تعارض سیاستهای رشد و بازتوزیع در اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه اصفهان

چکیده

در این مقاله الگویی جدید برای اقتصاد سیاسی ایران ارایه می شود.به دلیل وجود نهادهای مدرن و سنتی در ایران ،رابطه اقتصاد و سیاست در ایران بویژه بعد از انقلاب ،به حدی از پیچیدگی رسیده است که صرفا با الگوهای تک علیتی مثل الگوی دولت رانتیر یا استبداد نفتی، قابل تبیین نیست.در ایران به دلیل وجود منابع نفت و گاز و درآمد حاصل از آنها،با ساختار اقتصادی خاصی مواجه هستیم که به ان بیماری هلندی گفته می شود.اما نکته مهمتر، نتایج سیاسی وجود چنین رانتی در ساختار مالی دولت است که آن را به یک دولت رانتیر نزدیک می کند. ولی نکته جالب اینجا است که دولت در ایران یک دولت رانتیر خالص نیست.مجموعه این شرایط و ویژگیها باعث می شود دولت در مواجهه با یک بحران اقتصادی، نتواند عقلانیت لازم را از خود نشان دهد و بین الزامات مختلف تولید(عقلانیت اقتصادی) و توزیع(مشروعیت سیاسی) که بعضا در تعارض با یکدیگراند،آشتی برقرار کند.لذا اغلب شاهد این هستیم که بعد از یک دوره از سیاستهای محتاتانه و محافظه کارانه در حوزه اقتصاد،دولتها در دام سیاستهای اقتصاد کلان از نوع توده گرایانه گرفتار می شوند.در چنین شرایطی توصیه های معمول علم اقتصاد از جمله قاعده گذاری های پولی و مالی از حل این مسئله قاصر است؛ لذا بحرانهای اقتصادی راه حل عملی نمی یابند بلکه انباشته و تعمیق می شوند. تبیین این مسئله در چارچوب یک رویکرد سیستمی که ما انرا الگوی بحران می نامیم قابل بیان است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

CONTRADICTIONS OF GROWTH/REDISTRIBUTION POLICIES IN POLITICAL ECONOMY OF THE ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN

نویسنده [English]

  • Abdolhamid Moarefi Mohammadi

چکیده [English]

In this paper, we propose a new model for the political economy of Iran. In the shadow of coexistence of modern and traditional institutions in Iran, we have had complex relationship between politics and economy, especially after revolution, so that the political economy could not been explained only by a single casualty model such as rentier state or oil despotism. In Iran, due to the existence of oil and gas resources and their revenues, we face with a special economic structure named Dutch disease in the microstructure of economy. But the more important is the political consequences of this rent in the financial structure of the state that led it to a rentier state. But, Iranian state is not a pure rentier one. The combination of these conditions and features make the government not to show the required rationality in economic crisis and could not reconcile between different requirements of production (economic rationality) and distribution (political legitimacy). Therefore, after a period of careful and conservative policies, we witness the governments entrap by the populistic macro-economic policies. At these conditions, regular recommendations of economic science including polio-financial regulations could not solve the problem. Therefore, economic crisis do not find practical solutions and they will be aggregated and deepened. The explanation of this problem is only possible in a systemic approach named Crisis Model.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Welfare State
  • Rentier State
  • Populistic Macro-Economy
  • Dutch Disease
  • Systemic Approach

دوره 12، شماره 4
پاییز 1396
صفحه 165-202
  • تاریخ دریافت: 10 خرداد 1396
  • تاریخ بازنگری: 30 مهر 1396
  • تاریخ پذیرش: 30 مهر 1396