغیرهای اقتصاد کلان ایران. روند، 87(26)، 17-46.‎ 10.22034/epj.2025.22757.2703

پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی. (1403). آثار کسری بودجه دولت بر نرخ تورم در کشور. تهران: بانک مرکزی. 18.

پژوهشکده پولی و بانکی. (1401). گزارش سیاستی بررسی عوامل مؤثر در نقدشوندگی بازار بدهی دولتی. تهران: بانک مرکزی.

پورمحمدی، احمد، طباطبایی نسب، زهره، ابطحی، سیدیحیی و دهقان تفتی، محمدعلی . (1402). کاربرد تحلیل همدوسی موجک در کشف رابطه‌ی بین پویایی‌های قیمت نفت و رفتار ادواری سیاست مالی در ایران. بررسی مسائل اقتصاد ایران doi:10.30465/ce.2023.43531.183

تقی پور، انوشیروان. (1375). بررسی ارتباط بین کسری بودجه دولت، رشد پول و تورم در ایران: به روش معادلات همزمان. فصلنامه پژوهشنامه اقتصاد و برنامه ریزی، 6(5)، 105-132.‎

توکلیان، ح.، عیوضی، ا.، و عینیان، م. (۱۴۰۴). تأثیر تورم بر توزیع ثروت خانوار ایرانی از طریق ناهمگنی شغلی. فصلنامه پژوهش‌های پولی-بانکی، ۱۸(64)، ۲۵۳–۲۸۱.

تیرتاشی، خلیلی ، ن. (۱۳۹۳). تحلیل نظری آثار مالیات تورمی بر عدالت اقتصادی. فصلنامه اقتصاد اسلامی، ۱۴(۵۶)، ۶۵–۸۵.

حاج امینی، احمدی شادمهری، محمدطاهر، فلاحی، و ناجی میدانی. (1396). بررسی تأثیر کسری بودجه و مالیات تورمی بر اجزای طرف تقاضا در اقتصاد ایران. پژوهشهای اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، 16(4)، 57-84.‎ https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17356768.1395.16.4.4.3

حسینی‌نسب، ا.، و رضاقلی‌زاده، م. (1389). بررسی ریشه‌های مالی تورم در ایران با تأکید بر کسری بودجه. فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، 10(1)، 25-50. 45.

خضری، محمد. (1389). اقتصاد سیاسی رانت‌‌جویی در بودجه‌ریزی دولتی ایران. (e71). پژوهشنامه علوم سیاسی، دوره سوم(شماره 4)، e71.

رحیم‌زاده، و بیات. (1403). بررسی عوامل تاثیرگذار بر کسری بودجه دولت در ایران با تاکید بر ابزار مالی اسلامی و نرخ ارز (رهیافت ARDL).حسابداری دولتی، 10(2)، 177-190.‎ https://doi.org/10.30473/gaa.2024.69496.1688

ساعدی سارخانلو، و درگاهی. (1400). تبیین عوامل مؤثر بر کسری بودجه در ایران با تأکید بر مؤلفه های اقتصادی و اقتصاد سیاسی. فصلنامه برنامه ریزی و بودجه، 26(1)، 5-32.‎ doi:10.52547/jpbud.26.1.3

سپهردوست، ح.، و باروتی، م. (۱۳۹۶). بررسی اثر تورمی تانزی بر عملکرد نظام مالیاتی در ایران. پژوهش‌های اقتصادی ایران، ۲۰(۷۲)، ۱–۴۰. https://doi.org/10.22054/ijer.2017.8290

سلگی، م.، و نظاری، س. م. (1403). آسیب‌شناسی تأمین مالی تولید با تأکید بر بازار بدهی در ایران. فصلنامه مدیریت مالی اسلامی، 8 (2)، 1-24. 10.22108/amf.2024.137439.1795 doi:

شاکری، ع.، و باقرپور، ا. (۱۴۰۲). بررسی ماهیت تورم در اقتصاد ایران: رویکرد همدوسی موجکی. پژوهش‌های اقتصادی ایران، 28 (94)، 47-79. https://doi.org/10.22054/ijer.2022.63350.1036

شاکری، ع.، و باقرپور، ا. (۱۴۰۲). تحلیل رابطه تورم و کسری بودجه دولت در اقتصاد ایران: رویکرد همدوسی موجکی. پژوهش‌های اقتصادی ایران، 28 (94). 4(8)، 27-44.‎ 10.22047/hsd.2024.433334.1007

علیزاده، س، و مؤمنی، ف. (۱۴۰۲). بررسی علل تداوم سیاست‌های تورم‌زا در ایران: از منظر سطح تحلیلی توسعه. پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، ۲۳ (3)، ۱۵۹–۱۸۷.

https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17356768.1402.23.3.7.3

هاشمی، مسعود، دانش نیا، فرهاد و احمدیان، قدرت . (1401). اقتصاد سیاسی توسعه در ج.ا.ا: تقدم امر سیاسی بر امر سیاستی و پیامدهای توسعه‌ای آن. پژوهشنامه علوم سیاسی، 17(3), 227-274. doi: 10.22034/ipsa.2022.466

Alesina, A., & Perotti, R. (1996). Fiscal discipline and the budget process. American Economic Review, 86(2), 401–407.

Aragaw, A. (2024). The inflationary effect of the budget deficit: Does financial sector development matter? Journal of Innovation and Entrepreneurship, 13(35), 1–20. p. 6.

Beer, S., Griffiths, M., & Klemm, A. (2023). Tax distortions from inflation: What are they? How to deal with them? IMF Working Paper, No. 2023/018, 1–35.

Blanchard, O. (2017). Macroeconomics (7th ed.). Pearson. p. 122.

Cagan, (1956). The monetary dynamics of hyperinflation. In M. Friedman (Ed.), Studies in the Quantity Theory of Money (pp. 25–117). University of Chicago Press.

Catao, L. A., & Terrones, M. E. (2005). Fiscal deficits and inflation. Journal of Monetary Economics, 52(3), 529–554.

CEIC Data. (2025). Iran M2 Growth (%). CEIC Global Database. Retrieved November 2025, from https://www.ceicdata.com/en/indicator/iran/m2-growth

Central Bank of the Islamic Republic of Iran. (2005–2024). Annual reports and monetary statistics (Economic report and balance sheet). Tehran: CBI Publications. Retrieved from https://www.cbi.ir

Darrat, A. F. (2000). Are budget deficits inflationary? A reconsideration of the evidence. Applied Economics, 32(4), 527–532.

Dizaji, Sajjad Faraji. "The effects of oil shocks on government expenditures and government revenues nexus (with an application to Iran's sanctions)." Economic Modelling, 40 (2014): 299-313.

Dornbusch, R., & Fischer, S. (1994). Macroeconomics (6th ed.). McGraw-Hill.

Dornbusch, R., Fischer, S., & Startz, R. (2014). Macroeconomics (12th ed.). McGraw-Hill. p. 356.

Farzanegan, M. R. (2011). Oil revenue shocks and government spending behavior in Iran. Energy Economics, 33(6), 1055–1069, 1060.

Friedman, M. (1969). The optimum quantity of money. In The Optimum Quantity of Money and Other Essays (pp. 1–50). Aldine.

Friedman, M. (1970). A theoretical framework for monetary analysis. Journal of Political Economy, 78(2), 193–238.

Hosseini Kondelaji, M. H., Sameti, M., Amiri, H., & Moayedfar, R. (2016). Analyzing determinants of tax morale based on social psychology theory: case study of Iran. Iranian Economic Review, 20(4), 581–598, 585.

International Monetary Fund (IMF). (2024). Islamic Republic of Iran: 2024 Article IV Consultation – Staff Report. Washington, D.C.: IMF Publications. Retrieved from https://www.imf.org

Keynes, J. M. (1936). The general theory of employment, interest and money. Macmillan.

Metin, K. (1998). The relationship between inflation and the budget deficit in Turkey. Journal of Business & Economic Statistics, 16(4), 412–422.

Mohtashami, T., & Hosseini, S. S. (2008). The relations of money growth and inflation in Iran economy: Interruption or satiable? Economic Research (Modares), 8(3), 21–42. p. 30

Musgrave, R. A., & Musgrave, B. (1989). Public finance in theory and practice (5th ed.). McGraw-Hill.

Pesaran, M. H. (2000). Economic trends and macroeconomic policies in post-revolutionary Iran. In P. Alizadeh (Ed.), The Economy of Iran (pp. 63–100). I.B. Tauris.

Pesaran, M. H., & Esfahani, H. S. (2009). The Iranian economy in the twentieth century: A global perspective. Iranian Studies, 42(2), 177–211.

Sargent, T. J., & Wallace, N. (1981). Some unpleasant monetarist arithmetic. Federal Reserve Bank of Minneapolis Quarterly Review, 5(3), 1–17.

Solomon, M., & De Wet, W. A. (2004). The effect of a budget deficit on inflation: The case of South Africa. South African Journal of Economics, 72(2), 430–456. p. 450.

Süssmuth, B., & Wieschemeyer, M. (2022). Taxation and the distributional impact of inflation: The U.S. post-war experience. Economic Modelling, 111, Article 105813.

Tanzi, V. (1977). Inflation lags in collection, and the real value of tax revenue. IMF Staff Papers, 24(1), 154–1.

World Bank. (2024). Inflation, consumer prices (annual %) – Iran, Islamic Rep. World Development Indicators. Retrieved November 2025, from https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL.ZG?locations=IR

YCharts. (2025). Iran Inflation Rate (Annual %). YCharts Economic Indicators. Retrieved November 2025, from https://ycharts.com/indicators/iran_inflation