همسنجی شاخص های کلان اجتماعی، سیاسی و اقتصادی با میزان مشارکت استان های قومی نشین در انتخابات ریاست جمهوری ایران؛ مورد مطالعه: استان های سیستان و بلوچستان و گلستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی. واحد تهران مرکزی. تهران. ایران

چکیده
هدف پژوهش شناخت شاخص کلان مؤثر بر میزان مشارکت سیاسی مردم استان‌های قومی نشین در انتخابات ریاست جمهوری ایران از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی است. شناخت این عوامل درک واقع بینانه تری از نوسانات احتمالی میزان مشارکت در این استان ها را سبب می شود. با توجه به ماهیت موضوع، پژوهش با رویکرد توصیفی – تحلیلی به تحلیل میزان مشارکت و تبیین تاثیر عوامل داخلی و خارجی مؤثر بر آن در دو استان سیستان و بلوچستان و گلستان پرداخته است. داده های پژوهش نیز به شیوه اسنادی گردآوری و به شیوه توصیفی -تحلیلی تجزیه و تحلیل و مقایسه شده است. یافته های پژوهش در خصوص شاخص سیاسی نشان داد تحولات سیاسی می تواند بر نوسانات میزان مشارکت موثر باشد اما نرخ رشد سواد عمومی به تنهایی تبیین کننده میزان افزایش یا کاهش مشارکت در این دو استان نیست. درخصوص شاخص های اجتماعی رابطه جنسیت با میزان مشارکت در انتخابات دو استان معنادار نیست اما رابطه میزان رشد شهرنشینی با میزان مشارکت در دو استان یادشده معنادار است.در خصوص متغیرهای اقتصادی، اگرچه در دوره‌هایی شاهد ارتباط مستقیم نرخ بیکاری با نرخ مشارکت هستیم، اما این الگو لزوما و همواره تکرار پذیر نیست؛ حسب یافته ها، متغیر بیکاری و نرخ آن تاثیر غیر مستقیم در میزان مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری داشته است. در عین حال یافته های پژوهش نشان داد متغیرهای اقتصادی و هویتی بیش از سایر عوامل در میزان مشارکت مردم دو استان قومی نشین در انتخابات ریاست جمهوری نقش داشته اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Comparison of Macro-social, political and economic indicators with the participation rate of ethnic provinces in the Iranian presidential elections; (Case study: Sistan and Baluchestan and Golestan provinces)

نویسندگان English

Yser Rajabzadeh 1
Mohammad Babaei 2
Mojtaba Maghsoudi 3
1 Department of Political Science . Faculty of Law and Political Science. Kharazmi University
2 Associate Professor, Department of Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran.
3 Professor, Department of Political Science, Islamic Azad University. Central Tehran Branch. Tehran. Iran
چکیده English

The aim of the research is to identify Macro- factors affecting the political participation of people in ethnic provinces in the presidential elections of Iran. Identifying these factors leads to a more realistic understanding of the fluctuations in the participation in those provinces.The research has analyzed the participation and explained the impact of internal and external factors affecting it in Sistan and Baluchestan and Golestan with a descriptive-analytical approach. The research data has also been collected using documentary methods and analyzed using a descriptive-analytical method . The findings regarding the political index showed that political events can affect the fluctuations in the participation rate, but the growth rate of general literacy alone does not explain the increase or decrease in participation in these two provinces. Regarding social indicators, the relationship between gender and the rate of participation in the elections of the two provinces is not significant, but the relationship between the rate of urbanization growth and the rate of participation in the two mentioned provinces is significant. Regarding economic variables, although in some periods we can see a direct relationship between the unemployment rate and the participation rate, this pattern is not necessarily and always repeatable; according to the findings, the unemployment variable and its rate had an indirect effect on the rate of participation in the presidential elections. At the same time, the research findings showed that economic and identity variables played a greater role than other factors in the rate of participation of the two ethnic provinces.

کلیدواژه‌ها English

Presidential elections
political participation
ethnicity
Sistan and Baluchestan
Golestan
آسایش، محمد رضا( 1398).رابطه شاخص‌های اقتصادی و مشارکت سیاسی در ایران. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
ازغندی، سید علیرضا (1397). تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران (1320-1357). تهران: سمت.
عظیمی، فخرالدین (1391). بحران دموکراسی در ایران . ترجمه هوشنگ مهدوی.تهران: آسیم.
اثنی ­عشری، شهرزاد (1389). تاثیر گفتمان‌های سیاسی برجامعه. ماهنامه گزارش، (شماره 216)، 70-73.
احمدی، حمید (1378). قومیت و قوم گرائی در ایران؛ از افسانه تا واقعیت. تهران: نی.
احمدی، حمید(1383).ایران: هویت، ملیت، قومیت. تهران: موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
احمدی، حمید ( 1403). گرأیش­های سیاسی در خاورمیانه و امنیت ملی ایران. تهران: نشرنی. 
آبراهامیان،یرواند (1392).ایران بین دو انقلاب.ترجمه احمدگل محمدی و ابراهیم فتاحی.تهران: نی.
آر کدی، نیکی (1390). نتایج انقلاب ایران .ترجمه مهدی حقیقت­خواه. تهران: ققنوس.
آذین، صدیقه. سیمبر،رضا (1398). چالش­های امنیتی سیستان و بلوچستان به دنبال حضور طالبان و داعش در افغانستان. فصلنامه مطالعات آسیای جنوب غربی، ( شماره8)، 130-91.
آلن دال، رابرت (1364). تجزیه و تحلیل جدید سیاست.  ترجمه حسین ظفریان. تهران: مترجم.
بشیریه، حسین (1384). موانع توسعه سیاسی در ایران. تهران: گام نو.
بشیریه، حسین (۱۳۸۱). دیباچه­ای بر جامعه شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی ایران. تهران: نگاه معاصر.
پاتنام، رابرت دی( 1403). بولینگ به تنهایی. ترجمه قربان عباسی . تهران: شمع آوید.
پرچمی، داود (۱۳۸۶). بررسی مشارکت مردم در نهمین انتخابات ریاست جمهوری. پژوهشنامه علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی، (شماره ۵۳)، ۳۷-۸۲.
حق پناه. جعفر(1377). جامعه مدنی و قومیت­ها در جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه مطالعات راهبردی، (شماره2)، 129-144. 
حق ­پناه، جعفر(1399). سیاستگذاری قومی در جمهوری اسلامی ایران؛ چگونگی، فرأیند و عوامل مؤثر بر تدوین. فصلنامه سیاست گذاری عمومی، (شماره2)، 69-88.
حقیقی، علی محمد و حدیثه کولیایی (1396). بررسی تحولات دوره ششم و هفتم مجلس شورأی اسلامی. ماهنامه پژوهش ملل، دوره 2 (شماره20)، 31-44.
خلیلی، محسن(1387). قومیت در نگرش خبرگان قانون اساسی. پژوهشنامه علوم سیاسی، دوره 3 (شماره4)، 73-119.
راش، مایکل(1377). جامعه و سیاست: مقدمه­ای بر جامعه شناسی سیاسی .ترجمه منوچهر صبوری. تهران: سمت.
رجب‌زاده، فاطمه (1394). سرمایه اجتماعی و مشارکت سیاسی شهروندان در انتخابات. فصلنامه جامعه‌شناسی کاربردی, 26(2) صص ۶۵-۴۷.
رستمی، محمد (1394). سیاست قومی دولت یازدهم (دولت اعتدال­گرا) و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران. پایان­نامه مقطع کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، گروه آموزشی علوم سیاسی.
روحانی، حسن (1392). سخنرانی در جمع نخبگان و عشایر استان خوزستان.
روحانی، حسن. (1390). امنیـت ملـی و دیپلماسـی هسته­ای. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
رئیسی. سید ابراهیم (1400). آیت‌الله رئیسی در دیدار اعضای فراکسیون اهل تسنن مجلس.
روزنامه کیهان( 1357). تیراندازی و زدوخورد در بندرشاه سابق. 20 اسفند 1357. شماره 10658.صفحه1.
روزنامه کیهان(1358). نظر رادیو مسکو درباره حوادث گنبد. 14 فروردین. شماره 10673. صفحه2.
سرمد، زهره؛ عباس بازرگان و الهه حجازی (۱۳۹۵). روش­های تحقیق در علوم رفتاری. تهران: اگه.
صالحی امیری ، سیدرضا (1388). مدیریت منازعات قومی در ایران. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
طلوعی، هادی (1395). رابطه مناسبات قومی و امنیتی در استان سیستان و بلوچستان. فصلنامه سیاست، (شماره 10) . 107-122.
فوران، جان (1397). مقاومت شکننده .ترجمه احمد تدین. تهران: رسا.
محمدزاده، جعفر؛ احسان ارکانی و مجتبی سروش‌پور(1388). نیم­گاهی به کارنامه عملکرد دولت نهم: از مرداد 1384 تا اردیبهشت 1388. تهران: اداره‌کل روابط عمومی معاونت ارتباطات و اطلاع رسانی دفتر رئیس جمهور.
مقصودی، مجتبی(1380). تحولات قومی در ایران: علل و زمینه­ها. تهران: موسسه مطالعات ملی.
مقصودی، مجتبی (1380). قومیت­ها و هویت فرهنگی ایران. نامه پژوهش، شماره 22و 23، 209-232.
مقصودی، مجتبی (1385). مشارکت انتخاباتی اقوام ایران، بررسی موردی؛ انتخابات ریاست جمهوری. فصلنامه مطالعات ملی، دوره7 (شماره28). 83-108.
منوچهری،عباس؛ محمد رضا تاجیک،  سید علیرضا حسینی بهشتی؛ مسعود کوثری؛ سید صادق حقیقت و محمود نجاتی حسینی (1393). رهیافت و روش در علوم سیاسی. تهران: سمت.
نیومن، دیوید. (1396) جغرافیای رأی: تحلیل فضایی رفتار رأی‌دهی در انتخابات. ترجمه مهدی زنگنه، انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
هانتینگتون، ساموئل؛ واینر، مایرون (1379). درک توسعه سیاسی.ترجمه پژوهشگاه مطالعات راهبردی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
هدایتی­زاده، نجف. (1378). مشارکت سیاسی در ایران معاصر. پایان­نامه کارشناسی ارشد علوم سیاسی، موسسه آموزش عالی باقرالعلوم(ع).
وب سایت مرکز آمارأیران. سالنامه آماری. بازیابی شده از https://www.amar.org.ir/salnameh-amari.
وبگاه سازمان ملل متحد. (2006). متن قطعنامه 1696 در خصوص فعالیت‌های هسته ایران.
وب سایت مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی. متن قانون موافقتنامه همکاری­های امنیتی بین ایران و پاکستان. 

Abrahamian, Ervand. (1989). Radical Islam: The Iranian Mojahedin (Society and Culture in the Modern Middle East). London: I. B. Tauris.
Chaliand, Gérard. (1993). A People Without a Country: The Kurds and Kurdistan. Translated by Michael Pallis. New York: Olive Branch Press.
Downs, Anthony. (1957). An Economic Theory of Democracy. New York: Harper and Brothers.
De Jong, T. M; Van der Voordt; D. J. M. (2002). Ways to Study and Research Urban, Architectural and Technical Design. Edited by W. Dijkhuis. Delft: DUP Science.
Elkins, David J., & Soltau, Jennifer K (2011). Inequality and Political Participation. Journal of Political Studies, 17(2), pp. 80–92.
Hague, Rod; Harrop, Martin; McCormick, John (2019). Comparative Government and Politics: An Introduction. London: Macmillan Press Ltd.
Lambert, Valerie A; Lambert, Clinton E (2012, October–December). Qualitative Descriptive Research: An Acceptable Design. The Pacific Rim International Journal of Nursing Research, 16(4), 255–256.
Lipset, Seymour Martin (1960). Political Man: The Social Bases of Politics. New York: Doubleday.
Long, Samuel L. (1981). The Handbook of Political Behavior: Volume 4 – Political Participation. New York: Plenum Press.
Politico. (2019) President Bush cites ‘axis of evil,’ Jan. 29, 2002. Retrieved January 29, 2019.
Saleh, Alam. (2013) Ethnic Identity and the State in Iran. New York, NY: Palgrave Macmillan.
Verba, Sidney; Schlozman, Kay Lehman; Brady, Henry E. (1995). Voice and Equality: Civic Voluntarism in American Politics. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Tajfel, Henri; Turner, John C (1986). The Social Identity Theory of Intergroup Behavior. In Worchel, Stephen and Austin, William G. (Eds.), Psychology of Intergroup Relations. Chicago: Nelson-Hall, pp 7-24.
Dalton, Russell J. (2013) Citizen Politics: Public Opinion and Political Parties in Advanced Industrial Democracies (6th ed.). Washington, D.C.: CQ Press.
دوره 21، شماره 1 - شماره پیاپی 81
شماره ۸۱
زمستان 1404
صفحه 195-226

  • تاریخ دریافت 28 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 16 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 12 خرداد 1405