تأثیر آگاهی سیاسی دانشجویان بر تغییر نگرش آنها نسبت به مشروعیت نظام سیاسی بر اساس نظریه وبر: مورد مطالعه دانشگاه اصفهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

سیاسی به معنی هماهنگی اجزای نظام سیاسی جهت دستیابی به اهداف نظام، یکی از خصوصیات مهم جامعه ایدئال است. این امر هنگامی حاصل می‌شود که اعضای آن جامعه به عنوان عناصر تشکیل‌دهندة اجزای نظام سیاسی وظایف خود را شناخته و به آن عمل کنند. از جمله نظریه‌های مهمی که در این راستا مبانی مشروعیت سیاسی را تبیین می‌کند، نظریه مشروعیت وبر است. او بر این باور است که در تحولات سیاسی ـ اجتماعی یک نظام، مشروعیت از حالت سنتی به سمت عقلانیت در حال حرکت است.
روش تحقیق در این پژوهش، پیمایش و ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه است. جامعه آماری مورد مطالعه دانشجویان دانشگاه اصفهان می‌باشد. تعداد 150 نفر دانشجو، به شیوه تصادفی سیستماتیک برای مطالعه انتخاب شدند. از روایی صوری و سازه برای ارزیابی سؤالات و آلفای کرونباخ برای پایایی آنها و از روش‌های آماری ضریب پیرسون و تحلیل واریانس و تکنیک رگرسیون و تحلیل مسیر برای سنجش مدل و فرضیات استفاده شد. بر اساس یافته‌های تحقیق، بین دو سازة آگاهی سیاسی و مشروعیت نظام سیاسی کشور ارتباط معناداری وجود دارد. اما این معناداری در جامعة مورد مطالعه بدین صورت است که آگاهی سیاسی با مشروعیت سیاسی در دو بُعد عقلانی و کاریزماتیکی آن رابطة معناداری دارد. این معناداری در جامعه ایران از یک سو با نظریه وبر مبنی بر دگرگونی در تلقی از مشروعیت سنتی به عقلانی بر اثر افزایش آگاهی سیاسی مطابقت دارد و از سوی دیگر در تضاد است. چراکه بر اساس یافته‌های تحقیق به‌رغم حرکت جامعه ایران به سمت عقلانیت بر اثر نوسازی و افزایش آگاهی سیاسی دانشجویان، هم‌زمان با دگرگونی در تلقی تعداد زیادی از آنها از مشروعیت سنتی به عقلانی در خصوص نظام سیاسی، موارد زیادی نیز مشاهده می‌شود که از بُعد سنتی به بُعد کاریزمایی تحول یافته است. لذا شاید بتوان این گونه ادعا کرد که نظریه وبر در خصوص مشروعیت سیاسی، مبنی بر دگرگونی در تلقی از مشروعیت سیاسی از بُعد سنتی به عقلانی در یک جامعه بر اثر افزایش آگاهی سیاسی تا حدودی با تحولات نظام سیاسی ایران انطباق دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Political Awareness of Students and their Changing Attitude towards the Political System: A Case Study of Esfahan University

چکیده [English]

Political order i.e. coordination of all components of a given political system is one of the main goals in any ideal society. This goal may be achieved if people in any political system perform their duties. This article seeks to survey the relationship between political awareness on the one hand and political legitimacy in the Iranian political system on the other. Our main finding is that though there is a strong correlation between these two factors in Iran. But the charismatic and rational types of legitimacy in Iran have been reinforced despite the modernization of the Iranian society. In other words, while Weber predicts the decline of charismatic legitimacy in the process of modernization, this has not happened in Iran. Of course, the strengthening of the rational type of legitimacy has resulted in the decline of the traditional type of legitimacy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • political legitimacy
  • Political Awareness
  • Weber
  • students
  • Esfahan University
  • تاریخ دریافت: 15 فروردین 1388
  • تاریخ بازنگری: 18 آبان 1390
  • تاریخ پذیرش: 11 آبان 1388