تاثیر اندیشه¬های نوسلفیسم بر روند فکری- ایدئولوژیک القاعده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

مقاله حاضر، تلاش دارد ضمن بازخوانی آرا و اندیشه­های مکتب نوسلفی و بیان تفاوت­های آن با مکتب فکری وهابی، سلفی سنتی و سلفی اصلاح طلب، میزان تاثیرگذاری آن بر روند فکری تشکیلات القاعده را مورد بررسی و کنکاش قرار دهد.
پرسش اصلی نویسنده این است آرا و اندیشه­های نوسلفیسم دارای چه ویژگی­هایی است که توانسته بر پیکره سازمان القاعده انطباق و چسبندگی فکری ایجاد کند؟ اهمیت این شناخت برای تحلیل­گران مسائل جریان­های اسلامی در چیست؟ آیا این جریان فکری، منافع جمهوری اسلامی ایران را در منطقه خاورمیانه با خطراتی مواجه ساخته و   می­سازد؟ بحث اصلی این مقاله است که مجموعه شرائط فکری ­- محیطی خود القاعده و نیروهای فکری آن در منطقه بهمراه عملکرد عنصرخارجی، در تاثیرپذیری القاعده از اندیشه­های نوسلفی نقش بسزایی داشته است. به عبارت دیگر مجموعه عوامل درونی و برونی در شکل­گیری فکری- ایدئولوژیک القاعده تاثیر قابل ملاحظه­ای داشته است.
       جمع بندی این مقاله دلالت بر این دارد تشکیلات القاعده در جهان عرب و غیر جهان عرب، از  اندیشه­ها و آرا مکتب نوسلفی تاثیر مستقیم پذیرفته و براساس آموزه­های این مکتب اعتقادی، اقدامات عملی و جهت­گیری­های رادیکال خود را استوار ساخته است. به عبارت دیگر، اگر تاثیر پذیری عمیق تشکیلات یاد شده از اعتقادات و اصول فکری نوسلفیسم نبود، القاعده هرگز نمی­توانست دست به چنین سطحی از خشونت در کشتن مردم بی گناه، چه مسلمان و چه غیر مسلمان، بزند.
نویسنده نتیجه می­گیرد که شکل­گیری روند فکری القاعده تاثیر پذیرفته از اندیشه­ها و اعتقادات مکتب نوسلفی است و این اندیشه تا حد زیادی منافع جمهوری اسلامی ایران را در منطقه با چالش مواجه می سازد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Impact of Neo-salafists Thoughts on the Thinking-Ideological Trend of Al-Qaida

نویسنده [English]

  • Mohammad Mahmoudian

چکیده [English]

Recalling Neo-salafi school’s opinions and thoughts and explaining the differences with Wahhabism, traditional Salafi and reformist Salafi school, this paper attempts to study and analyze the effectiveness of Neo-salafism on the thinking trend of Al-Qaida.  The main question is what the characteristics of opinions and thoughts by Neo-salafism are that have made it able to establish thinking conformity and coherence in Al-Qaida?  How is this information important for analysts of Islamic movements? Is such thinking trend, has brought about some threats to the interests of the Islamic Republic of Iran in the Middle East? The main discussion here is that Al-Qaida’s own thinking-environmental conditions and its theorists in the region along with the influence of foreign elements, have paved the way for Neo-Salafi thoughts to affect Al-Qaida. In other words, a set of internal and external factors in thinking-ideological formation of Al-Qaida has had a significant impact. The summary of the paper implies that Al-Qaida in Arab and Non-Arab Worlds, has been affected directly by Neo-salafi school’s opinions and thoughts and based on teachings by this theological school, has made its practical actions and radical orientation. In other words, if it was not for the deep efficacy of the mentioned organization from the Neo-salafism thinking principles and beliefs,  Al-Qaida would never reach to such level of violence in killing innocent people, Muslim or non-Muslim. The author concludes that the formation of Al-Qaeda’s thinking trend is affected by Neo-salafi school’s thoughts and beliefs and such thought takes the interests of the Islamic Republic of Iran into challenge in the region to some great extent.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Al-Qaeda
  • Ibn Teymiyye
  • Abul Ala Maududi
  • Salafism
  • Seyed Ghotb
  • political Wahhabism

دوره هفتم، شماره 3
تابستان 1391
صفحه 79-114
  • تاریخ دریافت: 10 بهمن 1390
  • تاریخ بازنگری: 23 اردیبهشت 1391
  • تاریخ پذیرش: 09 آبان 1391