خوانش امر سیاسی در سروده‌های فروغ فرخزاد از منظر رئالیسم انتقادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر. ایران

2 استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

3 دانشجوی دکتری علوم سیاسی گرایش مسائل ایران دانشگاه مازندران ، بابلسر، ایران.

چکیده
با کاربست روی‌کرد رئالیسم انتقادی و گردآوری داده با تکنیک تحلیل محتوای کیفی، نوشتار کنونی به بررسی امر سیاسی و مؤلفه‌های آن در سروده‌های فروغ فرخزاد (اشعار اسیر، دیوار، عصیان، تولدی دیگر، ایمان بیاوریم به فصل سرد) می‌پردازد و نشان می‌دهد که چندوچون بستر سیاسی و اجتماعی بر آفرینش و چگونگی ساختاردهی اثر ادبی نقش پررنگی دارد. از دریچه‌ی رئالیسم انتقادی می‌توان گفت فروغ پرورده‌ی زمانه‌ی خویش است و سروده‌های وی پیوندی ناگسستنی با بافت اجتماعی و سیاسی دارند. از این دریچه نگاه برانداز ـ درانداز فروغ به امر سیاسی آشکار می‌گردد؛ یعنی وی همچون کنش‌گری شورنده در برابر کارکرد ساختِ سیاسی و اجتماعی می‌شورد و می‌کوشد ـ با درهم‌شکستن بنیادهای آن ـ به سوی رهایی و آزادی بگریزد. چنین گریختنی سویه‌ی دراندازانه‌ی سروده‌های فروغ را نمایان می‌سازد. با آگاهی‌گستری، او در نگاشته‌های خویش درانداختن بنیادهای زیستی دگرگونه را دنبال می‌کند، زیستی تهی از استبداد، مردسالاری، نابرابری، و ... ..

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Reading the Political in Forough Farrokhzad's Poems from the Perspective of Critical Realism

نویسندگان English

MohammadTaghi Ghezelsofla 1
Ali KarimiMale 2
Moona Nourisabet 3
1 Associate Prof of Political Science Department of Political Science University of Mazandaran .Iran
2 Professor at University of Mazandaran Babolsar.Iran
3 Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran - Babolsar
چکیده English

Abstract
This article adopts a critical realism framework and employs qualitative content analysis to investigate the political components within the poetry of Forough Farrokhzad. The selected works for analysis include "Poems of the Prisoner," "The Wall," "Rebellion," "Another Birth," and "Let's Believe in the Cold Season." It elucidates the significant impact of the political and social context on the creation and structuring of literary output. Through the critical realism perspective, it is evident that Forough Farrokhzad is a reflection of her era, with her poems intrinsically linked to the prevailing social and political milieu. This analytical lens reveals Forough Farrokhzad's dual approach to politics—both deconstructive and reconstructive. She actively contests existing political and social structures and endeavors to disrupt their foundations, thereby pursuing paths toward liberation and freedom. Forough Farrokhzad strives to foster awareness and aims to lay the groundwork for an alternative existence—one liberated from tyranny, patriarchy, and inequality.

کلیدواژه‌ها English

Forough Farrokhzad
critical realism
literature
Tthe political
politics
society
اتحادیه (نظام مافی)، منصوره و بیانی (اسلامی ندوشن)، شیرین (1390). زن در تاریخ ایران معاصر (از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی)، انتشارات کویر
اسدپور، فروغ (1397). رئالیسم انتقادی، نشریه فضا و دیالکتیک، دفتر دوم، شماره 8
اکبرزاده، ناهید و کریمی­مطهر، جان­الله (1400). نقد و بررسی مکتب رئالیسم انتقادی در ایران (براساس داستان­های فارسی شکر است و گیله مرد)، پژوهشنامه انقادی متون و برنامه­های علوم انسانی، دوره 21، شماره 10، شماره پیاپی 98، 27 تا 51
باباچاهی، علی (1374). شاخص­های تاثیرگذار فروغ فرخزاد، آدینه، شماره 102
بصیری، محمدصادق و دیگران (1393). نقد و تحلیل رئالیسم در ادبیات داستانی ایران، پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت، سال 3، شماره 1
بوردیو، پیر (1400). تمایز: نقد اجتماعی قضاوت های ذوقی، مترجم حسن چاوشیان، چاپ هفتم، انتشارات ثالث
توفیقیان­فر، علی­حسن و زارع، بیژن (زمستان 1394). بررسی شاخص­های مفهوم بیگانگی اجتماعی در شعر فروغ فرخزاد، فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال یازدهم، شماره 41
خلیفه­بناروانی، بهمن (1382). دیوان فروغ فرخزاد: اسیر، عصیان، تولدی دیگر و ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد، ناشر طلاییه، 400
دانایی­فرد، حسن و دیگران (1399). روش­شناسی پژوهشی رئالیسم انتقادی؛ فهم مبانی، فرآیند و اسلوب اجرا، فصلنامه روش­شناسی علوم انسانی، سال 26، شماره 102
زیرکساز، کطیور و اسماعیل­آذر، امیر و طهماسبی، فرهاد (1400). جستاری در رئالیسم و انواع واقع­گرایی در شعر فریدون توللی، فصلنامه زبان و ادب فارسی، دوره 13، شماره 49، 138-104
سیدحسینی، رضا (1387). مکتب­های ادبی، تهران: انتشارات نگاه، جلد اول، چاپ پانزدهم
شفیعی­کدکنی، محمدرضا (1402). ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، نشر سخن، 176
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1390). با چراغ و آینه؛ در جستجوی ریشه های تحول شعر معاصر، نشر سخن.
صادقی­محسن­آباد، هاشم (1393). تاملی در اصول و بنادهای نظری رئالیسم در ادبیات، فصلنامه تخصصی نقد ادبی، سال 7، شماره 25
صراطی، ژیلا (1385). مطلع ادبیات سیاسی در ایران معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره 47
علیزاده، سیمین (1393). قدرت اجتماعی در آثار فروغ فرخزاد: تحلیلی از رئالیسم انتقادی، مجله پژوهش­های فرهنگی
فرقانی، زهرا (1390). بررسی و مقایسه اشعار اجتماعی ـ انتقادی پروین اعتصامی و فروغ فرخزاد، پایان­نامه کارشناسی ارشد
فرخزاد، فروغ (1396). دیوان کامل اشعار فروغ فرخزاد، انتشارات ملینا.
Bhaskar, Roy (2008). “A Realist Theory of Science”, London: Routledge, 304
Buchanan, Jack H & Reineman, Douglas J (2013). “Critical Realist Integral Methodological Pluraism” Journal of Integral Theory and Practice, 8(3&4), 317–325
Butler, Judith (2009).  Sexual Politics, Torture, and Secular Time, Intimate Citizenships, Imprint Routledge
Cohen-Almagor, Raphael (2017). “J.S. Mill's Boundaries of Freedom of Expression: A Critique”, Philosophy,  Volume: 92,  Issue: 4,  pp.565 - 596
Guy Pierre Kabemba Luembe (2024). “Cultural Alienation Through the Lens of Development”, African Review of Economics and Finance, Vol. 16, No.1
Hassanpour, Forough & Hashim, Ruzy Suliza (2012). “Reading Forough Farrokhzad’s Poetry From The Perspective Of Systemic Functional Linguistics”, GEMA Online™ Journal of Language Studies Volume 12(3), Special Section
Hutptmann, Emily (2004). “A Local History of The Political”, Sage Journals, Vol: 32, Issue: 1
Ndayisenga, Zenon (2022). “Faon on the Arbitrariness of Using Violence: An Inevitable for Both Colonialism and Decolonization”, Journal of Black Studies, Volume: 53, Issue: 5, 464-484
O’Mahony, Patrick (2021). “Habermas and the public sphere: Rethinking a key theoretical concept”, European Journal of Social Theory. 1-22
Panait, Raluca (2023). “The Western Reception of Forugh Farrokhzad: New Orientalism and Confessional Poetry”, Journal: Caietele Echinox, No:45, 214-225
Said, Yasir & Nurhayati (2021). A Review on Rawls Theory of Justic, International Journal of Law, Environment, and Natural Resources, Injurlens, Volume 1, Issue 1
Tadjibayev, Musajon & Shegay, Alla (2020). “The Development of Realism in American literature, Europeam Journal of Research and Reflection in Educational Sciences, Vol: 8, No: 10
Tootonsab, Zahra (2023). “How Tremendous Are Your Deeds: The Reluctant Celebrity and Affective-Feminist Life of Forough Farrokhzad”, Journal: Canadian Theatre Review, Vol:194
Varden, Helga (2021). “IX-Kant and Arendt on Barbaric and Totalitarian Evil”, Journal Article, Proceedings of the Aristotelian Society, Volume 121, Issue 2, Pages 221–248
Zarnigor, Sobirova (2019). “The Realistic Genre and its Development in Word Literature”, International Journal of Recent Technology and Engineering, Vol: 8, Issue-3S
قزلسفلی، محمدتقی (1391). زیبایی‌شناسی و سیاست. انتشارات دانشگاه مازندران.
قزلسفلی، محمدتقی و بابلی­نیا، عبدالله (1390). ادبیات و سیاست، رئالیسم انتقادی در ادبیات ایران 1357 – 1320 محمود دولت آبادی و بزرگ علوی، پایان­نامه کارشناسی ارشد دانشگاه مازندران
کاتوزیان، همایون (1385). هشت مقاله در تاریخ و ادب معاصر، نشر مرکز.
کیانی، هاله (1401). بازاندیشی انتقادی جریان­شناسی ادبیات معاصر ایران، انتشارات طرح نو، 419
مشرف آزادتهرانی، محمود (1393). پریشادخت شعر (زندگی و شعر فروغ فرخزاد)، چاپ چهارم، تهران: نشر ثالث
مهدی­پور، محمد و خاکپور، محمد (1390). بررسی و تحلیل تحولات شعر فارسی معاصر بر بنیاد تاثیرپذیری از حوادث اجتماعی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشگاه تبریز، رساله دکترا
میلانی، فرزانه (1395). فروغ فرخزاد؛ زندگی­نامه ادبی همراه با نامه­های چاپ نشده، نشر پرشین سیرکل، تورنتو
واعظ، محمدرضا (1397). جز طنین یک ترانه نیستم؛تاملی فلسفی درباره شعر فروغ، نشر نگاه معاصر.
هیلمن، مایکل (1395). زنی تنها (فروغ و شعرش)، ترجمه تینا حمیدی، چاپ اول، نشر هنوز
یوسف­نیا، سعید (1395). در جستجوی جانب آبی: تاملی در شعر فروغ فرخزاد، ناشر: پرنیان خیال، 264
دوره 19، شماره 4 - شماره پیاپی 76
شماره 76
پاییز 1403
صفحه 183-208

  • تاریخ دریافت 22 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 02 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 04 بهمن 1403