تحلیل و سنخ شناسی تفکر سیاسی در تاریخ معاصر ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبایی

2 پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

چکیده

تفکر سیاسی در ایران معاصر با پیوند خوردن با شرایط سیاسی و اجتماعی خاص دوران خود در چند بستر پیش رفت و جریان ­هایی متمایز را به وجود آورد. در پژوهش های آکادمیک در ایران از آراء متفکرین مختلفی که در مقوله سیاست اظهار نظر کرده اند، تحت عنوان اندیشه سیاسی یاد می شود. بنابراین لازم می نماید به این سوال مهم پاسخ داده شود که؛ تفکر سیاسی در ایران بیشتر با کدام یک از مفاهیم فکری سیاسی تطابق دارد؛ فلسفه سیاسی، اندیشه سیاسی، نظریه سیاسی، کلام سیاسی یا ایدئولوژی؟ در این نوشتار سعی شده است تا این فرض مورد آزمون قرار گیرد که غالباً تفکر سیاسی در ایران سویه ای ایدئولوژیک داشته و خصلتی عملگرا پیدا کرده است و هر چه بیشتر از خروجی اندیشه سیاسی در تعریف آکادمیک آن دور شده است. در این پژوهش سه جریان عمده­ی فکری سیاسی در ایران یعنی، روشنفکری دینی، گرایش­های لیبرالی و گرایش­های چپ مورد بررسی قرار گرفته تا از منظر ماهیت، سنخیت هر کدام مشخص شود. مهمترین یافته در این پژوهش، عدم تولید معرفت سیاسی در ایران معاصر و بنابراین بیشتر ایدئولوژیک بودن تفکرات سیاسی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis and Typology of Political Thinking in Iranian Contemporary History

نویسندگان [English]

  • gholamreza Khajesarvi 1
  • Javad Ghorbani 2

چکیده [English]

In Iran, political thinking moved in several spheres in relation with political and social circumstances of each specific era and created distinct streams. In the Iranian academic researches, political thought is referred to the opinions of different thinkers who have expressed them about politics. Therefore it is necessary to answer this significant question: Which political concepts is political thinking referred to? Political philosophy, political thought, political theory, or ideology? In this article, we have tried to test this hypothesis that in Iran, political thinking has had an ideological aspect and acquired a pragmatic feature, so it has distanced from political thought in its academic definition. In this research, three main streams of political thinking in Iran have been examined including religious intellectualism, liberal tendencies and left tendencies in order to be recognized in terms of nature. The most important finding of this research is the lack of political knowledge production in the contemporary Iran and the ideological characteristics of political thinking.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Political Thought
  • political thinking
  • religious intellectualism
  • Liberalism
  • Socialism

دوره 9، شماره 2
بهار 1393
صفحه 34-74
  • تاریخ دریافت: 05 آذر 1391
  • تاریخ بازنگری: 11 آبان 1393
  • تاریخ پذیرش: 28 مهر 1392