نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

10.22034/ipsa.2021.437

چکیده

در اندیشۀ قانون‌خواهی ایرانیانِ عصر قاجار، یکی از مفاهیمی که در کنار قانون به آن توجه شده بود «عدالت» است. قانون در معنای جدید آن نسبت وثیقی با عدالت داشت و این موضوعی نبود که از دید تجددگرایان ایرانی آن دوره پنهان بماند. این پژوهش با بهره‌گیری از روش هرمنوتیک قصدگرای اسکینر به‌دنبال پاسخ به این پرسش است که در اندیشۀ تجددگرایان ایرانی عصر قاجار چه نسبت‌ها و برداشت‌هایی میان قانون و عدالت وجود دارد؟ بر این مبنا «زمینۀ» فکری آن‌ها «تجدد»، «انگیزۀ» ایشان «قانون» و «نیت»‌شان «عدالت» بود. در این میان در دو مورد نخست همسانی میانِ آن‌ها زیاد بود اما در «نیت» عدالت دیدگاه‌هایِ مختلفی وجود داشت. ملکم و طالبوف به «قانون به‌مثابۀ عدالت» توجه داشته و نیز دیدگاهِ «نهادی» به عدالت داشتند. مستشارالدوله از یک‌سو به «برابری و قانون» و از سوی دیگر به «هماوردی شرع و قانون» و عدالت توجه داشت و آخوندزاده را می‌توان متنقد اصلی هرگونه نسبت میان «هماوردی قانون و شرع» و عدالت دانست، چرا که دیدگاه او نسبت به عدالت و قانون تنها بر مبنای نگاه مدرن و لیبرالیستی آن بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Justice and law in the thought of early modernists in Qajar Iran

نویسنده [English]

  • Hamed Ameri Golestani

Department of Political Science, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran

چکیده [English]

In the thought-seeking law of the Qajar Iranians, one of the concepts that was considered alongside the law was "justice". The law, in its new sense, had a close relationship with justice, and this was not something that was hidden from the eyes of the Iranian modernists of the time. Using Skinner's intentional hermeneutic method, this study seeks to answer the question: What are the relations between law and justice in the thought of Qajar Iranian modernists? On this basis, their intellectual "background" was "modernity", their "motive" was "law" and their "intention" was "justice". In the first two cases, there was a lot of similarity between them, but in the "intention" of justice, there were different views. Malkum and Talibov considered the "law as justice" and also had an "institutional" view of justice. On the one hand, Mishtar al-Dawla paid attention to "equality and law" and on the other hand, to the "rivalry between Sharia and law" and justice, and Akhundzadeh can be considered the main critic of any relationship between "equality of law and sharia" and justice And the law was based solely on its modern, liberal view.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : modernity
  • Justice
  • Qajar Era
  • law
  • early modernists