بررسی عوامل ایدئولوژیکی گرایش به پوپولیسم در ایران معاصر(مطالعه موردی دهه 1320 هجری خورشیدی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه مطالعات منظقه ای، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده
پوپولیسم ویژگی سیاست در دوران مدرن می باشد، دورانی که نقش قدرت مردم در عرصه سیاست و نحوه بهره گیری از آن اهمیت و موضوعیت پیدا کرد. پوپولیسم به معنای توسل بی‎واسطه و بی‎قاعده به قدرت مردم، یکی از مهمترین آسیب‎ها و چالش‎هایی است که نظام سیاسی مبتنی بر نمایندگی تاکنون با آن دست به گریبان بوده است. بی تردید پوپولیسم مانند هر پدیده سیاسی و اجتماعی، متأثر از عوامل و زمینه‎هایی است که در گرایش به آن تاثیرگذار می‎باشد. ابزاربودگی و خلأ ارزشهای بنیادین پوپولیسم باعث گشته تا این پدیده از ضعفها و نداشته های سیاسی و اجتماعی یک جامعه وهمچنین سایرامکان‎های اندیشگی و ایدئولوژیکی استفاده نماید. در این مقاله تلاش شده است عوامل ایدئولوژیکی گرایش به پوپولیسم در دهه 1320 هجری خورشیدی ، از طریق روش تحلیل کیفی و با بهره‎گیری از نظریات پل تاگارت در خصوص پوپولیسم مورد بررسی قرارگیرد. نتایج به دست آمده بیانگر آن است که عوامل ایدئولوژیکی (ایدئولوژی توده ای و ناسیونالیسم) در گرایش به پوپولیسم تاثیرگذار بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Investigating the ideological factors of populism in contemporary Iran (a case study of the twenties)

نویسندگان English

Babak Naderpour 1
Hojatollah Darvishpour 1
Seyed Abdoalamir Nabavi 2
Mehdi Akhavan Khodashahri 3
1 Assistant Professor, Department of Political Science, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Regional Studies, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 PhD student in Political Sociology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Populism is a feature of politics in the modern era, an era in which the role of people's power in politics and how to use it became important and relevant. Populism, in the sense of direct and unregulated appeal to people's power, is one of the most important harms and challenges that the political system based on representation has been dealing with so far. Undoubtedly, populism, like any political and social phenomenon, is affected by factors and contexts that influence its tendency. The instrumentality and void of fundamental values of populism has made this phenomenon use the political and social weaknesses and lacks of a society as well as other ideological and ideological possibilities. In this article, an attempt has been made to investigate the ideological factors of the trend towards populism in the twenties, through the qualitative analysis method and by using Paul Taggart's theories about populism. The obtained results indicate that ideological factors (mass ideology and nationalism) are influential in the trend towards populism.

کلیدواژه‌ها English

Contemporary Iran
mass ideology
representative system
nationalism
tendency towards populism
آبراهامیان، یرواند (1391). ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی. چاپ نوزدهم. تهران: نشرنی.
آبراهامیان، یرواند (1390). تاریخ ایران نوین. ترجمه شهریار خواجیان. تهران: نشر دات.
احمدی، حسنعلی (1385). پوپولیسم فرهنگی – سیاسی پیامدها و راهکار برون رفت. مجله مطالعات میان فرهنگی.
احمدی و فاضلی، حمید و حبیب­الله (1386) ناسیونالیسم، مشکله هویت  و دولت ملی در تئوری اجتماعی. فصلنامه سیاست. شماره 4.
اوزکریملی و رنجبر، اوموت و مقصود (1384). نظریه­های ناسیونالیسم. فصلنامۀ مطالعات ملی. دوره 24، شماره 4، 166-153.
ایرانی، ناصر. (1368). «بحران دموکراسی در ایران. " مجله دانش. شماره 56 ، 119 – 112.
بنی جمالی ، احمد (1395). آشوب ؛ مطالعه­ای در زندگی و شخصیت دکتر محمد مصدق. تهران: نشر نی
بشیریه، حسین (1395). گذار به دموکراسی. تهران: نگاه معاصر.
تاگارت، پل (1391). پوپولیسم. ترجمه حسن مرتضوی. تهران: انتشارات آشتیان.
جاویدی و جعفرآبادی ، طاهره و کلاته (1385). "کندوکاوی در ابعاد و گستره مفهوم دموکراسی. " مجله جامعه­شناسی ایران. دوره 7 ، شماره 2، 170-147.
حاتمی، عباس (1398). "پوپولیسم و کورپوراتیسم در پهلوی دوم، ابزارهای نرم برای اقتدار گرایی سخت." فصلنامه علمی-تخصصی جستارهای سیاسی معاصر. دوره 6، شماره 16، 24-1.
حاجی ناصری و محمدی، سعید علی(1402)." دیالکتیک دموکراسی و دولت سازی در عصر مشروطیت." پژوهشنامه علوم سیاسی. دوره 18، شماره 3، 44-7
خلیقی، یاسمین و همکاران (1394). " تأثیرات ایدئولوژی چپ در عرصه انتخاب آثار ادبی جهت ترجمه (مورد پژوهی: آثار ادبی ترجمه شده در دوران فعالیت رسمی حزب توده (1332-1320). " مجله مطالعات زبان و ترجمه. دوره 48، شماره 3، 28-1.
دلیر پور، پرویز.(1398). "زمینه های سیاسی و اجتماعی پوپولیسم و اقتدار طلبی." مجله اطلاعات سیاسی اقتصادی. شماره 279. 61-46.
درویشی و مومنی، هادی و سمیه (1399). " تاملی درباره پوپولیسم و انواع آن." فصلنامه جامعه، فرهنگ و رسانه."شماره 34، 69-85
زعیم، کورش (1379). جبهه ملی ایران از پیدایش تا کودتای 28. تهران: نشر ایران مهر.
زند وکیلی و درخشه، محسن و جلال (1402). " واکاوی نقش بسیج پوپولیستی در انقلاب اسلامی ایران(بررسی دوره تاریخی1357-1342)." جستارهای سیاسی معاصر. شماره 2، 53-27
سحابی،عزت الله (1380). مصدق، دولت ملی و کودتا. تهران: انتشارات طرح نو.
سفری، محمدعلی (1380). قلم و سیاست. تهران: نشر نامک.
شریفیان، مصطفی. (1396). ریشه های سیاسی و اجتماعی پوپولیسم در ایران. رساله کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه تهران.
صنیعی، سحر (1397). خاستگاه روانی پوپولیسم. تهران: انتشارات مهرگان خرد.
طاهرزاده کوزانی، سید مصطفی و همکاران (1402). " خوانش پسا استعماری هویت در اندیشه مصدق؛ با تاکید بر روش واسازی." پژوهشنامه علوم سیاسی. دوره 18، شماره 3، 234-199
عظیمی، فخرالدین (1391). بحران دموکراسی در ایران 1332-1320. ترجمه هوشنگ مهدوی و بیژن نوذری. تهران: نشر آسیم.
غنی­ نژاد، موسی (1395). کدام ناسیونالیسم؟ مفهوم ملت در اندیشه مدرن و تعبیر رایج آن در ایران، ماهنامه مهرنامه ، شماره 5، 176-172.
غنی­ نژاد، موسی (1394). تجددطلبی و توسعه در ایران معاصر. تهران: نشر مرکز.
قادری، هاشم و همکاران (1402)."پوپولیسم و سیاست در ایران پس از انقلاب؛ تحلیل محتوای رؤسای جمهور از 1368تا 1395." پژوهش های راهبردی سیاست. دوره 12، شماره 44، 58-9
قلی پور، سلامه و همکاران (1402)." بحران نمایندگی و ظهور جنبش های اجتماعی: تحلیل تطبیقی جنبش های اجتماعی جدید و پوپولیستی." پژوهش سیاست نظری. شماره 34، 59-29
 قراگوزلو، محمد (1387). فکر دموکراسی سیاسی. تهران: نشر نگاه
کوثری، پروین و همکاران (1399). "کنش ها و واکنش های پوپولیسم و دموکراسی." فصلنامه پژوهش های سیاسی و بین المللی. شماره 44، 161-139.
گیدرُن و پانیکووسکی ، نوآم و بارت (1396). " گونه­های پوپولیسم: نگاهی به ادبیات و برنامه پژوهشی." محسن شفیعی. مجله سیاسی – اقتصادی. شماره 307 ، 51-30.
 لاکلائو، ارنست (1400). در باب عقل پوپولیستی. ترجمه علی ربیع. تهران: نشرنیماژ.
مظفری­پور، مریم و همکاران (1389). "تحلیل گفتمان تصویر «دیگری» در مطبوعات حزب توده (1331-1329)." فصلنامه رسانه. دوره 21، شماره 81، 86-.63
متقی، ابراهیم و همکاران (1400)." صور خیال؛ اسطوره و دولت مقتدر در عصر پهلوی اول." پژوهشنامه علوم سیاسی." شماره 1، 216-173
ورنرمولر، یان (1396). پوپولیسم چیست؟. مترجم بابک احمدی. تهران: نشر بیدگل.
وحدت ، فرزین (1390). رویارویی فکری ایران با مدرنیت. ترجمه مهدی حقیقت­خواه. تهران: انتشارات ققنوس.
همایون کاتوزیان، محمدعلی (1372). استبداد، دموکراسی و نهضت ملی. تهران: نشر مرکز.
Panizza,F. (2005).populism and the Mirror of Democracy,verso,London. Newyork.
Bryder,T.(2009).populism-a threat or a challenge for the democratic system? university of copenhagen faculy of social science department of political science.     
Dodson,M; and Dorraj, M.(2008). populism and foreign policy in venezuela and iran. the white head journal of Diplomacy and international Relations.       
Mudde C, Kaltwasser CR.( 2017). Populism: A Very Short Introduction Oxford, UK: Oxford
Fitzi, G, Mackert J, and Turner B, eds.(2018). Populism and the Crisis of Democracy: Volume 1: Concepts and Theory. Routledge.
Yascha M. "The people vs.(2019). democracy. Why our freedom is in danger and how to save it, 161-163.
 Finchelstein F, Urbinati N.(2018). On populism and democracy. Populism.15-37.
Waisbord, S. (2018).Why populism is troubling for democratic communication. Communication Culture & Critique 11, no. 21-34.
دوره 19، شماره 4 - شماره پیاپی 76
شماره 76
پاییز 1403
صفحه 7-40

  • تاریخ دریافت 04 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 29 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 10 آذر 1403