تحول در نظام سیاسی آپارتاید در آفریقای‌ جنوبی و صلح‌سازی؛ بخشش یا انتقام؟ (1999-1989)؛ (آموزه‌هایی برای جامعه ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار رشته روابط بین الملل دانشگاه خوارزمی

2 دانشگاه خوارزمی تهران - دانشکده حقوق و علوم سیاسی - گروه روابط بین الملل - دکتری

چکیده

چکیده
‌سفیدپوستان در آفریقای جنوبی از سال 1948 به مدّت 46 سال، نظام سیاسی مبتنی بر تبعیض نژادی را بنیاد نهاده و پیوسته آن را بازتولید کردند. تغییر این نظام و گذار به نظم دموکراتیک طی سال‌های ۱۹۹۹ـ ۱۹۸۹ از رویدادهای قابل تأمّل در دهه پایانی قرن بیستم است. درحالیکه خشونت نهادینه در نظام آپارتاید، پایان‌ناپذیر به نظر می‌رسید؛ اما سیر تحولات و روی کار آمدن دو دولت «دی‌کلرک» (۱۹۹۴ـ ۱۹۸۹) و «نلسون ماندلا» (۱۹۹۹ـ۱۹۹۴) ، ضرورت صلح‌سازی در جامعه‌ای آسیب‌دیده و تشنه انتقام را آشکار کرد. سؤال پژوهش: چگونه صلح‌سازی با سازوکارهای عدالت انتقالی در این جامعه امکان‌پذیر شد؟ مقاله حاضر، در تبیین تحول سیاسی در آفریقای‌ جنوبی، با کاربست نظریه «ساخت‌یابی»‌ گیدنز (تعامل ساختار‌ـ عاملیت) با استفاده از روش پژوهش توصیفی ‌ـ تبیینی بر این فرضیه تأکید دارد که صلح‌سازی در عدالت ‌انتقالی (همزیستی پایدار پس از آشتی) از طریق برجسته‌سازی «بخشش ‌به‌جای انتقام» به گذار از آپارتاید به دولت دموکراتیک در سال‌های ۱۹۹9-19۸۹ منجر شد. یافته‌های پژوهش، نشان از نقش‌آفرینی رهبران و نهادها، نوع عملکرد کمیسیون حقیقت و آشتی با اولویت جبران خسارت بر مجازات و برگزیدن صلح پایدار به‌جای تحقق شکلی عدالت کیفری دارد. تقویت روح مصالحه در زیست سیاسی و اجتماعی، تسهیل‌ در شکل‌گیری نظام حزبی، تحکیم رقابت و مشارکت سیاسی و اصلاح ساختاری و نهادی، آموزه‌های ارزنده این واکاوی برای ایران کنونی هستند.

کلیدواژه‌ها