خیال اجتماعی ایرانیان، ابزارهای تداوم مفهوم شاهنشاه در ایران عصر قاجار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده
در دهه‎های گذشته پژوهش در مورد مفهوم شاه در ایران عمدتا بر متون کلاسیک متکی بوده و نقش عوامل اجتماعی و آن‎‎چه ما خیال اجتماعی می‎نامیم را نادیده گرفته است. این مقاله با برجسته ساختن مفاهیمی هچون خیال اجتماعی و تخیل و حافظه جمعی در تلاش است تا از زاویه ای جدید که عمدتا بر نظریه‎های روایت و نقش تخیل در سیاست استوار است، به عوامل مشروعیت بخش به مفهوم شاهی در ایران بنگرد. نویسنده در تلاش است تا به بررسی این موضوع بپردازد که مفاهیمی همچون شاهی مقدس چگونه در خیال اجتماعی ایرانیان جای گرفتند و چه ابزارهایی تداوم بخش به مفهوم شاه در تخیل جمعی مردم ایران بوده اند. در این مقاله ابزارهایی همچون پرتره، تلگراف و اهمیت مفهوم هزاره گرایی مورد بررسی قرار گرفته اند و تلاش شده تا به این سوال پاسخ داده شود که چه عواملی در گذر زمان موجب تداوم مفهوم شاهی مقدس تا عصر قاجار و تا لحظه انقلاب مشروطه در ایران شده اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The social imagination of Iranians, the continuation of the concept of the king in Iran during the Qajar era

نویسنده English

SEYED NAVID KALAHROUDI
Ph.D. student of Political Thought, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

In the past decades, research on the concept of the Shah in Iran has mainly relied on classical texts and has ignored the role of social factors and what we call social imagination. By highlighting concepts such as social imagination and imagination and collective memory, this article tries to look at the factors that give legitimacy to the concept of royalty in Iran from a new angle that is mainly based on the theories of narrative and the role of imagination in politics. The author is trying to investigate how concepts such as the holy king took place in the social imagination of Iranians and what tools have been used to perpetuate the concept of the king in the collective imagination of the Iranian people. In this article, tools such as portrait, telegraph, and the importance of the concept of millenarianism have been examined and an attempt has been made to answer the question of what factors over time have caused the continuation of the concept of the holy king until the Qajar era and until the moment of the constitutional revolution in Iran.

کلیدواژه‌ها English

Kings of kings
sacred kingship
social imagination
narrative
continuity
ابوت، اچ.پورتر(1399) سواد روایت، ترجمه رویا پودر آذر و نیما اشرفی، تهران: نشر اطراف.
اخوت، احمد(1388) دو بدن شاه، تهران: انتشارات خجسته.
امام شوشتری، محمد علی(1350) تاریخ شهریاری در شاهنشاهی ایران، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و هنر.
امانت، عباس(1400) قبله عالم، ترجمه حسن کامشاد، تهران: نشر کارنامه.
برک، پیتر(1402) شاهد عینی، ترجمه اشکان صالحی، تهران: نشر بان.
بریان، پییر(1399)پادشاهی هخامنشی در نهاد پادشاهی در ایران باستان، ترجمه مهناز بابایی، تهران: مروارید.
پانا اینو، آنتونیو (1402) کیهان نگاری در ایران باستان؛ بحثها و دیدگاهها، ترجمه افشین آریان پور، تهران: انتشارات طهوری.
تامس، برانون(1400)روایت، ترجمه حسین پاینده، تهران: نشر مروارید.
خلیلی، نسیم(1402)قهرمان مردم:علی در بینامتنیت متون رسمی و فرهنگ عامه تاریخ میانه ایران، تهران: نشر سنگلج.
خوشنویس، یاسر (1401) نبرد سیمها، تهران: نشر کرگدن.
داوران، فرشته(1403) تداوم هویت ایرانی، ترجمه مسعود تقی آبادی، تهران: نشر مروارید.
دوران، ژیلبر(1398)تخیل نمادین، ترجمه روح الله نعمت اللهی، تهران: نشر حکمت کلمه.
دیبا، لیلا(1401) نقاشیهای سلطنتی ایران در عصر قاجار، ترجمه  علیرضا بههارلو و کیانوش معتقدی، تهران: نشر مان.
رابی، جولین(1399) پرترههای سلطنتی قاجار، ترجمه علیرضا بهارلو و کیانوش معتقدی، تهران: نشر دانیار.
رضایی‏راد، محمد (1379)، مبانی اندیشه سیاسی در خرد مزدایی، تهران: طرح نو.
ریکور، پل(1395) ، ایدئولوژی، اخلاق، سیاست، ترجمه: مجید اخگر، تهران: چشمه.
ریکور، پل( (1396)، زندگی در دنیای متن، ترجمه: بابک احمدی، تهران: نشر مرکز.
سهرابی، نغمه( 1400) بازخوانی سفرنامههای اروپایی ایرانیان در عصر قاجار، ترجمه: محمد زرگر، تهران: نشر مرکز.
شایگان، رحیم(1384) تحول مفهوم خدا در یشت فرزانگی؛ جشن نامه دکتر محسن ابوالقاسمی، تهران: هرمس.
شروو، پرودس(1391) هخامنشیان و اوستا در پیدایش امپراتوری ایران، ترجمه کاظم فیروزمند، تهران: مرکز.
صفا، ذبیح‏الله(1346)، آیین شاهنشاهی ایران، تهران: چاپخانه دانشگاه تهران.
طباطبایی، سید جواد (1398)، ملت، دولت و حکومت قانون، ‌تهران: مینوی خرد.
علومی، رضا (1350) فلسفه تاریخ شاهنشاهی ایران، تهران: کمیته انتشارات شورای جشن‎ شاهنشاهی حزب ایران نوین.
فدایی مهربانی، مهدی (1395) در باب خاستگاه ایرانی سیاست، در فیلسوف سیاست، تهران: فلات.
گرین، نایل(1399) عشق غریبهها؛ سرگذشت شش ایرانی در انگلستان عهد جین آستن، ترجمه امیر مهدی حقیقت، تهران: نشر چشمه.
لوگوف، ژاک (1399)، تاریخ خیال، ترجمه آندیا عبائی و مریم عباس بیگی، تهران: انتشارات روزنه.
معتقدی، کیانوش(1401) کاشی و کاشی کاران طهران در عصر قاجار، تهران: نشر دانیار.
میر، فردریک(1399) روایت و کنش جمعی، ترجمه الهام شوشتری،تهران: نشر اطراف.
هیلنز، جان(1400) شناخت اساطیر ایران، ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه.
هینتس، والتر(1361) تشکیل دولت ملی در ایران، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی.
وست، شیرر (1400) پرتره نگاری، ترجمه مائده میرزایی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
ولفانگ، کناوت(2535( آرمان شهریاری در ایران باستان؛ از گزنفن تا فردوسی، تهران:اداره کل نگارش وزارت فرهنگ و هنر.
De Menasce, Pierre(2008) ZOROASTRIAN LITERATURE AFTER THE MUSLIM CONQUEST,
The Cambridge History of Iran 
, pp. 543 – 565
Moin, Azfar (2014) The Millennial Sovereign: Sacred Kingship and Sainthood in Islam (South Asia Across the Disciplines), Columbia University Press.; Illustrated edition (April 29, 2014).
Ouseley, William (2004) Travels in Various Countries of the East; More Particularly Persia, Adamant Media Corporation.
Ricoeur, Paul (1986) From Text to Action: Essays in Hermeneutics II, translated by Kathleen Blamey and John Thompson, Evanston: Northwestern University press.
Westermann, Claus (2023), "sacred kingship". Encyclopedia Britannicahttps://www.britannica.com/topic/sacred-kingship.
دوره 19، شماره 1 - شماره پیاپی 73
شماره 73
زمستان 1402
صفحه 193-230

  • تاریخ دریافت 05 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 26 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 08 مرداد 1403