تشدید ذهنیت امنیتی جمهوری اسلامی ایران بعد از حمله امریکا به عراق و محدودیت های ناشی از این ساخت (با بهره گیری از نظریه ساخت یابی انتونی گیدنز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان، دانشکده علوم اداری اقتصاد، گروه علوم سیاسی

2 دانشجوی دکتری اندیشه های سیاسی، دانشگاه اصفهان، دانشکده علوم اداری اقتصاد، گروه علوم سیاسی

چکیده
صورتبندی ذهنیت امنیتی کارگزاران سیاست خارجی هر دولتی تحت تاثیر عوامل متعدد بی شماری می باشد در این میان تجارب تاریخی نیز از اهمیت ویژه ای برخوردارند . جمهوری اسلامی ایران نیز از این امر مستثنی نیست . ایران اسلامی به عنوان کشوری که هم قربانی تجاوز بوده و هم شاهد ان ، تجارب تلخ تاریخی زیادی را با خود به همراه دارد. به طور نسبی می توان گفت ذهنیت امنیتی جمهوری اسلامی ایران تحت تاثیر حافظه تلخ تاریخی این کشور قرار گرفته است. باید توجه داشت که پژوهش حاضر به دنبال تاکید بر تک عاملی بودن صورتبندی این ذهنیت نمی باشد. در این میان می توان گفت تجربه تلخ جنگ تحمیلی هشت ساله و همچنین شاهد تجاوز بودن، عاملی شد تا جمهوری اسلامی ایران تمرکز خود را بر بعد نظامی قدرت گذاشته و همین ساختار ایجاد شده عامل تحریم های بیشتر کشور مذکور تا به امروز گردیده است. به نظر میرسد رابطه ای متقابل میان ساخت ایجاد شده و محدودیت های ناشی از ان وجود دارد. این پژوهش به دنبال پاسخگویی به چگونگی ساخت یابی این ذهنیت امنیتی و محدودیت های ناشی از این ساختار برای ایران اسلامی می باشد. در این میان پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و استفاده از منابع اینترنتی و کتابخانه ای و همچنین با بهره گیری از عینک ساخت یابی گیدنز به دنبال پاسخگویی به این سوال اصلی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The intensification of the security mentality of the Islamic Republic of Iran after the US attack on Iraq and the limitations resulting from this structure (using Anthony Giddens' structuration theory)

نویسندگان English

Ali Alihosseini 1
Mohammad Soltani Renani 2
1 Associate Professor, Department of Political Science. University of Isfahan
2 Ph.D. Student of political thought, University of Isfahan
چکیده English

The formation of the security mindset of foreign policy agents of any government is influenced by numerous factors, among which historical experiences are of particular importance. The Islamic Republic of Iran is no exception. As a country that has been both a victim and a witness of aggression, Islamic Iran has many bitter historical experiences. Relatively speaking, it can be said that the security mindset of the Islamic Republic of Iran has been influenced by the bitter historical memory of this country. It should be noted that the present study does not seek to emphasize the single factor in the formation of this mindset. In the meantime, it can be said that the bitter experience of the eight-year imposed war and also witnessing aggression caused the Islamic Republic of Iran to focus on the military dimension of power, and this created structure has been the cause of most of the sanctions imposed on the country to this day. It seems that there is a reciprocal relationship between the created structure and the limitations resulting from it. This study seeks to respond to how this security mindset was structured and the limitations resulting from this structure for Islamic Iran. Meanwhile, the present study seeks to answer this main question using a descriptive-analytical method and using internet and library resources, as well as Giddens's structuralist lens.

کلیدواژه‌ها English

security mentality
structuring
United States of America
Iraq
international sanctions
-  بهرامی‌مقدم، سجاد، حیدری، مهدی(1399)، خوداتکایی مفهوم و الگوی امنیتی جمهوری اسلامی ایران پس‌از پیروزی انقلاب اسلامی، فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌نامه انقلاب اسلامی، سال دهم، شماره 34 ، صص 144-129
- بیگلری, محمد, عراقی, عبدالله. (1394). بررسی نقش آمریکا در شروع، تداوم جنگ عراق علیه ایران وراه های اجتناب از غافلگیری. مدیریت و پژوهش‌های دفاعی،صص 182-157
-  بصیری، محمدعلی، سلطانی رنانی، محمد(1398)، واکاوی عوامل اصلی سوق داده شدن جمهوری اسلامی ایران به سمت افزایش قدرت نظامی خود( در چهارچوب رهیافت سازه‌انگاری)، فصلنامه علمی-تخصصی روزگاران ،دوره جدید ، شماره 17، صص  76-91
- پرتوی مقدم، عباس(1384)، نقش و عملکرد متفقین در بحران غله ایران به‌هنگام جنگ جهانی دوم، فصلنامه مطالعات تاریخی، شماره 10، صص 30-67
-  توحیدفام ،محمد ، حسینیان امیری، مرضیه(1388)، تلفیق کنش و ساختار در اندیشه گیدنز، بوردیو و هابرماس و تاثیر آن بر جامعه شناسی جدید، نشریه : پژوهشنامه علوم سیاسی، دوره : 4 ، شماره :3 ، صص 79-107
-  جوادی ارجمند،محمد، طلوعی، هادی(1393)، تأثیر تهاجم نظامی آمریکا به عراق بر قدرت هوشمند ایران در این کشور، فصلنامه سیاست ( مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی)، دوره چهل و چهار، شماره 4 ، صص 792-777
- جلال پور، حسن، محمدی، امیر(1391)، پیامدهای اشغال ایران در شهریور ماه 1320، نشریه پژوهش در تاریخ، شماره 9، صص 176-154
-  جلیلیان ،شاپور(1383)، عملکرد ارتش آمریکا در عراق، فصلنامه علوم و فنون نظامی، شماره 1، صص  47-42
-  خالقی علی و همکاران(1391)،جنایات ارتکابی در زندان ابوغریب از منظر عدالت کیفری، مجله حقوقی دادگستری، دوره هفتاد و ششم ، شماره 8 ، صص 252-223
-  داوودی، مائده و همکاران(1402)، قدرت‌یابی طالبان و رویکرد جمهوری اسلامی ایران ، فصلنامه مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام،دوره پنجم شماره 2 ، صص 139-161
-  دهقانی فیروزآبادی، سید جلال، علوی، سیدمحمدعلی(1395)، روند امنیتی سازی فعالیت هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران توسط لابی اسرائیل در آمریکا ، از منظر مکتب کپنهاگ، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست ، سال پنجم، شماره 17، صص 58-39
-  روزنامه دنیای اقتصاد(1402)، آمریکا تحریم موشکی علیه ایران وضع کرده، سایت رسمی روزنامه دنیای اقتصاد آدرس دسترسی : https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-4074436
- شاهقلیان قهفرخی, رضا(1396). نقش و عملکرد اتحاد جماهیر شوروی در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران. فصلنامه جامع دفاع مقدس، سال دوم ، شماره 2 ، صص 126-105
- شیرودی، مرتضی(1383)، عملکرد سازمان ملل متحد در جنگ تحمیلی، فصلنامه رواق اندیشه، شماره سی و چهار، صص 26-3
- صالحی، محمد نقی(1390)، پیامدهای اشغال ایران توسط متفقین در جنگ جهانی دوم، نشریه رشد و آموزش تاریخ، شماره 43، صص 43-38
- صادقی، یونس(1391)، متفقین و مسئله ایران، کتابداری، آرشیو و نسخه پژوهی، نشریه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره صد و هفتاد و سه،صص 73-68
-  صالح‌نیا، علی، بختیاری، حسین(1397)، اولویت‌بندی تهدیدات امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران با روش تحلیل سلسله‌مراتبی( AHP) ، فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست گذاری عمومی، دوره هشتم، شماره 27، صص 277-255
-  صدیقی، بهرنگ(1389)، تئوری ساخت یابی آنتونی گیدنز: پیامدهای تئوریک و روش شناختی و کاربرد عملی آن در جامعه شناسی، نشریه: پژوهش اجتماعی، دوره:3 شماره:9 ، صص 141-167
-  طشت زر فریبا و همکاران(1391)، دین و مدرنیته از نگاه آنتونی گیدنز، نشریه: پژوهشنامه ادیان، دوره:6 ، شماره:11، صص :91-116
-  قاسمی، غلامعلی، ایمن اسلامی، عباس(1401)، تولید و کاربرد موشک‌های بالستیک در حقوق بین‌الملل و دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، سال نهم، شماره 1 ، صص 308-273
-  قائدی بارده و همکاران(1400)، اثرات تحریم اقتصادی آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی ، سال دوازدهم ، شماره 48،  صص 224-205
-  لک‌زایی، شریف(1389)، مبانی اندیشه آنتونی گیدنز: نظریه‌پرداز ساخت یابی، نشریه رهیافت های سیاسی و بین المللی ، شماره 24، صص 94-75
-  مصباحی، محی‌الدین‌ ‌(1375)، اتحاد جماهیر شوروی‌ و جنگ‌ ایران‌ و عراق: چارچوبها و اهداف‌، مجله سیاست دفاعی، شماره 15 و 16،صص 146 – 184
- محمدی، سید محمدحسین، اسکندری فرد، زهرا(1396)، وضعیت امنیت عمومی در سال‌های اشغال نظامی ایران توسط متفقین( شهریور 1320 - شهریور 1324)، نشریه پژوهش‌نامه تاریخ اجتماعی و اقتصادی، سال ششم، شماره 2، صص 107 تا 124
-  مقدس، علی‌اصغر، قدرتی، حسین(1383)، نظریه‌ی ساختاری شدن آنتونی گیدنز و مبانی روش‌شناختی آن، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، سال اول ، شماره 4، صص 31-1
-  مراد پیری، هادی و همکاران(1400 )، اهداف آمریکا در جنگ با عراق (2003)‌ با تطبیق در دو مقطع زمانی قبل و بعد از آن، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، دوره 19، شماره 85، صص 315-332
-  مشیرزاده، حمیرا(1387)، جنگ آمریکا علیه عراق و ساختار معنایی نظام بین‌الملل، فصلنامه سیاست (مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی ) دوره سی و هشت ، شماره 1، صص 239-213
-  مافی، همایون(1385)، تأملی بر تحریم اقتصادی آمریکا علیه ایران از منظر حقوق بین‌الملل، پژوهش‌نامه حقوق و علوم سیاسی ، سال اول،  شماره 1، صص 83-59
- مصلی نژاد, عباس . (1394). سیاست گذاری اقتصاد سیاسی نفت و تحریم‌های بین‌المللی ایران. پژوهشنامه علوم سیاسی, 10(3), 171-200.
- وحیدی راد، میکائیل(1399)، مناسبات نظامی امریکا و محمدرضا شاه از جنگ جهانی دوم تا کودتای 28 مرداد، نشریه مطالعات تاریخی جنگ، دوره چهارم، شماره‌ی 4، صص 93-71
- ویکی امام‌خمینی(1404)، جنگ عراق علیه ایران، ویکی امام‌خمینی، بخش اینترنتی دانشنامه امام‌خمینی( ره) ادرس دسترسی: /جنگ_عراق_علیه_ایران/ https://fa.wiki.khomeini.ir/wiki/
- همتی, ایرج و دلاوری, ابوالفضل . (1394). استراتژی جنگ و رفتار سیاست خارجی: در آمدی بر تبیین فرایند و فرجام جنگ ایران و عراق. پژوهشنامه علوم سیاسی, 10(3), 235-265.
-  یزدانی، عنایت الله ،ملک‌پور، مهسا(1387)، عملیات شدن استراتژی دفاع پیش‌دستانه ای آمریکا و نقش جایگاه سازمان ملل متحد: مطالعه موردی حمله به عراق، دوره پانزده، شماره 5 ، صص  182-155
-  Alkadry, Mohamad & Witt, Matthew. (2009). Abu Ghraib and the Normalization of Torture and Hate. Public Integrity. Vol:11.pp 135-154.
-  Council on Foreign Relations(2011), The Iraq War , Site access address https://www.cfr.org/timeline/iraq-war
- Encyclopedia Iranica Foundation(2016), IRAN ii. IRANIAN HISTORY (2) Islamic period (page 6):  https://www.iranicaonline.org/articles/iran-ii2-islamic-period-page-6
-  George R. Mastroianni(2013), Looking Back: Understanding Abu Ghraib, The US Army War College Quarterly, Parameters, VO:43 ,N:2 , pp 53-66 
-  Roddel, Shannon , DeStazio, Tracy(2023), The invasion of Iraq: Perspectives on war 20 years later , https://news.nd.edu/news/the-invasion-of-iraq-perspectives-on-war-20-years-later/
-  The Ministry of Foreign Affairs of the Russian Federation(2023), Iraq’s cultural and historical losses from US-led invasion in 2003 , https://mid.ru/en/foreign_policy/historical_materials/1861865/
-  Whittington, Richard(2015). Giddens, structuration theory and strategy as practice. Cambridge Handbook of Strategy as Practice. 109-126
-  Yüce, Samet(2022), Understanding Iraq’s Persistent Domestic Instability: A Revisit to the 2003 Iraq War and the Effect of the US Foreign Policy, Afro Eurasian Studies 8(3):249-260
دوره 20، شماره 1 - شماره پیاپی 77
شماره 77
زمستان 1403
صفحه 205-232

  • تاریخ دریافت 11 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 12 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 05 خرداد 1404