دوستی در روابط بین الملل و نگاهی بومی به آن: درس هایی از سعدی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه تهران

2 کاندیدای دکترای روبط بین الملل، دانشگاه تهران

چکیده

دوستی از مفاهیمی است که با نقد جریان مسلط در عرصه روابط ­بین­الملل، تقویت رویکردهای هنجاری و نیز نگاه جامعه انگارانه به روابط میان دولت ها مطرح شده و می­تواند با ظهور آنچه در سال­های اخیر «چرخش احساسی» در علوم اجتماعی نام گرفته مورد توجه بیشتری قرار گیرد. در عین حال، همچون سایر مفاهیمی که در روابط بین ­الملل مطرحند، عمده مباحث پیرامون آن ریشه در اندیشه و تاریخ غرب دارد. در تلاش برای طرح نگرش های غیرغربی که می­توانند همگام با کثرت گرایی موجود در رشته، الهام بخش مفهوم پردازی ها و نظریه پردازی های روابط بین الملل باشند، این مقاله با بررسی تفسیری- تحلیلی آثار شیخ مصلح الدین سعدی نشان می­دهد که هرچند سعدی اندیشه های خود را بیشتر برای عرصه­ خصوصی افراد و یا روابط دولت با مردم مطرح ساخته اما با تعمق در آثار او و با توجه به طیف وسیع مضامین دوستی مورد توجه وی، می­توان مولفه هایی برای دوستی در سطح بین ­الملل نیز استخراج کرد که طیفی وسیع را از نگرش ابزاری یا حداقل حزم اندیشانه و واقع گرایانه به دوستی تا تساهل و مدارا در اخلاق جهانی و حتی بخشش یکجانبه برای غلبه بر خشونت و دشمنی را در بر می­گیرد و در ابعادی با مفهوم بندی های جاری در مورد دوستی در روابط بین ­الملل همپوشانی هایی نیز دارد.

کلیدواژه‌ها

آرنت، هانا (1364) خشونت. ترجمه عزت­الله فولادوند. تهران: خوارزمی.

ابراهیمی، شهروز، علی اصغر ستوده و احسان شیخون (1389) «رویکرد اسلامی به روابط بین­الملل در مقایسه با رویکردهای رئالیستی و لیبرالیستی»، دانش سیاسیسال ششم، شماره 2. صص 5-42.

ازغندی، علیرضا (1391) اندیشه­های سیاسی سعدی. تهران: قومس.

اشمیت، کارل (1392)، مفهوم امر سیاسی، ترجمه: سهیل صفاری، تهران: نگاه معاصر. چاپ اول.

حسن­خانی، محمد (1389)، " نسبت بین اخلاق و منفعت در روابط بین الملل"، دانش سیاسی، سال ششم، شماره1. صص24-5.

حق­جو، سیاوش (1381)، "حکمت سیاسی سعدی (اخلاقی واسط میان فرادست و فرودست و ادبیات آن)"، پژوهش­نامه­ی علوم انسانی و اجتماعی. سال دوم، شماره6، 7.

خسروی، علیرضا و مهدی میرمحمدی (1394) "ساخت واقع­گرایی در سنت و فرهنگ ایرانی،" فصلنامه پژوهش­های روابط بین­الملل شماره 18: 107-135.

دانشگاه شیراز(1396)، مجموعه چکیده مقالات همایش بین­المللی نقش ادیان در صلح و عفو جهانی. شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز. قابل دسترسی در: http://ethicswp.shirazu.ac.ir/fa/ (آخرین دسترسی: 30/6/1396).

سعدی، مصلح الدین (1373)، گلستان. به تصحیح غلامحسین یوسفی، چاپ سوم، تهران: ‌خوارزمی.

سعدی، مصلح الدین (1381)، بوستان. به تصحیح غلامحسین یوسفی، چاپ هفتم، تهران: خوارزمی.

سعدی، مصلح الدین (1384)، کلیات. گردآوری محمد علی فروغی. تهران: زواره.

سلیمانی، فرانک (1388)، "جلوه های صلح و بشر دوستی در آثار مولانا، حافظ و سعدی"

صفری نژاد، حسین (1389)، "بررسی اندیشه­های سیاسی و اجتماعی سعدی"، فصلنامه تخصصی ادبیات فارسی، شماره 28.

ظهیری ناو، بیژن و پاک مهر، عمران (1387) "اندیشه های سیاسی و حکومتی سعدی در بوستان و گلستان"، پژوهش­نامه­ی علوم انسانی و اجتماعی. شماره 58. صص 122-99.

علوی پور، محسن (1387)، "دوستی در اندیشه سیاسی و روان درمانی". دوفصلنامه پژوهش سیاست نظری، دوره جدید، شماره پنجم. صص: 47-76.

سعدی، مصلح­الدین. قصاید و قطعات، قابل دسترسی در: http://ganjoor.net/saadi/mavaez (آخرین دسترسی 30/6/1396).

گرجی، مصطفی (1383)، "تحلیل گفتمان حکایت جدل سعدی و مدعی با نظر به مولفه های گفت­و­گو"، دوفصلنامه زبان و ادبیات فارسی. دوره ی جدید، شماره 2.

مشیرزاده، حمیرا (1390) "تحولات جدید نظری در روابط بین الملل: زمینه مناسب برای نظریه‌پردازی بومی،" پژوهشنامه علوم سیاسی، سال 6، شماره 2: 165-204.

منوچهری، عباس (1388)، "دوستی در اندیشه سیاسی: روایت پارادایمی"، فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین­المللی، شماره3.

ونت، الکساندر (1384)، نظریه اجتماعی سیاست بین­الملل. ترجمه: حمیرا مشیرزاده. تهران: وزارت خارجه، دفترمطالعات سیاسی و بین­المللی.

یوسفی، غلامحسین (1371)، چشمه­ی روشن. تهران: انتشارات علمی، چاپ چهارم.

Biro, Gaspar (2011). “Friendship in International Politics”. International Relations Quarterly, 2, 4.

Dallmayr, Fred (2003). “Cosmopolitanism, Moral and Political,” Political Theory, 31, 3: 421-442.

Brooks, Anne and David Lemmings (2014) “The Emotional Turn in the Humanities and Social Sciences,” in Anne Brooks and David Lemmings, eds., Emotions and Social Change: Historical and Sociological Perspectives. Milton Park and New York: Routledge: 3-18. 

Elshtain, Jean B. (1985). “Reflections on War and Political Discourse: Realism, Just War, and Feminism in a Nuclear Age,” Political Theory 13, 1: 39-57.

Embassy of Denmark, Uganda. (2015). “How Enemies Can Become Friends: Regions of Peace and Conflicts.” (Conference Report). Available at: uganda.um.dk/en/news/.../~/ media/448915EF6AEE4707AE06C1110998E3BB.pdf (Last Access, 4/116/2017).

Eznack, Lucile and Koschut, Simon (2014). “The Sources of Affect in Interstate Friendship.” In S. Koschut and A. Oelsner, Friendship in International Relations. New York: Palgrave Macmillan: 72-88.

Gartzke, Erick andWeisiger, Alex (2013). “Fading Friendships: Alliances, Affinities and the Activation of International Identities”. British Journal of Political Science: 43, 1: 25-52.

Graham, Sarah (2014) “Emotion and Public Diplomacy: Dispositions in International Communications, Dialogue, and Persuasion,” International Studies Review 16: 522-539.

Hutchison, Emma and Roland Bleiker (2014) “Theorizing Emotions in World Politics,” International Theory 6: 491 – 514.

Katouzian, Homa (2006) Sa’di: The Poet of Life, Love and Compassion. London: Oneworld Publications.

Koschut, Simon and Oelsner, Andrea (2014). Friendship and International Relations. New York: Palgrave Macmilian.

Kupchan, Charles (2010a). How Enemies Become Friends: The Sources of Stable Peace. Princeton: Princeton University Press.

Lee, Philip (2007) Habermas, from Society to Family, PhD Thesis, University of Saskatchewan.  

Lebow, Richard N. (2008). “Identity and International Relations”. International Relations 22, 4: 473–492.

Mitzen, Jennifer (2006) “Ontological Security in World Politics,” European Journal of International Relations, 12 (3): 341-70.

 

Oelsner, A. and Vion, A. (2011). “Friends in the Region: A Comparative Study on Friendship Building in Regional Integration”, International Politics, 48, 1: 129–151.

Oelsner, Andrea (2007). “Friendship, Mutual Trust and the Evolution of Regional Peace in the International System”. Critical Review of International Social and Political Philosophy. 10, 2: 257-279.

Roshchin, Evgeny (2006). “The Concept of Friendship: From Princes to States” European Journal of International Relations 12, 4: 599–624.

Roshchin, Evgeny (2009). Friendship in International Relations:A History of the Concept. Jyväskylä: University of Jyväskylä, 2009.

Seyed-Gohrab, A. (2014) “Sa’di: The Poet of Life, Love and Compassion,” Iranian Studies 47, 3: 479-482.

Smith, Graham M. and King, Preston (2007). Friendship in the Politics, New York: Routledge.

Smith, Graham M. (2011). “Friendship and the World of States.” International Politics 48, 1: 10-27.

Van Hoef, Yuri. (2014). “Friendship in World Politics: Assessing the Personal Relationships between Kohl and Mitterrand, and Bush and Gorbachev” The Journal of Friendship Studies, 2,1: 62-82.

Wendt, Alex 92004) “The State as Person in International Theory,” Review of International Studies30: 289-316.

Wolf, R. (2011) “Respect and Disrespect in International Politics,” International Politics3, 1: 105-142.

Wong, B. (2000) “Morgenthau’s Anti-Machiavellian Machiavellianism,” Millennium: Journal of International Studies29, 2: 389-409.