چارچوب تحلیلی ساختار-کارگزار در سیاست خارجی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

تحلیل و بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تحت تاثیر نظریه های گوناگون و بعضا متعارض قرار دارد. اندیشمندان تلاش کرده اند تا با رویکردهای نظری متفاوتی همچون واقع گرایی، آرمان گرایی، سازه انگاری و تحلیل گفتمانی سیاست خارجی را مورد بررسی قرار دهند. بنابراین دستیابی به چارچوب تحلیلی مناسب برای شناسایی عناصر موثر در تدوین سیاست خارجی جمهوری اسلامی ضروری می نماید. هدف این نوشتار بررسی امکان بکارگیری نظریه ساختار-کارگزار(ساخت یابی) در تحلیل سیاست خارجی ایران است. به عبارتی هدف پاسخ دهی به این پرسش است که: آیا نظریه ساخت یابی می تواند به عنوان چارچوبی مفهومی و نظری برای تحلیل سیاست خارجی ایران به کار گرفته شود؟ پاسخ موقت چنین است که: چارچوب تحلیلی ساختار- کارگزار ابزار مناسبی برای بررسی تحول رفتار و روندهای حاکم بر سیاست خارجی ایران است. مقاله حاضر پس از تبیین جایگاه نظریه ساخت یابی در حوزه جامعه شناسی و چگونگی ورود این نظریه به حوزه روابط بین الملل به امکان به کارگیری آن را در تحلیل سیاست خارجی می پردازد. سپس عناصر ساختاری و کارگزاری موثر در شکل گیری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را بررسی می نماید.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Analytical Framework of Structure-Agency in Iran's Foreign Policy

نویسنده [English]

  • ebrahim aghmohammadi

چکیده [English]

Analyzing the foreign policy of the Islamic Republic of Iran (I.R.I) has been influenced by different and some paradoxical theories. Scholars have attempted to study different eras of Iran’s foreign policy using various theoretical approaches such as realism, idealism, constructivism, and discourse analysis. Therefore, it seems essential to achieve an appropriate analytical framework in order to identify the effective elements in formulating the Islamic Republic of Iran’s foreign policy. In our view, analytical framework of structure- agency (structuration) is an appropriate means to study behaviors and processes in Iran’s foreign policy. The present article addresses the structuration theory in sociology and how it has entered the vocabulary of international relations studies, and discusses about its applicability to the foreign policy analysis. Finally, it deals with elements of structure and agency affecting the formation of the Islamic Republic of Iran’s foreign policy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran’s Foreign Policy
  • Structuration
  • Critical Realism
  • Ideology
  • International Organizations
  • Power Structure
  • geopolitics
  • تاریخ دریافت: 09 دی 1388
  • تاریخ بازنگری: 02 فروردین 1391
  • تاریخ پذیرش: 20 آذر 1389