نگرش دانشجویان دکتری علوم سیاسی به اثربخشی این رشته در حل مسائل کارکردی در ایران

صالحی وثیق, محمدرضا; اکبرپور آلمه جوقی, علی

doi:10.22034/ipsa.2025.537

نگرش دانشجویان دکتری علوم سیاسی به اثربخشی این رشته در حل مسائل کارکردی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمدرضا صالحی وثیق ¹

علی اکبرپور آلمه جوقی ²

¹ دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، تهران، ایران

² کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه پیام نور قوچان، ایران

https://doi.org/10.22034/ipsa.2025.537

چکیده

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نگرش دانشجویان دکتری علوم سیاسی به اثربخشی این رشته در حل مسائل کارکردی ایران انجام شده است. این مطالعه با استفاده از روش تحلیل مضمون براون و کلارک و با رویکرد کیفی به بررسی عمیق تجارب و دیدگاه‌های دانشجویان پرداخت. جامعۀ مورد مطالعۀ شامل دانشجویان دکتری علوم سیاسی (دانشگاه‌های دولتی شهر تهران) بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و تکنیک اشباع نظری، 18 نفر از آن‌ها مورد مصاحبه عمیق قرار گرفتند. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی هفت مضمون اصلی شکاف تئوری-عمل، چالش‌های تحقیقاتی و روش‌شناختی، همکاری میان‌رشته‌ای، انزوای آکادمیک، مهارت‌های تفکر انتقادی، نقش علوم سیاسی در سیاست‌گذاری و موانع تأثیر میدانی شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که برنامه‌های درسی علوم سیاسی در ایران با چالش‌های ساختاری متعددی مواجه است که کارآمدی این رشته را در پاسخگویی به نیازهای واقعی کشور محدود می‌کند. مهم‌ترین این چالش‌ها شامل عدم انطباق آموزش‌ها با شرایط بومی، محدودیت‌های پژوهشی، تأثیر تحریم‌ها، روش‌های سنتی تدریس و عدم تعادل بین مسائل داخلی و بین‌المللی است. این پژوهش نشان می‌دهد که علوم سیاسی در ایران جهت رسیدن از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب نیازمند تحولی بنیادین است؛ تحولی که مستلزم بازاندیشی عمیق در مبانی نظری، روش‌شناختی و کنشی است. پژوهش حاضر راهکارهایی چون بازنگری برنامه درسی، افزایش مطالعات کاربردی، تقویت ارتباط بین دانشگاه و سیاست‌گذاران، پرورش مهارت‌های تفکر انتقادی و تقویت همکاری‌های علمی را پیشنهاد می‌کند.

کلیدواژه‌ها

علوم سیاسی

اثربخشی آموزش عالی

مسائل کارکردی

ایران

کاربردی‌سازی علوم سیاسی

20.1001.1.1735790.1403.20.1.5.2

موضوعات

عنوان مقاله English

Doctoral Students' Perspectives on the Effectiveness of Political Science in Addressing Functional Challenges in Iran

نویسندگان English

Mohammadreza Salehi Vasigh ¹

Ali Akbarpour Almeh joghi ²

¹ Doctoral student of Political Science, University of Tehran, Faculty of Law and Political Science, Tehran, Iran

² Master of Political Science, Payam Noor Qochan University, Iran

چکیده English

This research explores doctoral students' perspectives on the effectiveness of political science in addressing Iran's functional challenges through an in-depth qualitative investigation. Employing Brown and Clarke's thematic analysis method, the study conducted comprehensive interviews with 18 doctoral students in political science from Tehran's public universities, selected using purposive sampling and theoretical saturation techniques. The data analysis uncovered seven critical themes: theory-practice gap, research and methodological challenges, interdisciplinary collaboration, academic isolation, critical thinking skills, the role of political science in policymaking, and field implementation barriers. The findings reveal significant structural challenges within political science curricula in Iran that substantially limit the discipline's capacity to respond to the country's real-world needs. The most prominent challenges include misalignment between educational approaches and local contextual conditions, research limitations, the impact of international sanctions, traditional teaching methodologies, and an imbalance between domestic and international perspectives. The study concludes that political science in Iran requires fundamental transformation—a profound reconsideration of theoretical foundations, methodological approaches, and practical interventions to bridge the gap between academic learning and practical application. To address these challenges, the research proposes strategic recommendations such as comprehensive curriculum review, expanding applied studies, strengthening connections between academia and policymakers, developing critical thinking skills, and enhancing scientific collaborations. Ultimately, the study emphasizes the urgent need for a systematic approach to reimagining political science education to effectively contribute to solving Iran's functional challenges.

کلیدواژه‌ها English

Political Science

Higher Education Effectiveness

Functional Challenges

Iran

Applied Political Science

آنائی، ابوالفضل؛ و مسعودنیا، حسین. (1403). بی نظمی های پیچیده در صورت بندی توسعه ایران در دگرگونی ساختاری سرمایه داری متاخر (1400-1357). پژوهشنامه علوم سیاسی، 19 (2): 45-7.

توسلی، حمید. (1387). ارائه هشت مدل عملیاتی در چرخه سیاست‌گذاری برای اجرای مطلوب سیاست‌ها. مجله راهبرد توسعه، 15 (8): 96-74.

جهان‌بین، فرزاد؛ و مطلبی، مسعود. (1403). ارائه چرخه سیاست‌گذاری عمومی ارتقا یافته در فرایند فهم و حل مسائل عمومی. سیاست پژوهی تحول در علوم انسانی، 3 (2): 104-79.

حسینی، سیدحسین. (1395). نهضت تولید علم، کرسی‌های نظریه‌پردازی و آزاداندیشی. چاپ دوم، تهران: انتشارات آوای نور.

خشکاب، شهربانو. (1403). شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های اصلی مبانی سیاسی- اجتماعی آموزش ‌عالی ایران؛ با تأکید بر انتظارات دولت. مجلس و راهبرد، 31 (117): 495-445.

زیباکلام، صادق. (1388). سراب علوم سیاسی در ایران: کنکاشی در اسباب و علل عقب ماندگی علم سیاست در ایران. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.

سلیمی، حسین؛ و حداد، غلامرضا. (1399). آینده‌پژوهی وضعیت علوم سیاسی در ایران براساس الگوی تحلیل روند. پژوهشنامه علوم سیاسی، 15 (1): 110-75.

سینائی، وحید. (1388). دانش آموختگان علم سیاست و قوه مقننه در ایران: پیش نیازهای ایجاد تعامل. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.

صالحی وثیق، محمدرضا؛ و اکبرپور آلمه جوقی، علی. (1402). تحلیل پدیدارشناسانه نگرش دانشجویان علوم سیاسی نسبت به عوامل مؤثر بر اعتماد سیاسی (مسئولان سیاسی در جمهوری اسلامی ایران). پژوهشنامه علوم سیاسی، 18 (4): 203-169.

گل محمدی، احمد؛ و همکاران (1401). توسعه سیاسی و نهادمندی قدرت سیاسی: ارائه الگویی نوین برای سنجش توسعه سیاسی. پژوهشنامه علوم سیاسی، 2 (66): 206-163.

مرادی، فاتح. (1394). بازنمایی ساخت قدرت در فضای دانشگاه؛ با تأکید بر اندیشه فوکو. پژوهشنامه علوم‌ سیاسی، 11 (1): 212-167.

هاشمی، مسعود؛ و همکاران (1401). اقتصاد سیاسی توسعه در جمهوری اسلامی ایران: تقدم امر سیاسی بر امر سیاستی و پیامدهای توسعه ای آن. پژوهشنامه علوم سیاسی، 3 (67): 274-227.

هاولت، مایکل؛ و همکاران (1394). مطالعه سیاست عمومی چرخه‌های سیاست و زیرنظام های خط‌مشی. ترجمه عباس منوریان و ابراهیم گلشن، تهران: موسسه کتاب مهربان نشر.

هزار جریبی، جعفر؛ و همکاران (1393). بررسی عوامل مؤثر بر روند جامعه‌پذیری سیاسی دانشجویان در جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه پژوهش‌های راهبردی، 9 (39): 119-95.

Ajzen, I. (2005). Attitudes, personality and behavior. Maidenhead, United Kingdom: Open University Press.

Arceo, E.C., Barrera, J., & Incio, J. (2008). Understanding the political science student: A comparative perspective. Politikon IAPSS Journal of Political Science, 14 (2): 23-43.

Bacchi, C. (2009). Analysing Policy: What’s the Problem Represented to Be. Frenchs Forest: Pearson Education.

Bacchi, C. (2020) Problem-Solving as a Governing Knowledge: “Skills”-Testing in PISA and PIAAC. Open Journal of Political Science, 10 (2): 82-105.

Bacchi, C., & Goodwin, S. (2016). Poststructural Policy Analysis: A Guide to Practice. New York: Palgrave Macmillan.

Bednarek, AT., & et al. (2018). Boundary spanning at the science–policy interface: the practitioners’ perspectives. Sustain Sci, 13 (4): 1175–1183.

Böcher, M., & Zeigermann, U. (2021). COVID-19 und die internationale Bewältigung multipler Krisen. Vereinte Nationen, 69(3): 124–129.

Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development. Thousand Oaks, CA: Sage.

Brans, M., Timmermans, A., Gouglas, A. (2022). A Theoretical Perspective on the Roles of Political Scientists in Policy Advisory Systems. In: Brans, M., Timmermans, A. (eds) The Advisory Roles of Political Scientists in Europe. Palgrave Macmillan, Cham.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3 (2): 77-101.

Braun, V., & Clarke, V. (2012). Thematic Analysis. APA PsycNet.

Clarke, K.A., & Primo, D.M. (2012). A Model Discipline: Political Science and the Logic of Representations. Oxford–New York: Oxford University Press.

Dawadi, S. (2020). Thematic Analysis Approach: A Step by Step Guide for ELT Research Practitioners. Journal of NELTA, 25 (1): 62-71.

Denscombe, M. (2007). The good research guide: For small-scale social research projects (3rd edition). Maidenhead: Open University Press.

Di Martino, P. (2019). Pupils’ view of problems: the evolution from kindergarten to the end of primary school. Educ. Stud. Math, 100 (3): 291–307.

Exequiel, R., & Gono, Jr. (2024). DETERMINING THE STUDENTS’ ATTITUDE TOWARDS RESEARCH: AN EXPLORATORY FACTOR ANALYSIS. European Journal of Education Studies, 11 (6): 92-107.

Farley, J., & Miles, B. (2008). Science and Problem Solving in a Political World: Insights from Katrina. International Journal of Ecological Economics & Statistics (IJEES), 11 (8): 3-20.

Gagnon, F., Bergeron, P., Clavier, C., Fafard, P., Martin, E., & Blouin, C. (2017). Why and How Political Science Can Contribute to Public Health? Proposals for Collaborative Research Avenues. letter Int J Health Policy Manag, 6 (9): 495-499.

Grant, W. (2010). The Development of aDiscipline. The History of the Political Studies Association. Chichester: Wiley-Blackwell.

Hafner-Burton, E.M., David, V., & Lupu, Y. (2012). Political Science Research on International Law: The State of the Field. The American Journal of International Law, 106 (1): 47-97.

Hole, L. (2023). Handle with care: considerations of Braun and Clarke's approach to thematic analysis. Qualitative Research Journal, 16 (1): 1-14.

Holloway, I., & Todres, L. (2003). The status of method: flexibility, consistency and coherence. Qualitative Research, 3 (3): 345-357.

Hulme, M., Lidskog, R., White, JM., & Standring, A. (2020). Social scientific knowledge in times of crisis: what climate change can learn from coronavirus (and vice versa). Wires Clim Change, 11 (4): 50-66.

Imran, S. S., Nazir, M., Dar, W., Aziz, U., Shoaib, R., Saleem, Q., & Zaman, M. (2019). Attitude towards research among undergraduate and postgraduate medical students. Biomedica, 35 (4): 239-243.

Kelle, U. (2004). Computer-assisted analysis of qualitative data. In U. Flick, E. von Kardorff & I.Steinke (Eds.), A companion to qualitative research (pp. 276-283). London: Sage.

Keman, H. (1997). The Politics of Problem-Solving: Democratic Responsiveness and Political Accountability. In: Keman, H. (eds) The Politics of Problem-Solving in Postwar Democracies. Palgrave Macmillan, London.

McLean, I., & McMillan, A. (2003). The Concise Oxford Dictionary of Politics. 2nd ed. Oxford: Oxford University Press.

Naumann, T. (2025). A Qualitative Interview Study: Investigating Students’ Attitudes and Engagement with Digital Mental Health Interventions (DMHI). Bachelor Thesis, Faculty of Behavioral, Management and Social Sciences, University of Twente, Positive Clinical Psychology and Technology.

Radziszewski, E. (2017). SCAMPER and Creative Problem Solving in Political Science: Insights from Classroom Observation. Journal of Political Science Education, 13 (15): 1-9.

Ryan, G. W., & Bernard, H. R. (2000). Data management and analysis methods. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), Handbook of Qualitative Research (2nd ed., pp. 769-802). Thousand Oaks, CA: Sage.

Singh, J., & Eisenschenk, T. (2021). A Thematic Analysis of the Attitudes and Perceptions of Faculty Towards Inclusion of Interprofessional Education in Healthcare Curriculum. International Journal of Health Sciences Education, 8 (1): 1-17.

Sturm, N., & Bohndick, C. (2021). The Influence of Attitudes and Beliefs on the Problem-Solving Performance. Front. Educ, 6 (1): 1-19.

van der Velden, M., & Locherbach, F. (2022). Content analysis in the research field of political coverage. Communication ScienceNetwork InstituteCommunication Choices, Content and Consequences (CCCC).

Węsierski, M.R. (2020). Autarchy of Political Science and the Methodological Functions of Object Knowledge. Epistemological Analysis. Polish Political Science Yearbook, 49 (4): 183-203.

Zan, R., & Martino, P. D. (2007). Attitude toward mathematics: Overcoming the positive/negative dichotomy. TMME (The Montana Mathematics Enthusiast), 3 (7): 157-168.

Zeigermann, U., & Ettelt, S. (2022). Spanning the boundaries between policy, politics and science to solve wicked problems: policy pilots, deliberation fora and policy labs. Sustain Sci, 18 (2): 809–821.