تحلیل نظری ساز و کارهای حل و فصل مناقشات پساانتخاباتی؛ با نگاهی به ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 استادیار سیاستگذاری عمومی دانشگاه شهید باهنر کرمان

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده

انتخابات، آن گونه که در دموکراسی های لیبرال اجرا می شوند، ابزاری هستند که با استفاده از آن شهروندان افراد مورد نظر خود را برای مناصب عمومی انتخاب و صلاحیت اعمال قدرت را به آن ها اعطا می کنند. در عین حال، انتخابات فرآیندهای رقابتی نیز هستند که می توانند زمینه ساز تنش ها، کشمکش ها و مناقشات گاه طولانی، توأم با خشونت سیاسی شده و در نتیجه، منجر به بی ثباتی سیاسی و اجتماعی شوند. در اینجاست که موضوع مناقشات انتخاباتی و چگونگی حل و فصل آن ها اهمیت پیدا می کند. مناقشات جزئی ذاتی از فرآیند انتخابات هستند که ممکن است در هر مرحله از فرآیند چرخه انتخاباتی (قبل، طی و پساانتخابات) روی دهند. از این رو، پژوهش حاضر کوشیده است با تحلیل نظری مطالعات مرتبط با مناقشات پساانتخاباتی، به شناسایی ساز و کارهایی بپردازد که عمدتاً در حل و فصل مناقشات پساانتخاباتی به کار گرفته می شوند. یافته ها بیانگر این است که در حل و فصل مناقشات انتخاباتی سه دسته ساز و کار وجود دارند: ساز و کار های رسمی/دولتی؛ غیر رسمی/جایگزین و تلفیقی؛ به معنای به کارگیری ترکیبی از سازوکار های رسمی و غیر رسمی. بر این اساس، چرخش از تأکید صرف بر رویکرد و به کارگیری ساز و کارهای رسمی به سمت رویکرد تلفیقی و استفاده از سازوکارهای غیررسمی/ جایگزین به عنوان مکمل سازوکارهای رسمی که متناسب با نوع نظام سیاسی، سیستم انتخاباتی، زمینه های اجتماعی - فرهنگی و نوع مناقشه در یک کشور باشد، پیشنهاد می شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Theoretical Analysis of Resolution Mechanisms of the Post-Electoral Disputes; with a brief glance at Iran

نویسندگان [English]

  • yahya kamali 2
  • sara porshikhali 3

2 استادیار سیاستگذاری عمومی دانشگاه شهید باهنر کرمان

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده [English]

Elections, as conducted in liberal democracies, are the means by which citizens elect the individuals they desire for public office and grant them the power to exercise power. Hence, elections are a key component of the democratization process expected to transparently, freely, fairly and peacefully make change in government and the distribution of power in a political system. Yet, elections are also competitive processes that can provide the context for tensions, disputes and sometimes long-term conflicts with political violence and, consequently, lead to political and social instability. This is where the issue of electoral disputes and how to resolve them become important. Disputes are inherent components in the electoral process that may happen at any stage of the electoral cycle (pre, during, and post-election stages). Hence, the present study has tried to identify and classify mechanisms used to resolve post-election disputes through a Theoretical Analysis on related studies. Based on the findings of the study, there are three types of resolution mechanisms of electoral disputes, including: formal/governmental mechanisms, informal/alternative mechanisms and, integrated, i.e. the use of a combination of formal and informal mechanisms. Here, it is recommended to shift from more emphasis on the approach and the use of formal mechanisms towards the integrated approach and the use of informal/alternative mechanisms as complementary to formal mechanisms appropriate to the type of political system, electoral system, socio-cultural contexts and type of dispute in any country.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Election
  • Electoral Process
  • Electoral Dispute
  • Mechanism
  • Electoral Dispute Resolution Mechanisms
الویری (1388) در غفاری، مصطفی (1397) فتنه تغلّب (روایت هایی از متن و فرامتن فتنه ی 88)، تهران، نهضت نرم افزاری (وابسته به انتشارات انقلاب اسلامی).
توسلی جهرمی، منوچهر (1381-1380)، «نگاهی به شیوه های جایگزین حل اختلاف (ADR) در مقررات جدید اتاق بازرگانی»،  مجلة حقوقی، نشریة دفتر خدمات حقوقی بین المللی جمهوری اسلامی ایران، ش 26 و 27.
 
دهخدا، علی اکبر (1390 )، فرهنگ متوسط دهخدا، س-ی. جلد دوم، چاپ دوم، تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران.
خاتمی (1388)، « رفراندوم قانونی، راه برن رفت از بحران کنونی است» (منبع آنلاین) 28 تیر 1388 در؛https://www.dw.com/fa-ir/.
دهقانی، جواد ؛ ملکوتیان، مصطفی (1394)، «نقش راهبردی مقام معظم رهبری در ناکام گذاردن وقایع انتخابات ریاست جمهوری سال 1388»، فصلنامه علمی- پژوهشی انقلاب اسلامی، سال دوازدهم، ش 43.
 
سایت شورای نگهبان (1391)، «قانون انتخابات ریاست جمهوری ایران با آخرین اصلاحات» (منبع آنلاین) 17 اسفند 1391 در؛ https://shora-gc.ir.
 
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایرن مصوب 1368/. به اهتمام ابوذر بهروزی، آفرین مطلبی مقدم، (1388)، تهران، انتشارات نوآور.
 
 
قیصری، نورالله؛ طاهری فدافن، دانیال؛ و باقری فارسانی، مهدی(1394)، «مدیریت انتخابات در ایران؛ کیفیت و ارزیابی اجرا»، فصلنامه پژوهش های راهبردی سیاست، سال چهارم، ش 13.
 
واعظی، محمود(1384)، « مبانی نظری میانجی گری در مناقشات بین المللی »، دانشنامه حقوق و سیاست، سال اول، ش 2.
 
هاشمی رفسنجانی، ب (1388)، «خطبه های آیت الله هاشمی رفسنجانی در نماز جمعه» (منبع آنلاین) 26 تیر 1388 در؛https://old.alef.ir.
 
هانتینگتون، ساموئل (1392)، موج سوم دموکراسی در پایان سده بیستم، ترجمه احمد شهسا، چاپ پنجم، تهران:  انتشارات روزنه.
 
Afolabi.,Babatunda, Avasiloae, Sabina (2015), Post- Election Assessment of Conflict Prevention and Resolution Mechanisms in Nigeria, Available at: www.hdcentre.org /uploads, 2016/06.
Agbehonou, E (2014),  A Preventive Approach to Post-Election Conflicts in Contemporary Africa, Dissertation for the Degree of Doctor of Philosophy in International Conflict Management, kenncsaw State University, Available at: http://digitalcommons. kennesaw.edu/etd.
 Alem, Yasmin (2011) Duality by Design: the Iranian Electoral System, International Foundation for Electoral Systems (IFES), Available at: www.IFES.org
Alvarez, R (2001) Explaining the Quality of Elections: Electoral Dispute Resolution Matter, Available at: https://ecpr.eu.
Becerra, Jessica (2018),  The Possibility of Using Alternative Dispute Resolution for Election Law Disputes, Pepperdine  Dispute Resolution Law Journal Vol.18, ISU 1, p.p 117-138, Available at: https://digitalcommons.pepperdine.edu/drlj.
Bekoe, D. A (2012), Introduction: the Scope, Natute, and Pattern of Electoral Violence in Sub- Saharan Africa. In Bekoe, D.A (Ed.), Voting on Fear: Electoral Violence in Sub- Saharan Africa, Washington, D.C: Uni States Institute of Peace Press.
Carter Center (2018), Final Report: 2017 Kenya General and Presidential Elections Available at: http://reliefweb.int.
Darmanovic, Srdjan (2010),  Electoral Disputes- Procedural Aspects In: Supervising Electoral processes (2010), council of Europe publishing, Available at: Http://book.coe.int.
DRI (2013),  Election Dispute Resolution: Analysis of Pakistanʼs Mechanisms Prior to the 2013 Parliamentary Elections, Available at: www.democracy-reporting.org/Pakistan. Democracy Reporting International. e:
Eshetu, Tefera., Getu, Mulugeta (2009) Alternative Dispute Resolution: Teaching Material, the Justice and Legal System Research Institute.
Fath – Lihic, Annette M., Brancati ,Dawn (2018),  Elections and Peacebuilding: why the Timing and Sequencing of Transitional Elections Matter, Electoral Integrity Initiative.
Fischer, Jeff (2002),  Electoral Conflict and Violence: A Strategy for Study and Prevention. In: IFES White Paper, Available at: http://aceproject.org lero.en/topics lelections-security/ UNPAN 192.
Gleb, Alan., Diofasi, Anna (2016), Biometric Elections in Poor Countries: wasteful or a Worth While Investments? Available at: http://www.cgdev.org/ publication/ biomtric election-poor countries- wasteful-or-worthwhile-investment.
Green, Rebecca (2012), Mediation and Post-Election Litigation: A way forward, Faculty Publications. Paper1479., Ohio state Journal on Dispute Resolution vol.27, N.2. p.p 325-369. Available at: http://scholarship.law.wm.edu/facpubs/1479.
Hoglund, K. & Jarstad, A. K (2010), Strategies to Prevent and Manage Electoral Violence: Consideration for Policy, Policy & Practice Brief knowledge for Durable Peace, the African Center for the Constructive Resolution of Disputes (ACCORD), Available at: www.accord.org.za.
IDEA (2010) Electoral Justice: An Overview of the International IDEA Handbook, Available at: WWW.idea.int.
Institution WANEP (2011), Responding to Electoral Disputes in West Africa (Experts Meeting for the Development of a Practice Guide), Available at: www.wanep.org/attachments article.
Jackson, Rachel (2013),  Creating Avenues to Resolve Election: Didputes: Conflict Management Commitees in Zambia, 2001-2011, Available at:www.princeton.edu/successfulsocieties.
James, S. T (2018) Comparative Electoral Management: Networks, Performance and Instruments, Available At: www.tobyJames.com.
Jinadu, Adele (2014),  Lessons from Electoral Management and Processes in West Africa, South Africa Institute of International Affairs (SAIIA).
Kaaba, Oʼbrien (2015) The Challenges of Adjudicaiting Presidential Election Disputes in Africa: Exploring the Viability of Establishing an African Supranational Elections Tribunal, university of South Africa.
 Khaled, Mohammed Aman., &  Kulliyyah, Ahmad Ibrahim (2008), Mediation: Avaibale Mechanism in Africa's Political Crisis- A Case Study of Kenya's Post-Election Crisis 2008, International Islamic university Malaysia.
Khalid, F (2014),  Traditional Mechanisms of conflict Resolution: An Analysis of Jirga in Pakhtoon Society.
Kovick, D., Young, J. H. & Tohbi, L. V (2011) «Alternative Dispute Resolution Mechanisms», In: Guidelines for understanding, Adjudicating, and Resolving Disputes in Elections (GUARDE), Edited by Chad Vickery, International Foundation for Electoral Systems (2011), Washington, D.C.
Lama- Rewal, Stephanie. Tawa. (2009), Studying Eiections in India: Scientific and Political Debates. South Asia Multidisciplinary Academic Journal,  Available at: http://samja, revues.org/2784..
Merriam- Webster, Dispute,(2017),  .Available at: https://www.meriam-webster.com.
 Nkansah, Lydia (2015), Dispute Resolution and Electoral Justice in Africa the Way for Word, Available at: https://www.codsria.org>IMG>.
 Odoziobodo, Severus Ifeanyi., Banko, Hyginus Okibe (2017),  From Pessimism to Optimism: An Assessment of Elections Conducted in Nigeria from 1999-2015, the International Journal of Humanities  &Social Studies.
Pastor, R. A (1999), the Role of Electoral Administration in Democratice Transitions: Implications for Policy and Research. Democratization. Vol.6, No.4: 1-27. Available at: http://www.american.edu/ia/cdem.
Popova, Maria (2006), Watchdogs or Attack Dogs? The Role of the Russian courts and the Central Election Commission in the Resolution of Electoral Disputes, Europe- Asia Studies.
Wikipedia,  (2017),  List of Controversial elections, (2017),  Available at: https://en.m.wikipedia.org.
ZESN (2007),  Zimbabwe Election Support Network (ZESN), Available at: www.zesn.org.zw/ wp-content/.
  • تاریخ دریافت: 16 آبان 1398
  • تاریخ بازنگری: 27 بهمن 1398
  • تاریخ پذیرش: 22 اسفند 1398