جدال‌های الهیاتی در عالم قدیم و پدیدار شدن روشنفکری در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

تصور غالب درباره روشنفکری در ایران ، آن را پدیداری وارداتی و  برآمده از خلاء توصیف می نماید.این تصور، مانع توجه به شرایط امکان درونی تفکر روشنفکری می گردد؛مدعای اصلی نویسندگان مقاله این است که هویت روشنفکری تنها با توجه به تجربه فکری ایران پیشاروشنفکری (عالم قدیم)  در کنار تجربه فکری در غرب قابل ادراک است؛ در پژوهش های جاری برآمدن روشنفکران تنها در پرتو ارتباطات ایران و جهان غرب مورد تحلیل قرار می گیرد،اما  این پدیدار بدون رخ نمودن تحولاتی در صورت‌بندی تفکر قدیم، زمینه و شرط ظهور در فضای فکری ایران نمی یافت. این نوشتار با تحلیل جدال‌های الهیاتی میان اندیشه الهیاتی صدرایی، شیخیه و بابیه در دوران  «پیشاروشنفکری»،  نشان خواهد داد که چگونه این جدال ها به ظهور تفکر روشنفکری به مثابه یک زبان فکری جدید مدد رسانده است. تحلیل جدال های الهیاتی در پیشاروشنفکری نشان می دهد، که شاهد  به حجاب رفتن معرفت قدسی به مثابه امری عینی، بسط تصور طبیعت گرایانه از عالم و انسان، جانشینی علمحصولی به جای معرفت قدسی، و دنیوی شدن زبان الهیاتی هستیم،  که پیش از ظهور پدیده روشنفکری، شرایط امکان تفکرات غیرالهیاتی را فراهم ساخته بود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Theological Debates in the Ancient World and Emergence of Intellectualism in Iran

نویسندگان [English]

  • Mohammad Javad Gholamreza Kashi
  • mehdi Kazemi Zamharir

چکیده [English]

The dominant perception about intellectualism in Iran is that it is a barrowed phenomenon and resulted from a lack. This perception acts as an obstacle for paying attention to the internal circumstances of intellectualism. The authors claim that intellectual identity is understandable only by considering Iran's pre-intellectual experience (ancient world) besides intellectual experience in the West. In the current researches, the emergence of Iranian intellectuals is analyzed under the effect of communications between Iran and the West, but this phenomenon would not be possible without happening some changes in the formation of ancient thinking. By analyzing theological debates among Sadraie, Sheikhie and Babie theological thought in the pre-intellectual era, this article will indicate that how these debates have culminated in emerging intellectual thinking as a new intellectual language. The analysis of theological debates in the pre-intellectual era indicate that sacred knowledge as an objective matter was vanishing, naturalistic perception of the universe and man was developing, the positive science replaced sacred knowledge, and the language of theology was secularized. These factors paved the way for emerging the phenomenon of intellectualism by creating a bed for non-theological thought.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sadra
  • Sheikhie
  • Babie
  • intellectualism
  • theology
  • secularization

دوره 9، شماره 2
بهار 1393
صفحه 149-180
  • تاریخ دریافت: 20 خرداد 1392
  • تاریخ بازنگری: 11 آبان 1393
  • تاریخ پذیرش: 19 اسفند 1392