پاندمی کرونا و تحلیل پلی‌هیوریستیکی سیاست خارجی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد روابط بین الملل

چکیده

واکنش رهبران سیاسی به دنیاگیری ویروس کووید 19، آزمونی جدید در عرصه بین‌الملل به شمار می‌رود و نحوه تصمیم‌گیری سیاستمداران در شرایط گسترش این بیماری، می‌تواند موجب تغییراتی در سیاست خارجی کشورها و سیاست بین‌الملل باشد. در همین حال در مطالعه بحران‌های جهانی، که مستلزم واکنش سریع و مستقیم رهبران است از آن حیث که مطابق نظریات تصمیم‌گیری، رفتار اشخاص، افراد یا گروه‌هایی که در کادر تصمیم‌گیری و تدبیر بحران فعالیت می‌کنند بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد، می‌توان دستاوردهای نظری و عملی بیشتری را برای تحلیل روابط بین‌الملل ارائه داد. از دیدگاه نظریه «پلی‌هیوریستیک» که به سازوکارهای شناختی مورد استفاده تصمیم‌گیرندگان در هنگام اخذ تصمیمات پیچیده سیاست خارجی اشاره دارد، رهبران و تصمیم‌سازان، دستاوردها و خسارات را به صورت سیاسی و نه اقتصادی می‌سنجند. مطابق این نظریه، تصمیم‌گیران در زمان تصمیم‌گیری، از سویی به رد بدیل‌هایی که برای آنان از منظر بقای سیاسی غیرقابل پذیرش است می‌پردازند و از سوی دیگر، بدیل‌های خود را از زیرمجموعه بدیل‌های باقیمانده با ملاحظه افزایش منافع و کاهش خطرات انتخاب می‌کنند. این مقاله با بهره‌گیری از آموزه‌های نظریه پلی‌هیوریستیک و با روش تحلیل روند و تحلیل پسارویدادی، نشان داده است که تصمیم‌سازان جمهوری اسلامی ایران در بحران کرونا، چگونه می‌کوشند تا خود را از انزوا و دیگر پیامدهای حاصل از تحریم‌های آمریکا خارج کنند و این تصمیم‌گیری‌ها در شرایط کرونا چه تضمن‌ها و پیامدهایی در آینده سیاست خارجی ایران دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Corona Pandemic and Foreign policy of Iran: A Poliheuristic Overview

نویسندگان [English]

  • shahrooz shariati 1
  • Amin Yousefi 2

1 Tarbiat Modares University

2 M.A. in International Relations

چکیده [English]

The reaction of the world's political leaders to the Covid-19 pandemic is a new one in the international arena, and this pandemic could lead to changes in the foreign policy of countries and international politics.
Meanwhile, The Poliheuristic Theory of Decision-Making, represents a leading theoretical effort in Foreign Policy Analysis (FPA), to transcend the divide between cognitive and rationalist approaches to explaining foreign policy decisions. From the point of view of "Poliheuristic" theory, decision-makers, when making complex foreign policy decisions, assess the gains and losses politically, not economically. Using the teachings of Poliheuristic theory and post-event analysis, is shown, the decision-makers of the Islamic Republic of Iran, how in the Corona Crisis, are trying to free themselves from the isolation and consequences of US sanctions. The article also shows that the decision-makers of the foreign policy of the Islamic Republic of Iran, who have faced many problems due to the tightening of sanctions and the withdrawal of the United States from the JCPOA, have gained, a new opportunity to bargain with the world.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Corona
  • Iran
  • USA
  • Poliheuristic
  • Foreign Policy
•    قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
•    سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404.
•    خمینی، سید روح‌الله (1386)، صحیفه‌ی نور، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
•    مورگنتا، هانس.جی (1376)، سیاست در میان ملت‌ها، ترجمه حمیرا مشیرزاده، تهران: دفتر مطالعات سیاسی وبین المللی.
•    نای، جوزف (1392)، آینده قدرت، ترجمه احمد غزیزی، تهران: نشر نی.
•    ............................................ ، (1398)، «دکتر روحانی در نامه‌ای به تعدادی از سران کشورهای جهان: مقابله با کرونا مستلزم اقدامات هماهنگ و مشترک منطقه‌ای و بین‌المللی است»، پرتال خبری وزارت امورخارجه جمهوری اسلامی ایران، قابل دسترسی به صورت برخط در: https://mfa.gov.ir/portal/newsview/577511
•    ............................................ ، (25/1/ 1399)، "گفتگوی تلفنی رییس جمهوری ایران با رییس جمهوری ونزوئلا"، پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست جمهوری ایران، قابل دسترسی به صورت برخط در:  http://www.president.ir/fa/114721

•    ............................................ ، (1/3/ 1399)، "سخنرانی رئیس جمهوری در آیین بهره‌برداری از طرح‌های ملی استان سیستان و بلوچستان و آغاز عملیات نصب سکو و توسعه فاز 11 پارس جنوبی"، پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست جمهوری ایران، قابل دسترسی به صورت برخط در http://www.president.ir/fa/115415
•    ............................................ ، (1398)، "تحریم‌های یکجانبه و غیرقانونی آمریکا مانع عمده‌ای برای مبارزه با شیوع کرونا در کشورمان است که باید پایان یابد"، پرتال خبری وزارت امورخارجه جمهوری اسلامی ایران، قابل دسترسی به صورت برخط در: https://mfa.ir/portal/newsview/577396
•    ............................................ ، (1398)، "تشریح اقدامات وزارت امورخارجه برای به حداقل رساندن آثار منفی ناشی از انتشار ویروس کرونا"، پرتال خبری وزارت امورخارجه جمهوری اسلامی ایران، قابل دسترسی به صورت برخط در: https://mfa.ir/portal/newsview/577006
•    سخنرانی نوروزی آیت‌الله خامنه‌ای (3/1/1399)، قابل دسترسی به صورت برخط در: http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=45227
•    سخنرانی آیت‌الله خامنه‌ای به مناسبت نیمه شعبان (21/1/1399)، قابل دسترسی به صورت برخط در: http://farsi.khamenei.ir/news-content?id=45320
•    ظریف، محمدجواد (25/1/1399)، شبکه اجتماعی توییتر، قابل دسترس به صورت برخط در:https://twitter.com/JZarif/status/1249766316459859969?s=09
•    ظریف، محمدجواد (10/1/1399)، شبکه اجتماعی توییتر، قابل دسترس به صورت برخط در: https://twitter.com/JZarif/status/1244229089772224512?s=09
•    ظریف، محمدجواد (7/1/1399)، شبکه اجتماعی توییتر، قابل دسترس به صورت برخط در: https://twitter.com/JZarif/status/1243216530621546499?s=09
•    ظریف، محمدجواد (1/1/1399)، شبکه اجتماعی توییتر، قابل دسترس به صورت برخط در: https://twitter.com/JZarif/status/1241019021622947841?s=09
•    ظریف، محمدجواد (12/12/98)، شبکه اجتماعی توییتر، قابل دسترسی به صورت برخط در: https://twitter.com/JZarif/status/1238022679657164801?s=09
•    موسوی، سیدعباس (12/1/1399)، پرتال خبری وزارت امورخارجه جمهوری اسلامی ایران، قابل دسترس به صورت برخط در: https://mfa.gov.ir/portal/newsview/579154
•    (30/1/1399)، "سند عدم اجازه آمریکا به کره جنوبی برای فروش کیت تشخیص کرونا به ایران"، پایگاه خبری انتخاب، قابل دسترسی به صورت برخط: https://www.entekhab.ir/fa/news/543248
•     (۲۲/12/۱۳۹۸)، "درخواست وام 5 میلیارد دلاری ایران از صندوق بین‌المللی پول برای جبران خسارات کرونا"، پایگاه خبری عصر ایران، قابل دسترسی به صورت برخط: https://www.asriran.com/fa/news/718442
•      (13/2/1399)، "پیامدهای بحران کرونا بر سیاست خارجی و روابط بین‌الملل"، معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه، قابل دسترسی به صورت برخط: https://economic.mfa.ir/portal/newsview/592827
•    (21/1/1399)، " تأثیر کرونا ویروس بر پویایی راهبردی در خاورمیانه"، شورای راهبردی روابط خارجی، قابل دسترسی به صورت برخط: https://www.scfr.ir/fa/200/122910/
•    (17/12/1398)، " کرونا و لزوم همکاری‌‌ منطقه‌ای و جهانی"، شورای راهبردی روابط خارجی، قابل دسترسی به صورت: https://www.scfr.ir/fa/300/30101/122169

•    ------------------- (2017), “Presidential Executive Order on Buy American and Hire American”, White House (18 Apr 2017) Available online at: https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/presidential-executive-order-buy-american-hire-american
•    Country Cooperation Strategy for WHO and the Islamic Republic of Iran 2010–2014 (2020) Available online at: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/113238
•    Dacey, Raymond & Carlson, Lisa J. (2004). Traditional Decision Analysis and the Poliheuristic Theory of Foreign Policy Decision Making. The Journal of Conflict Resolution, 48 (1), 38-55.
o    Decision Making, London, United Kingdom: Cambridge University Press.
•    Forgey, Quint and Daniel Lippman, Natasha Bertrand and Lauren Morello (2020),  “Biological Chernobyl: How China’s secrecy fueled US coronavirus suspicions”, Politico Europe, Available online at: https://www.politico.eu/article/biological-chernobyl-how-chinas-secrecy-fueled-us-coronavirus-suspicions
•    Gan, Nectar (2020), “Coronavirus has created a rift between the US and China that may take a generation to heal”, CNN news, Available online at:  https://edition.cnn.com/2020/05/08/asia/us-china-relations-nationalism-intl-hnk/index.html
•    Malley, Robert (2020), “The International Order After COVID-19”, Project Syndicate, Available online at: https://www.project-syndicate.org/commentary/pandemic-nativism-versus-globalism-by-robert-malley-2020-04
•    Mason, Jeff (2020), “Trump to consider halting Saudi oil imports, says U.S. has 'plenty”, Reuters, Available online at: https://www.reuters.com/article/us-global-oil-trump/trump-to-consider-halting-saudi-oil-imports-says-us-has-plenty-idUSKBN22230O
•    Mintz, Alex & DeRouen Jr, Karl (2010). Understanding Foreign Policy
•    Mintz, Alex & Nehemia, Geva & DeRouen Jr, Karl. (1994). Mathematical Models of Foreign Policy Decision-Making: Compensatory Vs. Noncompensatory. Synthese, 100 (3), 441-460.
•    Mintz, Alex (2004). “How Do Leaders Make Decisions? A Poliheuristic Perspective”. The Journal of Conflict Resolution, 48 (1), 3-13.
•    Mintz, Alex (2005). Applied Decision Analysis: Utilizing Poliheuristic Theory to Explain and Predict Foreign Policy and National Security Decisions. International Studies Perspectives. 6 (1), 94-98.
•    Neack, Laura (2019) (Fourth Edition). Studying Foreign Policy comparatively: Cases and Analysis. Newyork, United States: Rowman & Littlefield.
•    WHO and public health experts conclude COVID-19 mission to Islamic Republic of Iran, (12 March 2020), available online at: http://www.emro.who.int/irn/iran-news
•    WHO team arrives in Tehran to support the COVID-19 response, (2 March 2020), available online at: http://www.emro.who.int/irn/iran-news
•    Wintour, Patrick (2020), Coronavirus: who will be winners and losers in new world order?", Guardian, Available online at: https://www.theguardian.com/world/2020/apr/11/coronavirus-who-will-be-winners-and-losers-in-new-world-order
  • تاریخ دریافت: 02 خرداد 1399
  • تاریخ بازنگری: 30 مرداد 1399
  • تاریخ پذیرش: 19 شهریور 1399