جدال اخلاق و سیاست در اندیشه خواجه نصیرالدین طوسی و نیکولو ماکیاولی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

مطالعه رابطه اخلاق و سیاست و ایجاد یک نوع تعامل میان نظریه اخلاقی و نظریه سیاسی، یکی از مسائل مهم علمی در حوزه فلسفه سیاسی است. خواجه نصیرالدین طوسی و نیکولو ماکیاولی ازجمله فیلسوفان و مردان سیاسی هستند که در دو سنت فکری متفاوت (اسلام و غرب)، در مطالعات فلسفی و سیاسی خود به جرح و تعدیل رابطه اخلاق و سیاست پرداخته اند. این مقاله صرف نظر از تفاوتهای ضروری و خاص دو سنت فکری، با توجه به مشترکات عمومی و مبتنی بر مسائل مشترک اجتماعی- سیاسی، ضمن تحلیل روزگار پرآشوب و نابسامانِِ هر دو متفکر و مقایسه نظریات اخلاقی و سیاسی آنها، بر آن است تا نشان دهد که چرا و چگونه خواجه نصیر و ماکیاولی نظریه خود را با غایاتی متفاوت، یکی آرمان گرایانه، معطوف به جامعه اسلامی و فرا این جهانی، و دیگری واقع گرایانه، معطوف به ایتالیای زمان خود و این جهانی ارائه می دهد. افزون براین، در این مقاله تلاش شده است با الهام از رویکرد کلان اسپریگنز و هرمنوتیک متن، در فهم منطق درونیِ نظریه های سیاسی، ضمن کالبد شکافی آراء اخلاقی و سیاسی هر یک از دو متفکر اسلام و غرب، از طریق تحلیل مبانی اخلاقی و سیاسی هر یک نشان داده شود که چرا و چگونه راهبرد سیاسی این دو متفکر، علیرغم اعتقاد به اخلاق دو سطحی و نقطه عزیمت واحد، به غایاتی متفاوت در رهیافت رابطه اخلاق و سیاست، رسیده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Conflict between Ethics and Politics in the Thoughts of Khajeh-Nasiredin Toosi and Niccolo Machiavelli

نویسندگان [English]

  • Farshad Shariat
  • Mahdi Naderi Babanari

چکیده [English]

The study of the relation between ethics and politics and establishment of some sort of interaction between ethical and political theories, is one important scientific issue in the area of political philosophy. Khajeh-Nasiredin Toosi and Niccolo Machiavelli are among the philosophers and politicians who have discussed the modification of the relation between ethics and politics in their philosophical and political studies. Analyzing the stormy and unorganized era of the both thinkers and comparing their ethical and political theories, this article is to show why and how Khajeh-Nasiredin and Machiavelli present their theories with different extremities; idealistic and focused on Islamic and trans-global society by the former and realistic and focused on Italian and global society of his time by the latter. Moreover, inspired by the general approach of Thomas Spragens as well as the hermeneutics, in understanding the internal logic of texts, this article tries to show how these two philosophers reached to different conclusions in their theories.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ethics
  • Politics
  • Khajeh-Nasiredin Toosi
  • Niccolo Machiavelli
  • تاریخ دریافت: 15 فروردین 1391
  • تاریخ پذیرش: 15 فروردین 1391