تحلیل محتوای آثار گفتمان مذهبی در فرایند انقلاب اسلامی بر اساس نظریه جیمز پل جی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی دانشگاه شاهد

2 استاد گروه علوم سیاسی/ دانشگاه شاهد

3 عضو هیات علمی دانشگاه شاهد

چکیده
هدف اصلی مقاله حاضر تحلیل محتوای آثار گفتمان مذهبی با استفاده از روش نظریه تحلیل گفتمان جیمز پل جی است. گفتمان مذهبی با الهام از آثار و کتب موثر سعی در جذب مردم در فرایند انقلاب اسلامی بود.
نویسنده در این مقاله در پی پاسخ به این سوال است که تحلیل محتوای آثار گفتمان مذهبی در فرایند انقلاب اسلامی بر اساس نظریه جیمز پل جی به چه صورت می باشد؟ گفتمان مذهبی در فرایند انقلاب اسلامی به دو خرده گفتمانِ نواندیشان مجدد و نواندیشان متجدد تقسیم می شود. روش مورد استفاده در این مقاله روش تحلیل گفتمان با کمک از نظریه تحلیل گفتمان جیمز پل جی است. یافته های پژوهش نشان می دهد با توجه به هفت مولفه سازندگیِ نظریه جیمز پل جی، هر دو خرده گفتمان در وضعیت زندگی مسلمانان، در برداشت از اسلام، در عدم توجه مسلمانان به اسلام، در اسلام به‌عنوان دین کامل، در هویت دینی ایرانی، در نقش استعمار، در مفاهیم ارزشی دینی، در فقه پویا، در بهره‌گیری از عاشورا، در بازگشت به خویشتن، در ترسیم وضعیت مطلوب، در احیای عزت‌نفس، در حمایت از مستضعفین و در وحدت سیاسی دارای وجوه اشتراک هستند. از سوی دیگر هر دو خرده گفتمان در آسیب‌شناسی مسائل جامعه، در ایران‌شناسی، در دال مرکزی، در حمایت یا عدم‌حمایت از پهلوی، در تبیین دین سنتی، در پذیرش علوم و فنون جدید، در نوع آگاه‌سازی جامعه مخاطب، در تقدس بخشی، در تمسک به سنت و در عامل انحطاط دارای وجوه افتراق و اختلاف هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Content Analysis of the works of religious discourse written in the process of the Islamic Revolution based on the theory of James Paul Gee

نویسندگان English

Mohammad Rahimian 1
abbas keshavarz shokri 2
Ali Morshedizad 3
1 phd student shahed university
2 Professor/Shahed University
3 Associate Professor/Shahed University
چکیده English

Extended Abstract
 The main goal of this article is to analyze the content of religious discourse works using the method of James Paul Gee’s discourse analysis theory. Religious discourse inspired by effective works and books was an attempt to attract people in the process of Islamic revolution. In this regard, the religious front took advantage of books such as Guardianship Of The Islamic Jurist: Islamic Government by Imam Khomeini (RA), Islamic Movements Of The Last Hundred Years by Morteza Motahari, Victorious Fighter In Ashura by Mohammad Hossein Beheshti, From Freedom To Martyrdom by Seyyed Mahmoud Taleghani, Immortal Martyr by Nematullah Salehi Najafabadi, The Path Taken by Mehdi Bazargan and Yes, Brother! It Was Like That by Ali Shariati.  In this article, authors seek to answer the question “how is the content analysis of the works of religious discourse in the process of the Islamic revolution based on the theory of James Paul Gee?” The religious discourse in the process of the Islamic Revolution is divided into two sub-discourses of revivalist thinkers (Noandishan e Mojaded e din) and modern thinkers (Noandishan e Motajaded e din). The method used in this article is the method of discourse analysis with the help of the discourse analysis theory proposed by James Paul Gee that is one of the most effective and specialized theories in describing the structure of a text and obtaining its linguistic elements and the relationship between elements. The findings of the research show that according to the seven components of James Paul Gee theory, the two sub-discourses are similar regarding life situation of Muslims, perception of Islam, lack of Muslims attention to Islam, Islam as a complete religion, religious identity of Iranians, the role of colonialism, religious concepts of value, dynamic jurisprudence, taking advantage of Ashura, returning to the self, drawing the ideal situation, supporting the oppressed and in political unity. On the other hand, the two sub-discourses differ in the pathology of society's problems, Iranology, nodal point, supporting or not supporting Pahlavi, explaining traditional religion, accepting new sciences and techniques, how to inform the audience, political matters, governance, the basis of legitimacy, reference groups, consecration, adherence to tradition, and  the cause of decline.

کلیدواژه‌ها English

Islamic Revolution
religion
Discourse Analysis
Revivalist Thinkers
Modern Thinkers
Noandishan e Motajaded e din
Noandishan e Mojaded din
James Paul Gee
- آبراهامیان، یرواند (1376)، مقالاتی در جامعه‌شناسی سیاسی ایران، مترجم سهیلا ترابی فارسانی، نشر شیرازه، تهران، چاپ اول.
- امام خمینی، روح الله (1356)، ولایت فقیه؛ حکومت اسلامی، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- امام خمینی، روح‌الله (1356)، کشف اسرار هزارساله، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- امام خمینی، روح‌الله (1389)، صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- ازغندی، علیرضا (1385)، نخبگان سیاسی ایران بین دو انقلاب، چاپ سوم، تهران: قومس.
- اشرف، احمد و علی بنوعزیزی (1387)، طبقات اجتماعی، دولت و انقلاب در ایران، مترجم سهیلا ترابی فارسانی، نشر نیلوفر.
- اخوان کاظمی، بهرام (1391)، «تعاملات سیاسی امام خمینی و مراجع در جریان انقلاب اسلامی»، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی، سال نهم، شماره 31.
- امینی، علی‌اکبر (1380)، گفتمان ادبیات سیاسی در آستانه دو انقلاب، تهران: نشر سیرنگ.
- انصاریان، شادی و نگار داوری اردکانی، پارسا بامشادی (1398)، واکاوی سخنرانی حسن روحانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال 1396 با رویکرد تحلیل گفتمان پل جی، فصلنامه زبان‌شناسی اجتماعی، دوره 2، شماره 4، پیاپی 6 بهار 1398، صص 81-69.
- بارزگان، مهدی (1377)، مباحث بنیادین: راه طی شده؛ عشق و پرستش ذره بی‌انتها، بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان، انتشارات قلعه.
- بهشتی، محمد حسین (1391)، مبارز پیروز در عاشورا، بنیاد نشر آثار شهید بهشتی.
- خانیکی، هادی و مژگان فراهانی (1394)، قدرت و پاد قدرت جنسیتی در سینمای ایران؛ مقایسه تطبیقی آثار تهمینه میلانی و رخشان بنی اعتماد، زن در فرهنگ و هنر، دوره 7، شماره 2.
- سلطانی، علی‌اصغر (1391) قدرت، گفتمان، زبان، نشر نی.
- شریعتی، علی (1350)، آری برادر چنین بود، انتشارات چاپ بخش.
- صالحی نجف‌آبادی، نعمت‌الله (1350)، شهید جاوید، چاپ چهاردهم، نشر امید فردا.
- طالقانی، سید محمود (1358)، از آزادی تا شهادت، موسسه خدمات فرهنگی رسا، انتشارات ابوذر.
- مطهری، مرتضی (1390)، نهضت‌های اسلام صدساله اخیر، نشر صدرا.
- مهرآیین، مصطفی (1389)، درس گفتار تحلیل گفتمان، تهران: موزۀ ملک.
- یورگنس، مهاریان و لوئیز فیلیپس (1382)، نظریه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمۀ هادی جلیلی، تهران، نشر نی.
- Gee, J, P. (2014). How to do discourse analysis: a toolkit (2nd ed). New York, NY: Routledge.
- Gee, J, P.(2000). An Introduction To Discourse Analysis. Theory and Method. Fourth Edition. Rutledge, NY.
- Gee, J, P. (2018). Introducing discourse analysis: From grammar to society. New York. NY: Routledge.
- Gee, J. P, (2008). Social linguistics and literacies: ideology in discourses. London.‏Routledg.
دوره 18، شماره 3 - شماره پیاپی 71
شماره 71
تابستان 1402
صفحه 79-120

  • تاریخ دریافت 19 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 21 مرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 01 شهریور 1402