زمینه ها و پیامدهای مشارکت نسل Z در تنش‌های سیاسی-اجتماعی ایران (1401 – 1396)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی (گرایش ایران)، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده
دگردیسی عمیق بینشی و کنشی در متولدان سه دهه اخیر و بازتاب آن در تنش های سیاسی و اجتماعی دهه اخیر ضرورت بازخوانی هویت، رفتار و مطالبات نسل جوان را اجتناب ناپذیر ساخته است. در راستای بررسی نسبت نسل z با این تحولات، پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این پرسش است که چه زمینه هایی منجر به ترغیب نوجوانان و جوانان به کنش سیاسی گردیده و چه نتایجی بر آن مترتب است؟ در پاسخ، فرضیه پژوهش این است که تغییر نسل به دلایل متعدد اجتماعی، فرهنگی و روان شناختی باعث گشایش پنجره ای متفاوت در برابر نسل جدید و زمینه ساز کنش گری سیاسی متفاوتی شده است که پیامدهای آن تابعی از نحوه مواجهه نظام سیاسی خواهد بود. در اثبات فرضیه، چارچوب نظری ترکیبی متشکل از نظریه «گسست نسل ها»ی کارل مانهایم و مفهوم «سیاست زندگی» آنتونی گیدنز به کار گرفته می شود و در پایان راهکارهایی جهت تعامل و اشتراک مسائل مبتلابه جامعه ایران با این نسل پیشنهاد می شود. داده های برآمده از رویکرد اسنادی و کتابخانه ای، به شیوه توصیفی / تحلیلی سامان می یابد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Context and Effects of Generation Z’s Participation in Iran’s Socio-Political Tensions (2017 – 2022)

نویسندگان English

Hosein Doostmohammadi 1
Mohsen Abbaszadeh Marzbali 2
1 PhD. Student in Political Science (Iran Issues), University of Mazandaran
2 Assistant Professor of Political Science. University of Mazandaran
چکیده English

Nowadays, Iran has encountered a deep transformation in the insight and practice of the youngest generation, the so-called Z generation, which has been reflected in the socio-political tensions in the recent decade. Such transformation prioritizes rereading the younger generation's identity, behavior, and demands. To review the relationship between the Z generation and the tensions, the present paper addresses which context has motivated them to attempt political action and what effects it would have. The paper hypothesizes that generational transformation, driven by various social-cultural-psychological factors, has opened up a new way for the Z generation and led them to different political activism. Nevertheless, the effects are tied to how the regime encounters it. In this vein, the paper uses Karl Mannheim`s theory of the “generation gap’ and Anthony Giddens`s conception of ‘life politics’ as the combinative theoretical framework. The paper will end by proposing some solutions to interact with the Z generation and engage them with Iranian society's problems. library-based data is conducted in a descriptive-analytical way.

کلیدواژه‌ها English

Generation gap
Z generation
Politics of self-expressivism
socio-political tensions
Iran
آزاد ارمکـی، تقـی و غلامرضا غفاری (1383)، جامعه­ شناسی نسلی در ایران، تهران: پژوهشـکده علـوم انسـانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی.
آشتیانی، منوچهر (1396)، جامعه­ شناسی شناخت کارل مانهایم، چاپ 2، تهران: نشر قطره.
ابولی، عابدین و علی محمد حقیقی و غفار زارعی (1401). «تأثیر شبکه های اجتماعی مجازی بر رفتار سیاسی شهروندان ایران (از سال87-97)»، فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا و برنامه ­ریزی منطقه­ ای، 12 (2): 732 – 713.
التیامی­ نیا، رضا و محمودرضا علیمی و علی حسینی (1392)، «بررسی نقش شبکه ­های اجتماعی و فضای مجازی در تحولات سیاسی خاورمیانه و شمال آفریقا»، فصلنامه دانش سیاسی و بین­ الملل، 2 (2): 98 – 75.
بابایی ­فرد، اسدالله و مریم روحی(1395)، «بررسی تأثیر سبک زندگی بر شکاف نسلی در بین جوانان شهر کاشان»، فصلنامه مطالعات میان ­فرهنگی، 11(30): 61 – 35.
باقری، خسرو (1399)، «امکان و عوامل گسست نسل­ها از بعد روان­شناختی»، فصلنامه رشد آموزش مشاور مدرسه، 15 (3): 7 – 4.
بک، اولریش (1397)، جامعه خطر، ترجمه رضا فاضل و مهدی فرهمندنژاد، تهران: نشر ثالث.
بشیریه، حسین (1394)، عقل در سیاست، تهران: انتشارات نگاه معاصر.
بیات، آصف. (1390). زندگی همچون ﺳﻴﺎﺳﺖ: چگوﻧﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻋﺎﺩﻱ ﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ ﺭﺍ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ؟، ترجمه: فاطمه صادقی، نشر اینترنتی: کتابخانه الکترونیکی امین.
تاجیک، محمدرضا. (1398). زیست جنبش: این یک جنبش نیست، تهران: نگاه معاصر.
تورن، آلن (1399)، دموکراسی چیست؟ ترجمه سلمان صادقی­ زاده، تهران: نشر ثالث.
تورن، آلن. (1400). بازگشت کنشگر: نظریه اجتماعی در جامعه پساصنعتی، ترجمه: سلمان صادقی­ زاده، تهران: ثالث.
توکل، محمد و مریم قاضی­ نژاد (1385)، «شکاف نسلی در رویکرد کلان جامعه ­شناختی؛ بررسی و نقد رهیافت­های نسل تاریخی و تضاد با تأکید بر نظریات مانهایم و بوردیو»، نامه علوم اجتماعی، 27: 124 – 96.
جعفرزاده ­پور، فروزنده (1396)، «رسانه ابزاری برای دسته ­بندی نسل­ها در ایران»، فصلنامه جامعه­ پژوهی؛ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 8 (2): 17 – 1.
خواجه­ پور، لیلا (1396). «پدیده گسست نسلی از دیدگاه تربیتی»، اولین همایش ملی آسیب­ شناسی و آسیب­ زدایی پدیده شکاف بین نسلی (زمینه­ ها، چالش­ها و راهکارها): 12 – 1.
دادگر، یدالله و حسن محمودوند (1401)، «بررسی رابطه نابرابری و ناآرامی­ های اجتماعی: ایران و کشورهای منتخب»، دوفصلنامه مطالعات و سیاست­های اقتصادی، 9 (1): 136-111.
دلاوری، ابوالفضل (1401). «گزارش اولین نشست علمی بررسی تحلیل و آینده­ پژوهی اعتراضات 1401»؛ http://www.ipsa.ir/content/7/
راغفر، حسین و کبری سنگری مهذّب و مهدیه امینی آبچویه (1401)، «شبیه ­سازی اثر توزیع درآمد بر ناآرامی­ های اجتماعی با رویکرد مدل­سازی مبتنی بر عامل»، فصلنامه علمی پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، 30 (101): 84 – 57.
راودراد، اعظم (1376)، «نقدی بر دیدگاه کارل مانهایم در جامعه‌شناسی معرفت»، مجله حوزه و دانشگاه، 11 و 12: 57 -54.
رفیع، حسین و مجید عباس­زاده مرزبالی (1401)، «چالش­های ناشی از فرآیند جهانی­ شدن و فضای مجازی برای هویت ملی ایران و راهکارهای مقابله با آنها»، مجله سیاست و روابط بین ­الملل، 3 (6): 111 – 86.
ساروخانی، باقر (1375)، درآمدی بر دایرۀ­المعارف علوم اجتماعی، تهران: انتشارات کیهان
سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران (1401)، «نگاهی تطبیقی به فتنه سال 88 و اغتشاشات اخیر»، ماهنامه راهبردی سیاسی بصائر، 435: 82 – 4.
سلمانی، لیلا (1399)، «جایگاه اصل مراقبت بایسته در پیشگیری از سوانح هوایی با تأکید بر سرنگونی هواپیمای مسافربری اوکراین»، مجله پژوهش­های حقوقی، 44: 81 – 61.
سلیمان­ پور عمران، محبوبه (1396) «مفهوم ­شناسی پدیده گسست نسلی و راهکارهای تربیتی برون­رفت از آن»، فصلنامه علمی- پژوهشی پژوهشنامه تربیتی 12 (50): 96 – 69.
سلیمانی، محمدمهدی و محمد ترابی (1402)،«تحلیل ناآرامی­ های پاییز 1401 جمهوری اسلامی ایران براساس نظریه کنش ارتباطی یورگن هابرماس»، مجله بین­ المللی پژوهش ملل، 8 (87): 49 – 27.
سهرابی، مه ­سیما، محمدرضا تاجیک و منصور میراحمدی (1400). «گفتمان نواصلاح طلبی و گفتمان امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران؛ زیست-جنبش­های ریزوماتیکی (1392- 1398)»، پژوهشنامه علوم سیاسی، 16 (2): 111- 138.  
شرفی، محمدرضا (1399) «مؤلفه ­ها و عوامل گسست نسل­ها از بعد روان­شناختی»، فصلنامه رشد آموزش مشاور مدرسه، 15 (3): 13 – 8.
صفایی، رضا و هادی جمشیدیان و حسن درزیان رستمی (1401)، «اغتشاشات شهریور، مهر و آبان 1401 از منظر نظریه عصر دوم رسانه­ها»، فصلنامه امنیت ­پژوهی، 21 (79): 110 – 83.
علیزاده، عبدالرضا؛ حسین اژدری­زاده و مجید کافی (1385) جامعه‌شناسی معرفت، چاپ دوم، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
طاهری، بهرنگ و محمد توحیدفام و سید مصطفی ابطحی (1401)، »مشروعیت جامعه ­شناختی جمهوری اسلامی ایران در چارچوب سیاست هویت»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، 18 (59): 71 – 47.
فتحی، سروش و معصومه مطلق (1390) «جهانی­شدن و فاصله نسلی؛ مطالعه جامعه­ شناختی فاصله نسلی با تأکید بر فناوری اطلاعات و ارتباطات»، فصلنامه مطالعات رهبردی سیاستگذاری عمومی، 5: 177 – 145.
قلی­پور، مجتبی (1402)، «گذار از جنبش خطی به جنبش سیال: چارچوبی برای درک دورة نهفتگی جنبش­های اجتماعی»، فصلنامه مطالعات راهبردی، 26 (1): 97 – 68.
کاستلز، مانوئل. (۱۳۹۳). شبکه‌های خشم و امید: جنبش‌های اجتماعی در عصر اینترنت، ترجمه: مجتبی قلی­پور، تهران: مرکز.
کلهر، سینا و ریحانه رحمانی­ پور و آسیه ارحامی (1397). «عوامل مؤثر بر اجرایی­ شدن سیاست­های حجاب و راهکارهای پیش­رو»، مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی، 40 – 1. https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1067213
- گل­ محمدی، احمد (1389)، جهانی ­شدن، فرهنگ و هویت، چاپ چهارم، تهران: نشر نی.
- گیبینز، ریچارد و ریمر، بو. (1384). سیاست پست ­مدرنیته، ترجمه منصور انصاری، تهران: گام نو.
- گیدنز، آنتونی (1383). چکیده آثار آنتونی گیدنز، ویراسته فیلیپ کسل، ترجمه: حسن چاووشیان، تهران: ققنوس.
- مدنی، سعید (1399)، آتش خاموش؛ نگاهی به اعتراضات آبان 1398، تهران: مؤسسه رحمان.
- مشیرزاده، حمیرا. (1381). درآمدی نظری بر جنبش­های اجتماعی، تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
- معیدفر، سعید (1383). «شکاف نسلی یا گسست فرهنگی (بررسی شکاف نسلی در ایران)»، فصلنامه نامه علوم اجتماعی، 24: 80 – 55.
- نوروزپور، مرتضی (1398). «تحلیل اعتراضهای سیاسی دی ماه 1396»، پژوهشنامه علوم سیاسی، 14 (4): 220 – 185.
- هانتر، شیرین (1380)، اسلام و غرب، ترجمه همایون مجد، تهران: انتشارات فرزان.
- یوسـفی، نریمـان (1383) شـکاف بـین نسـل­هـا؛ بررسی نظری و تجربی، تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی.
- Bayat, Asef (2023). “Is Iran on the Verge of Another Revolution?”, Retrieved from: https://www.journalofdemocracy.org/is-iran-on-the-verge-of-another-revolution/
- Csobanka, Zsuzsa Emese (2016). “The Z Generation”, Acta Technologica Dubnicae, 6 (2): 63 – 76.
- Dolot, Anna (2018). “The characteristic of Generation Z”, e-mentor, 44–50.
- Iftode, Dumitria (2019). “Generation Z and Learning Styles”, SEA – Practical Application of Science, 7 (21): 255 – 262.
- Kriesi, Hanspeter. (2007). “Political Context and Opportunity”, in David Snow (Ed), The Blackwell Companion to Social Movements, London: Blackwell.
- Melucci, Alberto. (1989) Nomads of the Present: Social Movements and Individual Needs in Contemporary Society, London: Hutchinson.
- Sadeghi-Boroujerdi, Eskandar (2003). “Iran`s Uprisings for ‘Women, Life, Freedom’: Over-determination, Crises, and the Lineages of Revolt”, Politics, 43 (3): 1- 36. DOI: 10.1177/02633957231159351
- Singh A. P & Dangmei, J (2016). “Understanding The Generation Z: The Future Workforce”, South Asian Journal of Multidisciplinary Studies(SAJMS), 3 (3):1 – 5.
- https://www.irna.ir/news/84921098
دوره 19، شماره 1 - شماره پیاپی 73
شماره 73
زمستان 1402
صفحه 63-102

  • تاریخ دریافت 15 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 14 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 31 خرداد 1403