نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران

2 دانش آموخته دکترای علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران

چکیده

مسئله این نوشتار تجربه زیسته زنان رزمنده در جنگ و تاثیر آن بر زندگی روزمره آنان و تحول در ذهنیت و مطالبات سیاسی- اجتماعی آنان است. جنگ ایران و عراق و مشارکت زنان در آن، عامل بزرگی برای بازاندیشی زنان نسبت به نقش سیاسی- اجتماعی خود در ایران پس از انقلاب اسلامی بوده است. اساس پژوهش نویسندگان، مصاحبه با چند تن از زنان رزمنده و روش این پژوهش تحلیل محتوای این مصاحبه­ها بوده است. این زنان بیشتر از خانواده­های سنتی برخاسته­اند و حضورشان در جبهه­های جنگ بسیاری از هنجارهای سنتی­شان را با چالش روبه­رو ساخته است. آنها از بایدها و نبایدها در مورد جنسیت، در دوره هشت ساله جنگ و در جامعه پساجنگی ازتبعیض میان زنان رزمنده و مردان در نهادهای رسمی، سخن گفته­اند. پرسش اصلی نویسندگان این نوشتار این است که: "حضور زنان رزمنده در جنگ ایران و عراق در بازاندیشی در نقش­های سنتی آنان چه تاثیری داشته است؟ پس از تحلیل محتوای مصاحبه­ها نتایج بدست آمده نشان داده که مشارکت آنان درجنگ و موفقیت­شان در انجام وظایفشان در جبهه­های جنگ، عاملی برای بازاندیشی در نقش­های سنتی­شان و چالش در گفتمان سنتی بوده است. این شرایط آنان را برای ورود به عرصه عمومی آماده کرده و مطالبات­شان را در حوزه­های سیاسی– اجتماعی گسترده و متفاوت ساخته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Lived Experience of Women Fighters in the Iran-Iraq War and Rethinking their Traditional Political and Social Roles

نویسندگان [English]

  • Elaheh Koolaee 1
  • Simin Behbahani 2

1 Ph.D. in International Relations, Professor at Regional Studies Department, University of Tehran

2 Ph.D. in Political Science

چکیده [English]

   War is one of the political and Social phenomena that deeply affected all aspects of life of people. In this situation, many people’s outlook will be changed towards realities and perceptions. The two world war have expanded and influential role in the context of rapid developments around the globe. The issue of this article is the lived experience of women fighters in eight-year war and its impact on their daily lives and the change in their mentality and socio-political demands. The Iran-Iraq war and women's participation in it have been a major factor in women's reflection (rethinking) of their socio-political role in post-revolutionary Iran. In the absence of men, women could find better condition to expand their presence in the public sphere and diverse their social roles.  
 The authors' research was based on interviews with several women fighters and the method of this research was to analyse the content of these interviews. Many of these women refuse to take part in authors’ interviews, because they are disappointment about the results of these activities. Based on perception about their previous participation, this kind of behaviour had not acceptable outcomes for them. These women have risen above traditional families, and their presence on the battlefield has challenged many of their traditional norms.
The main question of the authors of this article is: "What effect did the presence of women fighters in the Iran-Iraq war have on reflection) rethinking (their traditional roles after analysing the content of the interviews, the results showed that women’s participation in the war and their success " in carrying out their duties on the battlefield, was a factor in reflection (rethinking) their traditional roles and challenging traditional discourse, preparing them for the public arena and their demands in the political realm. The women who participate in planned interview and answered the questionnaires, spoke of the do's and don'ts of gender, in the eight-year war, and in post-war society, discrimination between women fighters and men in official institutions. They have referred to many different forms and kind of discriminations against them.
This research shows that the Iran- Iraq eight-war had very deep impacts on Iranian women, like the previous experiences of women in Europe and the USA. This war lead to rethinking in women’s traditional roles in Iranian social and political life, and consolidation of their self-reliance. This process had continued in post-war Iran and have affected the next generation too, both women and men. But the resistance of a traditional society has not stopped, and different kind of obstacle remain.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Iraq
  • War
  • women
  • traditional discourse
  • political and social roles
  • reflection and rethinking
افراسیابی حسین و مرادی فرد طاهره (1395)، مطالعه زمینه ها و شرایط بازاندیشی زنان در ارزش های خانواده، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 12(1)، 103-118 (شماره: 20697)
بدیعی، نعیم (1376) ، روش تحلیل محتوا، نمایه پژوهش، شماره 4، از صفحه 44 تا صفحه 53 .
برگر، پیتر و  لوکمان توماس  (1375)، ساخت واقعیت اجتماعی، انتشارات علمی فرهنگی،
جمشیدی ها غلامرضا,  حمیدی نفیسه  (1386)، تجربه زنانه از جنگ، زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، دوره  5 , شماره  2 (پیاپی 18) ، صفحه 81 تا 108 .،
حسینی  سیده زهرا و اعظم ( 1387)، "دا" خاطرات سیده زهرا حسینی، چاپ هفتاد و سوم، انتشارات سوره مهر،
رحمانی، جبار و  طیبی نیا مهری؛ (1397)، فرایند تحول هویت اجتماعی در تجربه گفتمان نهاد دانشگاه، فصلنامه جامعه شناسی نهادهای اجتماعی ، دوره پنجم بهار و تابستان، صفحه 123 تا 151
سفیری خدیجه. (1386)" زنان و تحصیلات دانشگاهی." مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی (دانشگاه خوارزمی)،  (ویژه نامه علوم اجتماعی 3) صص  101-127.
سهراب زاده، مهراب و همکاران  (1398)، "بازاندیشی نقش های فرهنگی های جنسیتی زنانه و تعیین کننده های فرهنگی اجتماعی مرتبط با آن، نشریه علمی فرهنگی تربیتی زنان و خانواده. صفحه 87تا 111،
قاعدی محمدرضا و گلشنی علیرضا  (1395)، روش تحلیل محتوا، از کمی گرایی تا کیفی گرایی، فصلنامه روشها و مدلهای روان شناختی،  صفحه 57 تا   82 .
کولایی، الهه  و حافظیان محمد حسین   (1385) نقش زنان در توسعه کشورهای اسلامی، انتشارات دانشگاه تهران.
کولایی، الهه و عابدی عفیفه  ( 1391) "تاثیر جنگ عراق - ایران بر نقش‌های اجتماعی زنان در ایران"، فصلنامه زن: حقوق و توسعه، سال اول، شماره دوم، پاییز و زمستان 1391، صفحه  33 تا 60  
کولایی، الهه، ( 1382)"زنان در عرصه عمومی، مورد جمهوری اسلامی ایران"، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 61 ، پاییز1382، صفحه 217 تا 238   
گیدنز آنتونی، (1387)،  پیامدهای مدرنیت، محسن ثلاثی، نشر مرکز،
مانهایم، کارل (1380)، ایدئولوژی ویوتوپیا، ترجمه فریبرزمجیدی، انتشارات سمت،
وحیدی راد میکائیل؛ (1397)، کنش اجتماعی زنان در جنگ جهانی اول و دستاوردهای آنان پس از جنگ در غرب (با تأکید بر حق رأی زنان)، پژوهشنامة زنان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، فصل نامة علمی - پژوهشی، سال نهم، شمارة دوم، تابستان، صفحه 151 تا 179،
یزدخواستی بهجت و حامد شیری(1387 ) ؛ارزش های پدرسالاری و خشونت علیه زنان؛  فصلنامه مطالعات زنان، سال 6 شماره 3 زمستان، صفحه 55 تا 79
یعقوبی علی(1393)، نظریه های مردانگی با تاکید بر رویکردهای جامعه شناختی، نشر پژواک،
Bondi Liza’2009’ Teaching Reflexivity: Undoing or Reinscribing Habits of Gender?, Journal of Geography in Higher Education, Pages 327-337,
Boström Magnus , Rolf Lidskog & Ylva Uggla , 2017, A reflexive look at reflexivity in environmental Sociology’ Environmental Sociology Volume 3, 2017 - Issue 1
D’Cruz, Heather, Philip Gillingham and Sebastian Melendez, 2007, Reflexivity, its Meanings and Relevance for Social Work: A Critical Review of the Literature British Journal of Social Work
Edwards Richard, Stewart Ranson &Michael Strain (2010), Reflexivity: towards a theory of lifelong learning, International Journal of Lifelong Education, 11 Nov, Pages 525-536
Elster, Julius (2017-11-06). "The temporal dimension of reflexivity: linking reflexive orientations to the stock of knowledge". Distinktion: Journal of Social Theory. 0 (3): 274–
  Gazeley, Ian (2008). "Women's Pay in British Industry during the Second World War", The Economic History Review, New Series, Vol. 61, No. 3, Aug., pp. 651-671
Giri Keshab (2021)’ Do All Women Combatants Experience War and Peace Uniformly? Intersectionality and Women Combatants’ Global Studies Quarterly, Volume 1, Issue 2, June 2021,
Given lisa M ,2008’ The SAGE Encyclopedia of QUALITATIVE RESEARCH METHODS’
Golob Tea and Matej Makarovi ,2019, Reflexivity and Structural Positions: The Effects of, jornal social science, Contemporary Politics and Society
Lakshman Wimalasena,2017, Reflexivity and women’s agency: a critical realist morphogenetic exploration of the life experience of Sri Lankan women’ Journal of Critical Realism Volume 16, 2017 - Issue 4: Pages 383-401
Macnamara Jim,2018, Content Analysis, by De Gruyter Mouton
Martin Patricia Yancey’ 2006, Practising Gender at Work: Further Thoughts on Reflexivity, Journal of Gender, Work and Organization, Pages 254-276
Norander Stephanie, Lynn M. Harter (2011), Reflexivity in Practice: Challenges and Potentials of Transnational Organizing, Management Communication Quarterly, Volume: 26 issues: 1, page(s): 74-105
Schreier Margrit,2012, Qualitative Content Analysis in Practice’ SAGE Publications Ltd
Soros George (2014), Fallibility, reflexivity, and the human uncertainty principle, Journal of Economic Methodology, 13 Jan, Pages 309-329
Wimalasena Lakshman,2017, Reflexivity and women’s agency: a critical realist morphogenetic exploration of the life experience of Sri Lankan women, Journal of Critical Realism, Volume 16, Issue 4, Pages 383-401
https://www.hamshahrionline.ir/news/185509, یکشنبه ۲ مهر ۱۳۹۱
- https://www.theguardian.com/world/2018/nov/11/women-first-world-war-taste-of-freedom,20 aug.2021
https://www.thoughtco.com/women-in-world-war-1-1222109, Wilde Robert (2019), Women in World War I: Societal Impacts, Updated May 06, 2019
      -   https://americanhistory.si.edu/collections/search/object/nmah_538122, 20agu,2021
      - https://www.wdl.org/en/item/2733/ 20 agu 2021
         - https://donya-e-eqtesad.com, اولین فرمانده زن در سپاه که ۸ فرزند داشت 19   1400شهریور
- https://www.thehistorypress.co.uk/articles/the-role-of-women-in-the-first-world-war/ 18agu 2021
http://routledgesoc.com/category/profile-tags/reflexivity 11agu 2021
https://www.aparat.com/v/CBZmA/%D9% 17 مرداد 1400
https://www.thoughtco.com/women-in-world-war-1-1222109#women-in-the-armed-forces-and-the-front-line, 12agu 2021
https://www.researchgate.net/publication/327910121_Content_Analysis 12 agu 2021