آسیب‌شناسی سیاست های کلی نظام در حوزه هویت و همبستگی ملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی

چکیده
سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزه «هویت و همبستگی ملی» که به‌موجب اصل ۱۱۰ قانون اساسی و پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام توسط رهبری تعیین می‌شوند، جایگاهی فراقانونی داشته و به‌عنوان سند بالادستی جهت‌دهنده به قوانین و برنامه‌های کشور عمل می‌کنند. علیرغم گذشت به دو دهه از ابلاغ این سیاست‌ها، شواهد حاکی از وجود شکاف میان اهداف ترسیم‌شده و نتایج عینی در جامعه است. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل نظام‌مند چالش‌ها و موانع اجرایی‌سازی سیاست‌های کلی نظام در حوزه هویت و همبستگی ملی و با تمرکز بر ارائه الگویی از آسیب‌های ساختاری، مدیریتی و هویتی انجام شده است.این مطالعه به روش کیفی و با رویکرد داده‌بنیاد انجام شده است. داده‌های مورد نیاز از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۱۴ خبره و صاحب‌نظر گردآوری شد. فرآیند تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام و در نهایت شبکه مضامین استخراج شده ترسیم گردید. تحلیل داده‌ها منجر به استخراج ۱۳۴ کد اولیه، ۳۲ مضمون پایه، ۹ مضمون محوری و در نهایت ۳ مضمون فراگیر به عنوان چالش‌های اصلی شد. یافته های پژوهش نشان می‌دهد که مشکل اصلی نه در فقدان سیاست، بلکه در شکاف اجرایی عمیق ریشه دارد. این شکاف محصول ترکیب سه دسته عوامل ساختاری (تمرکزگرا)، مدیریتی (ناهماهنگ و غیرمشارکتی) و ایدئولوژیک (یکسان‌ساز) است. این پژوهش الگویی تحلیلی برای درک ریشه‌های ناکامی سیاست‌های هویتی ارائه می‌دهد که می‌تواند مبنای اصلاحات آتی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Pathology of the system's general policies in the field of national identity and solidarity

نویسنده English

BABAK ARSIA
Institute of Humanities and Social Studies . Tehran . Iran
چکیده English

The general policies of the Islamic Republic of Iran in the area of "national identity and solidarity," which are determined by the Leader in accordance with Article 110 of the Constitution and after consultation with the Expediency Discernment Council, have an extralegal status and act as a superior document guiding the country's laws and programs. However, despite nearly two decades since these policies were announced, evidence indicates a gap between the outlined goals and the objective results in society. This research aims to systematically identify and analyze the challenges and obstacles to implementing the system's general policies in the field of national identity and solidarity, focusing on presenting a model of structural, managerial, and identity damage. This study was conducted using a qualitative method and a grounded theory approach by Strauss and Corbin. The required data was collected through in-depth semi-structured interviews with14 experts and scholars in the fields of political science, law, sociology, and human geography. The research findings show that the main problem is rooted not in the lack of policy, but in a deep implementation gap. This gap is the product of a combination of three categories of structural (centralized), managerial (uncoordinated and non-participatory), and ideological (uniform) factors. This research provides an analytical model for understanding the roots of identity policy failures that can serve as the basis for future reforms.

کلیدواژه‌ها English

The general policies of the Islamic Republic of Iran
national identity
national solidarity
Pathology
grounded theory
احمدی، حمید. (1392). قومیت و قوم گرایی در ایران، تهران، نشر نی.
اسماعیلی، محسن و طحان‌نظیف، هادی . (1387). تحلیل ماهیت نهاد سیاست‌‌های کلی نظام در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. پژوهش‌نامه حقوق اسلامی. 9(2)، 127-93.
بایبوردی، اسماعیل و کریمیان، علیرضا . (1393). جهانی شدن فرهنگ و تاثیر آن بر هویت ملی ایران فصلنامه مطالعات روابط بین الملل.7(28) ، 77-102.
توسلی رکن‌آبادی، مجید و احدیان، محمدسعید. (1404). آسیب‌شناسی سیاست‌های کلان نظام جمهوری اسلامی. سیاستگذاری عمومی. 11(1) ، 216-202.
حاجیانی، ابراهیم و ایروانی، زهرا . (1397). آینده‌پژوهی هویت ملی ایران در افق زمانی 1407فصلنامه مطالعات ملی.19(76) ، 3-20.
حمدی،علی . (1404). تحلیل اهداف سیاست‌های کلی نظام و توصیه‌های سیاستی با بهره‌گیری از دیدگاه حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی). پژوه نامه فقه و علوم اسلامی.4(12)، 27-50.
طهماسبی، رضا. (1396). درآمدی بر نظریه های مدیریت دولتی، تهران، سمت.
کعبی، عباس، فتاحی زفرقندی، علی. (1395). سیاست‌های کلی نظام؛ راهکار ارتقای نظام قانونگذاری در نظام جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه دانش حقوق عمومی.5(15)، 122-99.
عباس زاده مرزبانی، مجید. (1401). هویت ملی و ارکان و مولفه های آن در ایران. تهران. انتشارات اندیشه احسان.
غلامی، علی، بهادری جهرمی، علی. (1392). مفهوم، ماهیت و نظارت بر اجرای سیاست‌های کلی نظام. فصلنامه دانش حقوق عمومی.2(3)، 72-51.
مجتهد زاده، پیروز. (1387). دموکراسی و هویت ایرانی، تهران: انتشارات کویر
محمدی،محمد. (1393). جماعت های تصوری(ترجمه)، تهران: انتشارات رخداد نو.
محمودی لرد، عبدالمحمود. (1393). آینده پژوهی ثبات سیاسی ایران، تهران، انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
مقصودی، مجتبی، و حیدری، شقایق. (1391). معرفی و نقد کتاب: «بنیادهای هویت ملی ایرانی, چهارچوب نظری هویت ملی شهروند محور».  فصلنامه سیاست- مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 42(2)، 337-352.
مرتضوی امامی زواره,سید علی و حاجی یوسفی,امیر محمد . (1399). بررسی رابطه بین میزان اعتماد درسرمایه اجتماعی با میزان مدارای اجتماعی و ملی (مورد مطالعه دانشجویان تحصیلات عالی دانشگاه تهران). پژوهشنامه علوم سیاسی, 16(1), 165-190.
هدایت نیا گنجی، فرج الله. (1401). آسیب‌شناسی سیاستگذاری و سیاست های کلی خانواده . پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده .10(3)، 121-95. 
Anderson’s, S. (2006). Imagined communities. Literary Criticism and Cultural Theory, 49.
Castells, M. (2000). Globalisation, identity and the state. Social Dynamics, 26(1), 5-17.
Calhoun, C. J. (2002). Imagining solidarity: Cosmopolitanism, constitutional patriotism, and the public sphere. Public culture, 14(1), 147-171.
Demir, T., & Nyhan, R. C. (2008). The politics–administration dichotomy: An empirical search for correspondence between theory and practice. Public Administration Review, 68(1), 81-96.
Hupe, P. L. (2011). The thesis of incongruent implementation: Revisiting Pressman and Wildavsky. Public Policy and Administration, 26(1), 63-80
Mahajan, R., Lim, W. M., Sareen, M., Kumar, S., & Panwar, R. (2023). Stakeholder theory. Journal of Business Research, 166, 114104.
Putnam, R. (2001). Social capital: Measurement and consequences. Canadian journal of policy research, 2(1), 41-51.
Smith, A. D. (2017). Interpretations of national identity. In Modern Roots (pp. 21-42). Routledge.
دوره 20، شماره 4 - شماره پیاپی 80
شماره ۸۰
پاییز 1404
صفحه 41-74

  • تاریخ دریافت 26 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 31 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 25 خرداد 1405