بررسی نقش سازمان‌های مردم‌نهاد در مشارکت انتخاباتی مجلس شورای اسلامی (مطالعه موردی شهر اصفهان 1402)

پناهی بازارگه, مهین; ملائکه, حسن; صدیق, میرابراهیم

doi:10.22034/ipsa.2026.566

بررسی نقش سازمان‌های مردم‌نهاد در مشارکت انتخاباتی مجلس شورای اسلامی (مطالعه موردی شهر اصفهان 1402)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مهین پناهی بازارگه ¹

حسن ملائکه ²

میرابراهیم صدیق ³

¹ علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، اصفهان،ایران،

² گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا.

³ گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، دانشگاه آزاد اسلامی .

https://doi.org/10.22034/ipsa.2026.566

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش سازمان‌های مردم‌نهاد در مشارکت انتخاباتی مجلس شورای اسلامی در شهر اصفهان است که مبتنی بر نظریه مشارکت سیاسی وربا و دال می باشد. وربا مشارکت سیاسی را رفتاری داوطلبانه برای اثرگذاری بر تصمیم‌گیری‌های عمومی، از رأی‌دادن تا کنش اعتراضی، تعریف و دال بر تکثر قدرت و نقش گروه‌ها و نهادهای مدنی در دسترسی به حکومت تأکید دارد.هر دو نظریه سازمان‌های غیردولتی را ابزار آموزش، بسیج و نمایندگی منافع شهروندان در مشارکت سیاسی می‌دانند. روش تحقیق کمی و به شیوه پیمایشی است. جامعه آماری شهروندان عضو سمن‌های شهر اصفهان هستند که با استفاده از فرمول کوکران 384 نفر به‌صورت سهمیه‌ای انتخاب شدند. داده ها توسط پرسشنامه محقق‌ساخته با روایی صوری (ضریب لاوشه=71/0) و پایایی (آلفای کرونباخ بیشتر از 7/0) جمع آوری شد. یافته‌ها نشان داد نوع فعالیت سمن ها با میزان(113/0)، اتکا به سمن (164/0) ، اقدامات قانونی سمن ها (41/0) مشارکت مستقیم راتبیین کرده اند. تمامی شاخص های برازش مدل در سطح مطلوب بوده و حکایت از مطلوبیت مدل تجربی و برازش آن دارند. بنابراین مشارکت انتخاباتی، به‌ویژه تعاملی، حاصل تعامل سه منبع نهادی، اجتماعی و شناختی است که در پیوند با یکدیگر می‌توانند سازوکار پایداری برای مشارکت سیاسی ایجاد کنند.

کلیدواژه‌ها

مشارکت انتخاباتی

سازمان های مردم نهاد

اتکا به سمن

آگاهی سیاسی

اقدامات سمن

20.1001.1.1735790.1404.21.1.4.8

موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the role of non-governmental organizations in electoral participation in the Islamic Consultative Assembly (Case study of Isfahan city 1402)

نویسندگان English

mahin panahi bazargah ¹

Hassan Malaekeh ²

mirebrahim seddigh ³

¹ Political Science, Islamic Azad University, Shahreza Branch, Isfahan, Iran,

² Department of Political Science, Shahreza Branch, Islamic Azad University, Shahreza, Iran.

³ Department of Political Science, Shahreza Branch, Islamic Azad University, Iran.

چکیده English

This study investigates the role of non-governmental organizations (NGOs) in electoral participation in the Islamic Consultative Assembly (Parliament) elections in Isfahan, drawing on the political participation theories of Verba and Dahl. Verba conceptualizes political participation as voluntary behavior aimed at influencing public decision-making, ranging from voting to protest activities, while Dahl highlights the plurality of power and the significance of groups and civil institutions in accessing governance. Both perspectives underscore the role of NGOs as vehicles for educating citizens, mobilizing participation, and representing public interests. The research employs a quantitative survey design. The statistical population comprises citizens who are members of NGOs in Isfahan. Using Cochran’s formula, 384 respondents were selected through quota sampling. Data were collected via a researcher-designed questionnaire with confirmed face validity (Lawshe’s coefficient = 0.71) and reliability (Cronbach’s alpha > 0.70).The findings demonstrate that the type of NGO activities (β = 0.113), reliance on NGOs (β = 0.164), and legal actions of NGOs (β = 0.41) significantly explained direct political participation. Model fit indices confirmed the robustness and appropriateness of the empirical model.Overall, the study concludes that electoral participation—particularly interactive participation—is shaped by the interplay of institutional, social, and cognitive resources. The interaction of these dimensions provides a sustainable mechanism for fostering political participation.

کلیدواژه‌ها English

Electoral Participation

Non-Governmental Organizations (NGOs)

Reliance on NGOs

Political Awareness

NGO Activities

- اکبری، زینب، احمدپور پرویزیان، جعفر، درگاهی جوزستانی، سیدعبدل(1395). درآمدی بر مفاهیم و تئوری‌های مشارکت سیاسی و اجتماعی، تهران: رازنهان.

- امیری، آبتین(1392). سازمان‌های غیردولتی و مشارکت مردمی، تهران: سیروان، چاپ دوم.

- پاتنام، روبرت(1392) دموکراسی و سنت‌های مدنی، ترجمه محمدتقی دلفروز، تهران: جامعه شناسان.

- حیدری، نصرت اله، جمشیدی، محسن(1395).نقش و جایگاه سازمان‌های مردم‌نهاد در مشارکت سیاسی در دوران‌های ریاست جمهوری خاتمی، احمدی‌نژاد و روحانی، فصلنامه تخصصی علوم‌سیاسی، دوره 12،(36)،صص 125-152.

- دال، رابرت(1392). تحلیل سیاسی پیشرفته، ترجمه فرشاد علیخانی، تهران: جاودان خرد.

- رهبرقاضی,محمودرضا و نوعی باغبان,سید مرتضی . (1401). مشارکت انتخاباتی در ایران: تاثیرات مستقیم و غیر مستقیم رسانه‌های اجتماعی از طریق ارزش‌های رهایی و سکولاریسم. پژوهشنامه علوم سیاسی, 17(3), 87-116. doi22034/ 022.467

- سعیدی، محمدرضا(1393). درآمدی بر مشارکت مردمی و سازمان‌های غیر دولتی، تهران: انتشارات سمت.

- سفیدی، هوشمند(1398). آگاهی سیاسی و رأی آگاهانه، تهران: نشر حانون.

- شارع پور، محمود( 1385). سرمایه اجتماعی: مفهوم سازی، سـنجش و دلالت‌های سیاست‌گذاری، ساری: انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی مازندران.

- شهرام نیا,سید امیر مسعود و ملائی,صابر (1390). تحلیل تأثیر آگاهی سیاسی معلمان بر شرکت در انتخابات؛ مطالعه موردی معلمان نواحی (1) و (3) اصفهان. (e139). پژوهشنامه علوم سیاسی, دوره ششم)(شماره 1), e139.

- شفیعی سیف آبادی,محسن (1400). بررسی دلایل کاهش میزان مشارکت مردمی در انتخابات 1400 و آینده رفتار انتخاباتی شهروندان؛ برپایه نظریه مشارکت سیاسی میلبراث و نظریه سناریو نویسی شوارتز. پژوهشنامه علوم سیاسی, 16(3), 61-108. doi: 10.22034/ipsa.2021.439

- عشایری، طاها؛ جهان پرور، طاهره؛ رقمی، فائزه؛ منتی، ایوب؛ (1403) مطالعه رفتار انتخاباتی اقوام ایرانی و عوامل مؤثر بر آن: فراتحلیل پژوهش‌ها(1401-1388)، مجله: راهبرد سیاسی- شماره 29 صص 163 تا 198.

- علی‌اکبری، افسانه؛ حیدری، نصرت اله، بخشایشی اردستانی، احمد. (1403). بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر مشارکت سیاسی دانشجویان شهر ایلام، مجله: فرهنگ ایلام- شماره 82 و 83 ، صص 7 تا 29 .

- غضنفری، هنگامه(1394). سازمان‌های غیردولتی و فرآیند صلح بین‌المللی، تهران: بنیاد حقوقی میزان.

- لیل گوئل، لستر میلبرت.(1396). مشارکت سیاسی، ترجمه دکتر سید ابوالحسن رحیمی، تهران: بنیاد حقوقی میزان.

- مجدی نسب، محمد اسلام (1398). مشارکت سیاسی چگونگی و چرایی، تهران: نشر جامعه شناسان.

- مدرسی، محمد؛ ابطحی، سید مصطفی؛ برزگر، کیهان؛ (1403) بررسی مشارکت سیاسی شهروندان اهوازی در یازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی. مجله: رهیافت انقلاب اسلامی - شماره 68 ، صص 117 تا 144 .

- نژاد بهرام، زهرا(1388). موانع مشارکت سیاسی زنان در ایران، تهران: نشر رسانش.

- نیازی، محسن، حسن‌زاده، زهرا، محمدزاده، مهدی (1399) مشارکت سیاسی از نظریه تا عمل و استراتژی‌ها، تهران: نشر نقد فرهنگ.

- نوروزی، اصغر(1403) تحلیل عوامل مؤثر بر مشارکت سیاسی در جوامع روستایی (مطالعه موردی: شهرستان لنجان)، برنامه ریزی فضایی (جغرافیا)» زمستان 1403 - شماره 55 ISC (18 صفحه - از 85 تا 102)

- Boulding, C., & Holzner, C. A. (2020). Community Organizations and Latin America’s Poorest Citizens: Voting, Protesting, and Contacting Government. Latin American Politics and Society, 62(4), 98–125. https://doi.org/10.1017/LAP.2020.17

- Boulding, C. (2014). NGOs, Political Protest, and Civil Society. https://www.cambridge.org/core/books/ngos-political-protest-and-civil-society/1D42566DE3B74DFB7DE5FA5A666E0D25

- Canpolat, M. D. (2023). The role of non-governmental organizations on participation in political life: the case of the turkish diaspora in germany. Turkish Journal of Diaspora Studies. https://doi.org/10.52241/tjds.2023.0063

- Kosygina, K. E., Kaminsky, V. S. (2020) The Role of Non-Commercial Organizations in Increasing the Electoral Activity of Citizens 3 (3), 90–111. https://doi.org/10.14258/SSI(2020)3-07

- Jagadish B. (2014). Strengthening the effectiveness of democratic governance: efforts by non-governmental organisations. Abhinav-National Monthly Refereed Journal Of Research In Arts 38; Education 3 (1), 42–52

- Parry, G., Moyser, G., & Day, N. (1992). Political Participation and Democracy in Britain. Cambridge: Cambridge University Press

- Vallejo, K. (2011). NGOs, politics, and participation: A critical case study of the foreign funded NGO sector and its capacity to empower local communities. 2(1),3. https://pubs.lib.umn.edu/index.php/reconsidering/article/download/570/564