خرد سیاسی دولت مدرن و تکنیک های قدرت در درس های مدرسه علوم سیاسی و تاثیر آن بر فرآیند مشروطیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 دانشیار علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران.

چکیده
گذار از «فرمان» به «قانون» و از «حکمرانی» به «حکومتمندی» یکی از مهم ترین سر فصل های تاریخ اندیشه سیاسی در ایران است. بررسی فرآیند مشروطیت در ایران در چارچوب مفهوم حکومتمندی افق تازه ای از تحلیل ظهور مفاهیم مدرن اندیشه سیاسی را پیش روی ما قرار می دهد. مدرسه علوم سیاسی یکی از مهم ترین نهادهایی است که در پیدایش فکر مشروطیت نقش اساسی را داشت. درس های مدرسه علوم سیاسی شرح و بسط مفاهیم مدرنی است که پیش و پس از مشروطه در جهت تکوین دولت مدرن در ایران بیان شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی مبانی دولت مدرن و تکنیک های قدرت در درس های «محمدعلی فروغی»، «میرزا حسن‌خان پیرنیا»، «میرزا مصطفی خان منصور السلطنه» و «گوستاو دمرنی» می پردازد. بر همین اساس پرسش اصلی پژوهش عبارت است از اینکه خرد سیاسی دولت مدرن و تکنیک های قدرت در درس های مدرسه علوم سیاسی چیست و چه تاثیری بر فرآیند مشروطیت گذاشت؟ بر اساس یافته های پژوهش محور اصلی خرد سیاسی دولت مدرن در درس های مدرسه علوم سیاسی را مفاهیم مدرنی نظیر «علم حقوق»، «قانون» و «آزادی» در بر می گیرد. همچنین دولت در این درس ها بر مبنای مفهوم مدرن «ملت- دولت» است که منجر به فکر تاسیس «دولت مشروطه متمرکز اداری» از طریق تکنیک های «انضباط اداری»، «انضباط مالی» و تکنیک های «سیاسی و اجتماعی» شد. این مفاهیم مدرن بعدها در قانون اساسی مشروطه و متمم آن عینا تکرار گردید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The political wisdom of the modern government and power techniques in political science school lessons and its impact on the constitutional process

نویسندگان English

Jamal Mokhtari 1
Rouhollah Eslami 2
Vahid Sinaee 3
Mehdi Najafzadeh 3
1 Ph.D. Student of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
2 Associate Professor of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad – Mashhad, Iran
3 Assistant Professor of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran .
چکیده English

The transition from "order" to "law" and from "ruling" to "governing" is one of the most important chapters in the history of political thought in Iran. The school of political science is one of the most important institutions that played a key role in the emergence of the idea of ​​constitutionalism. Political science school lessons are the explanation and development of modern concepts that were expressed before and after the constitution in order to develop a modern state in Iran. This research, using a descriptive-analytical method, investigates the foundations of modern government and power techniques in the lessons of "Mohammed Ali Foroughi", "Mirza Hassan Khan Pirnia", "Mirza Mustafa Khan Mansour Al-Sultaneh" and "Gustav Demarni". Based on this, the main question of the research is what is the political wisdom of the modern government and power techniques in political science school lessons and what effect did it have on the process of constitutionalism? According to the findings of the research, the main focus of the political wisdom of the modern government in political science school lessons includes modern concepts such as "law", "law" and "freedom". Also, the government in these lessons is based on the modern concept of "nation-state", which led to the idea of ​​establishing a "centralized administrative constitutional state" through the techniques of "administrative discipline", "financial discipline" and "political and social" techniques. These modern concepts were later repeated in the Constitutional Constitution and its amendments.

کلیدواژه‌ها English

School of Political Sciences
Govern mentality
Foroghi
Pirnia
Mansour Al-Sultaneh
Demarni
آفاری، ژانت، (1385)، انقلاب مشروطه ایران، ترجمه رضا رضایی، تهران: بیستون.
اخوی، امید، مرادی خلج، محمد مهدی، (1400)، تأملی بر کتاب های تألیفی و ترجمه ای محمدعلی فروغی در درس تاریخ در مدرسه علوم سیاسی (مطالعه موردی: کتاب دوره ابتدایی از تاریخ عالم (تاریخ ایران))، مطالعات تاریخ اسلام سال سیزدهم پاییز 1400 شماره 50.
امین، حسن، (1378)، یکصدمین سالگشت تاسیس مدرسه علوم سیاسی در ایران، اطلاعات سیاسی و اقتصادی 1378 شماره 149 و 150.
اوزر، آتیلا، (1386)، دولت در تاریخ اندیشه غرب، ترجمه عباس باقری، تهران: فرزان.
پازارگارد، بهاءالدین، (1356)، تاریخ فلسفه سیاسی غرب، تهران: زوّار.
پیرنیا، حسن، (1385)، حقوق بین الملل، به اهتمام محمد گلبن، تهران: دید آور.
پرندوش، پوریا، (1397)، رخداد، سوژه و حقیقت در اندیشه سیاسی آلن بدیو، با مقدمه محمد رضا تاجیک، تهران: تیسا.
تشکری، هجیر، (1400)، منشور کبیر ایران، تهران: سرایی.
جمالی، حسین، (1390)، بومی گرایی در علوم سیاسی؛ کدام جهت گیری؟، پژوهشنامه علوم سیاسی، دوره ششم، شماره2.
جهانبگلو، رامین، (1383)، حاکمیت و آزادی، تهران: نی.
حبل المتین، (1907)، شماره 75.
حسنی فر، عبدالرحمن، (1402)، تکاپوی ایرانیان برای پایه گذاری نهاد علم سیاست (رشته علوم سیاسی از زمان تأسیس تا به امروز)، جستارهای تاریخی، سال 14 پاییز و زمستان 1402 شماره 2 (پیاپی 28).
حقدار، علی اصغر، (1395)، مجلس اول و نهادهای مشروطیت، انتشارات الکترونیکی باشگاه ادبیات.
خسروی زاده، صباح، پور محمدی املشی، نصرالله، فلاح توتکار، حجت، (1399)، منابع آگاهی دیپلماتیک در ایران دوره قاجار، پژوهش های تاریخی ایران و اسلام بهار و تابستان 1399 شماره 26.
دمرنی، گوستاو، (1398)، حقوق اداری (درس های مدرسه علوم سیاسی)، ترجمه ناصر سلطانی، تهران: نگاه معاصر.
روسو، ژان ژاک، (1341)، قرارداد اجتماعی، ترجمه غلامحسین زیرک زاده، تهران: شرکت سهامی چهر.
سرنا، مادام کارلا، (1362)، آدمها و آیینها در ایران، ترجمه علی اصغر سعیدی، تهرانک زوار.
سلیمی، حسین، حداد، غلامرضا، (1398)، آینده پژوهی وضعیت علوم سیاسی در ایران بر اساس الگوی تحلیل روند STEEP(V)، پژوهشنامه علوم سیاسی، دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 57.
عاقلی، باقر، (1377)، مدرسه علوم سیاسی، مدرسه عالی حقوق و دانشکده حقوق و علوم سیاسی، تاریخ معاصر، 1377 شماره 7.
فاضلی، حبیب الله، (1394)، فرهنگ زبانی در گفتمان مشروطیت (با تأکید بر قانون اساسی و مصوبات مجلس اول مشروطه)، مطالعات ملی سال 16 بهار 1394 شماره 1 (پیاپی 61).
فراستخواه، مقصود، (1400)، استادان استادان چه کردند؟: تاریخ دارالمعلمین و دانشسرای عالی (از ۱۲۹۷ تا ۱۳۵۷)، تهران: نی.
فروغی، محمدعلی، (1377)، اصول علم ثروت ملل، با مقدمه دکتر حسین عظیمی، تهران: فرزان روز.
فروغی، محمد علی، (1396)، حقوق اساسی(یعنی) آداب دول مشروطیت، به اهتمام علی اصغر حقدار، انتشارات الکترونیکی باشگاه ادبیات.
فوکو، میشل، (1389)، تئاتر فلسفه، ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نی.
فوکو، میشل، (1387)، تولد زیست سیاست، ترجمه رضا نجف زاده، تهران: نی.
فوکو، میشل، (1378)، مراقبت و تنبیه، ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نی.
کلهر، محمد، شاه آبادی، حمیدرضا، (1391)، میرزا‏مهدی‏خان‏ممتحن‏الدوله ‏و‏ مدرسه‏علوم‏سیاسی، فصلنامه مسکویه، سال هفتم، شماره20.
لاگلین، مارتین، (1388)، مبانی حقوق عمومی، ترجمه محمد راسخ، تهران: نی.
مقیمی، شروین، (1398)، تأملی در رساله‌ حقوق اساسی محمدعلی فروغی از منظر بحث درباره کاربردی کردن علم سیاست در ایران، پژوهشنامه علوم سیاسی، دوره 14، شماره 3، شهریور 1398، صفحه 159-198.
مک دانل، دایان، (1380)، مقدمه ای بر نظریه گفتمان، ترجمه حسینعلی نوذری، تهران: فرهنگ گفتمان.
منصورالسلطنه، میرزا مصطفی خان، (1288)، حقوق اساسی یا اصول مشروطیت، تهران: تصویر نسخة کتابخانة مجلس شورای اسلامی.
مونتسکیو، (1349)، روح القوانین، ترجمه علی اکبر مهتدی، تهران: انتشارات امیرکبیر.
مهدی زاده، محمدرضا، (1383)، تاریخ نهادهای مدرن یا تبیین جهان مدرن، کتاب ماه 1383 شماره 89.
ناظم الاسلام کرمانی، محمدبن علی، (1361)، تاریخ بیداری ایرانیان، تهران: آگاه.
نجف زاده، رضا، (1397)، متافیزیک قدرت، درآمدی بر فلسفه سیاسی اسپینوزا، تهران: ققنوس.
هابز، توماس، (1393)، لویاتان، ترجمه حسین بشیریه، تهران: نی.
 یاسپرس، کارل، (1375)، اسپینوزا، ترجمه محمدحسن لطفی، تهران: طرح نو.
Agu, Sunny Nzie. (2024). Separation of Powers in Baron de Montesquieu: Philosophical Appraisal, Indonesian Journal of Interdisciplinary Research in Science and Technology 2(1): January 2024.
Barnard, (1984).” Patriotism and Citizenship in Rousseau: A dual theory of public willing”, The Review of Politics.
Curtis H. (2024). The political theory of Thomas Hobbes, essay.biz.com.
Dean, M. (1999). Governmentality: Power and Rule in Modern Society. London: Sage Publication.
Death, Carl. (2011). Africa, governmentality, and the international: Reflections on agency and the climate change negotiations. Paper prepared for the BISA-Africa and International Studies ESRC seminar series #4 ‘African agency: Implications for International Relations theory’, Department of International Politics, CityUniversity, 14 September 2011.
Foucault, Michel. (2007). Security, Territory, and Population: Lectures at the College de France, 1977-78. New York: Palgrave Macmillan.
Foucault, M. (2016). About the Beginning of the Hermeneutics of the Self: Lectures at Dartmouth College, 1980, ed. H.-P. Fruchaud and D. Lorenzini, trans. G. Burchell, Chicago: University of Chicago Press.
Lorenzini, Daniele. (2023). Handbook on Governmentality, Edward Elgar Publishing, Inc. Massachusetts,
 USA.
Locke, J, (1988), Two Treatises of Government [1680], P. Lastetta. Cambridge University Press).
Tremblay, Luc B. (2015). “An egalitarian defense of proportionality-based balancing”, Oxford University Press and New York University School of Law, Vol. 12 No. 4.
Tughhemba, Terfa Nicholas. (2023). The Civil State In John Locke's Political Philosophy and Itsrelevance to Democratic practice In Nigeria, Akwa Ibom State University Journal of Arts, Vol. 4 No. 1 (2023).
Valverde, Mariana. (2017). Michel Foucault, New York: Routledge.
Waldron, Jeremy. (2020). Separation of powers in thought and practice? Boston College Law Review, 433, vol. 54.
دوره 20، شماره 2
شماره ۷۸
بهار 1404
صفحه 217-255

  • تاریخ دریافت 14 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 28 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 30 خرداد 1404